Powszechnie wiadomo, że stosowanie oliwy z oliwek niesie za sobą wiele efektów prozdrowotnych, ale ciekawostką jest, że dopiero niedawno naukowcom udało się ustalić w jaki sposób terapeutyczne działanie oliwy z oliwek może być związane z jej wpływem na układ endokannabinoidowy.

Ostatnie doniesienia naukowe zidentyfikowały receptor kanabinoidowy CB1 jako potencjalny cel służący kontrolowaniu wzrostu raka okrężnicy. Mauro Maccarone, naukowiec z Uniwersytetu Teramo we Włoszech, postanowił zbadać czy chemoprewencyjne działanie oliwy z oliwek może wynikać z jej wpływu na ekspresję genu dla receptora CB1. W tym miejscu należałoby wyjaśnić pojęcia genu i jego ekspresji. Gen to odcinek DNA, który zawiera informację o budowie cząsteczki, natomiast ekspresja jest procesem, w którym informacja zawarta w genowym DNA jest odczytywana i przepisywana, w rezultacie czego jako produkt końcowy powstaje zazwyczaj konkretne białko- w naszym przypadku będzie to receptor CB1.

Maccarone postanowił więc zbadać ekspresję genu  dla receptora CB-1 w komórkach raka jelita grubego i w prawidłowych komórkach  ludzkiej okrężnicy. Wyniki eksperymentu wykazały, że w przypadku komórek zmienionych nowotworowo ekspresja jest zdecydowanie mniejsza, a więc i ilość receptorów kannabinoidowych CB1 jest niewielka.

 

Dlaczego tak się dzieje?

Za taki stan odpowiedzialny jest proces metylacji promotora, czyli specjalnego miejsca w obrębie genu, od którego rozpoczyna się przepisanie informacji zawartej w DNA.

I teraz, w normalnych komórkach region promotora nie jest silnie metylowany, a gen ulega ekspresji. Ale w komórkach rakowych region promotora jest bardzo silnie metylowany, a gen jest wyciszany. Intensywniejsza metylacja regionu promotora oznacza mniejszą ekspresję genu dla CB1, co skutkuje zmniejszoną ilością tych receptorów oraz słabszą reakcją na endokannabinoidy.

Nieprawidłowa metylacja wydaje się być czynnikiem przyspieszającym rozwój nowotworu. Na sam proces metylacji wpływ ma jednak wiele różnych czynników. Uraz psychiczny i wysoki poziom stresu, szczególnie we wczesnym dzieciństwie, powodują nieprawidłową metylację, która zmienia DNA i dezaktywuje geny. Zła dieta i narażenie na toksyny środowiskowe mogą również zniekształcać ekspresję genów. Mauro Maccarone postawił hipotezę, że oliwa z oliwek może przeciwdziałać niektórym negatywnym skutkom nadmiernej metylacji. Naukowiec stwierdził, że oliwa z oliwek, a w szczególności jej fenolowe składniki, mogę reaktywować ekspresję genu dla receptora CB1. Wyniki badań jego autorstwa potwierdziły, że uzupełnienie diety zwierzęcia w oliwę z oliwek może przywrócić normalny poziom receptora CB1, który chroni komórki okrężnicy przed rakiem.

Inni włoscy naukowcy postanowili zbadać wpływ oliwy z oliwek typu extravirgin i jej związków fenolowych na ekspresję genów kodujących receptory kannabinoidowe, zarówno w komórkach ludzkiego raka okrężnicy (Caco-2), jak i u szczurów eksponowanych na krótko- i długoterminową dietę wzbogaconą oliwą z oliwek. Badacze zaobserwowali selektywny oraz przejściowy wzrost ekspresji genu kodującego receptor kannabinoidowy typu 1 (CB1), który został wywołany przez ekspozycję komórek Caco-2 na oliwę z oliwek (stężenie 100 ppm- ppm, czyli część na milion), jej ekstrakty fenolowe (OPE, 50 μM) lub wyodrębniony, leczniczy fenol- hydroksytyrozol (HT, 50 μM) przez 24 godziny. Pobudzający wpływ OPE i HT na ekspresję genu dla CB₁ był odwrotnie skorelowany z metylacją DNA w regionie promotora. Ponadto w eksperymencie wykazano zmniejszoną proliferacją (proces namnażania się) komórek raka okrężnicy Caco-2.

Naukowcy zaobserwowali także znaczące (4-krotnie) i selektywne zwiększenie ekspresji genu dla receptora CB1 w komórkach okrężnicy szczurów otrzymujących oliwę z oliwek przez 10 dni, a poziom czynników ryzyka tego typu nowotworu obniżył się o prawie połowę w stosunku do grupy kontrolnej.

Co ciekawe, wspomniane oliwkowe produkty nie miały wpływu na pozostałe elementy układu endokannabinoidowego (tj. receptory CB₂, GPR55 i TRPV1 oraz enzymy NAPE-PLD, DAGL, FAAH i MAGL).

Powyższe wyniki są niewątpliwie interesujące i w pewnym stopniu potwierdzają sugestię, jak bardzo składniki codziennej diety mają wpływ na zachowanie przez nas zdrowia.

 

Do opracowania artykułu wykorzystano następujące materiały:

https://www.projectcbd.org/ciencia/endocannabinoid-system/olive-oil-cancer-and-cb-1-receptor

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25533906