Bakalie i suszone owoce to nieodłączny element zbliżających się świąt, ale biorąc pod uwagę ich dostępność, mogą być także spożywane w ciągu całego roku kalendarzowego. Jednym z takich przysmaków jest żurawina, która może stanowić przepyszny dodatek do dań lub być podawana w postaci soku. Ale kulinaria to nie jedyny sposób skorzystania z potencjału tej rośliny.

Owoce żurawiny wielkoowocowej (Vaccinium macrocarpon), określanej także mianem żurawiny amerykańskiej, to chyba jeden z najbardziej znanych i najczęściej stosowanych surowców w walce z zapaleniem dróg moczowych. Myli się jednak ten, kto twierdzi, że żurawina zakwasza mocz i przez to ogranicza rozwój bakterii. Prawdą jest, że owoce żurawiny zawierają kwasy organiczne, w tym kwas benzoesowy, cytrynowy i chinowy oraz witaminę C, czyli kwas askorbinowy. Niemniej jednak, w przeprowadzonych eksperymentach, w których badano wartość pH moczu ochotników wykazano, że spożycie nawet bardzo dużych ilości soku żurawinowego nie zakwasiło moczu do takich wartości pH, by osiągnąć działanie bakteriobójcze. Owszem, obniżanie pH moczu w trakcie zakażenia dróg moczowych jest rzeczą niezwykle pożądaną (w trakcie infekcji pH rośnie, a zmniejszenie kwasowości moczu sprzyja rozwojowi bakterii), ale jeśli nawet preparaty żurawinowe, z uwagi na obecność wymienionych kwasów, zakwaszają mocz to jest to po pierwsze krótkoterminowy efekt, a po drugie takie działanie nie jest głównym mechanizmem przeciwbakteryjnych właściwości żurawiny.

Vaccinium macrocarpon jest bogatym źródłem związków z grupy proantocyjanidyn- ich mechanizm działania, nota bene odkryty dopiero pod koniec lat 90. ubiegłego wieku, polega na ograniczeniu przylegania bakterii do nabłonka dróg moczowych, co zmniejsza kolonizację bakterii.

Żurawina wchodzi w skład wielu aptecznych preparatów do doustnego przyjmowania czy to w postaci tabletek czy kapsułek, przy czym warto wybierać te produkty, które zawierają w swoim składzie wyciąg (ekstrakt) standaryzowany na zawartość proantocyjanidyn. Żurawina dostępna jest też w postaci soków i koncentratów.

Coraz większa ilość dowodów sugeruje, że przyjmowanie żurawiny może być skuteczne w profilaktyce, a nie bezpośrednio w leczeniu już obecnego zakażenia dróg moczowych, stąd istnieją rekomendacje, aby w przypadku nawracających infekcji tego typu, np. sok z żurawiny czy jej preparaty stosować na co dzień, a nie tylko w przypadku pojawienia się objawów zakażenia. Należą do nich uczucie parcia na mocz, przy jednoczesnym oddawaniu niewielkich jego ilości, a także ból i pieczenie w cewce moczowej. Objawy są nieprzyjemne, ale najczęściej, przy odpowiednim leczeniu, mijają po kilku dniach. Czasami może im towarzyszyć krwiomocz, ból brzucha, gorączka, nudności oraz ból w okolicach nerek, czego nie należy lekceważyć z uwagi na możliwość istnienia poważniejszych schorzeń m.in. zapalenia nerek.

Warto dodać, że stosowanie żurawiny zapobiega nawrotom i skraca czas trwania zapalenia dróg moczowych, a sam surowiec nie wykazuje działania toksycznego, przez co może być stosowany przez dłuższy okres czasu, nawet w wysokich dawkach. W przypadku już stwierdzonego zakażenia żurawinowe preparaty mogą być stosowane jako środki wspomagające leczenie, obok antybiotyków, dzięki czemu można skrócić czas trwania infekcji. Tak więc polecamy odpowiednie dawkowanie aptecznych preparatów żurawinowych albo wypijanie szklanki soku pozyskiwanego z owoców żurawiny lub przemycenie tego surowca w potrawie np. pysznej zapiekance mięsnej, której przepis znajdziecie poniżej. Smacznego!

 

Zapiekanka z mięsem i żurawiną

Zapiekanka jest daniem prostym w przygotowaniu, pożywnym i rozgrzewającym, co czyni ją idealną propozycją na grudniowe chłody. Żurawina świetnie komponuje się z mięsem i aromatycznymi przyprawami. Aby przygotować danie dla 4 osób, potrzebujesz:

  • 500 g mieszanego mięsa mielonego,
  • 2 małych cebul,
  • 60 g suszonej żurawiny,
  • 1 łyżeczki koncentratu pomidorowego,
  • 1 łyżka masła,
  • 1 ząbka czosnku,
  • 4 gałązek tymianku,
  • 2 łyżek oliwy,
  • 1 szczypty cynamonu,
  • 200 g kwaśnej śmietany,
  • sól.

Zacznij od pokrojenia w kostkę cebuli i czosnku oraz oddzielenia listków tymianku od gałązki. Następnie na patelni z rozgrzaną oliwą delikatnie usmaż mięso mielone. Dodaj do niego czosnek, cebulę i tymianek i podsmażaj jeszcze 2 minuty. Dodaj koncentrat pomidorowy i ponownie podsmaż, a następnie dolej 300 ml wody i doprowadź do wrzenia. Wsyp żurawinę, a także odrobinę soli, pieprzu i cynamonu.

Rozsmaruj łyżkę masła na powierzchni 4 foremek do sufletów o średnicy ok. 12 cm. Umieść w nich mięso z żurawiną. Rozgrzej piekarnik do 200°C (w przypadku termoobiegu – do 180°C) i piecz danie na dolnej półce przez 45 minut. Aromatyczne zapiekanki podawaj z kwaśną śmietaną.

W 1 porcji zapiekanki znajduje się:

  • 615 kcal/2575 kJ,
  • 27 g białka,
  • 49 g tłuszczu,
  • 20 g węglowodanów

 

 

Na podstawie:

Liska DJ, Kern HJ, Maki KC. Cranberries and Urinary Tract Infections: How Can the Same Evidence Lead to Conflicting Advice? Adv Nutr. 2016 May 16;7(3):498-506

Database Syst Rev. 2012: Cranberries for preventing urinary tract infections

Nowak G., Lek pochodzenia naturalnego, wyd. UM Poznań, 2012

Lamer-Zarawska E., Fitoterapia i leki roślinne, wyd. PZWL, 2014

Korbut R., Farmakologia, wyd. PZWL, Warszawa 2013

http://www.uscranberries.com/recipes/cranberry-ground-meat-casserole/ (z modyfikacją)