Najnowsze badania naukowe wykazują, że kwas retinowy – stanowiący pochodną witaminy A – odgrywa kluczową rolę w hamowaniu wzrostu komórek raka okrężnicy, zarówno u myszy, jak i u ludzi. Naukowcy dowiedli, że w jelitach myszy z rakiem okrężnicy poziom kwasu retinowego jest znacznie obniżony. Wykazali także, że u osób chorujących na raka okrężnicy rokowanie jest gorsze, gdy w ich jelitach stwierdza się wysoki poziom białka rozkładającego kwas retinowy.

Witamina A  hamuje rozwój raka jelita grubego

Za nieskuteczność terapii przeciwnowotworowej oraz występowanie przerzutów do innych narządów odpowiedzialne są nowotworowe komórki macierzyste. Pewna grupa naukowców odkryła, że główną rolę w ograniczaniu ilości nowotworowych komórek macierzystych, które ciągle się namnażają, pełni białko HOXA5. W przeprowadzonym badaniu naukowcy wykazali, że komórki macierzyste raka okrężnicy posiadają zdolność do blokowania genu kodującego jedno z białek – HOXA5. Spada przez to jego stężenie, dzięki czemu rak może się w niekontrolowany sposób rozrastać, tworzyć przerzuty do innych narządów a nawet – nawracać już po leczeniu. Badacze znaleźli jednak sposób na odwrócenie blokady genu HOXA5, która daje mu możliwości do dalszego rozwoju. Okazało się, że witamina A jest w stanie ponownie włączyć gen HOXA5, co zostało potwierdzone w badaniu na myszach z rakiem okrężnicy. U myszy, które leczono pochodną witaminy A odniesiono sukces – zahamowała postęp choroby nowotworowej i zapobiegła wystąpieniu przerzutów do innych narządów.

W komórkach raka jelita grubego poziom witaminy A jest obniżony

Zwykle rak jelita grubego rozwija się z nieznanych przyczyn – znane są tylko pewne czynniki ryzyka. Należą do nich również niektóre choroby – jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego. To jedna z chorób zapalnych jelit, która wyraźnie zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory tego narządu. Dlatego naukowcy zbadali wycinki tkanki jelitowej uzyskanej od osób chorujących na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, bądź raka okrężnicy powstałego w związku z tym schorzeniem. Okazało się, że przemiany witaminy A w tkance jelitowej objętej procesem nowotworowym ulegają wyraźnym zmianom, które sprawiają, że jej poziom (a dokładniej – kwasu retinowego) jest wyraźnie niższy. W komórkach raka występuje wyższe stężenie białka rozkładającego kwas retinowy oraz niższe stężenie białka, które go wytwarza, niż ma to miejsce w przypadku osób dotkniętych tylko i wyłącznie procesem zapalnym jelit. Ponadto badacze zauważyli, iż kiedy dominuje rozkład pochodnych witaminy A, pacjenci chorzy na raka jelita grubego żyją krócej. Zatem, im większe stężenie białka rozkładającego kwas retinowy, tym gorsze rokowanie dla pacjenta.

Witamina A pomaga zwalczać komórki nowotworowe

Podobne zmiany dotyczące przemian witaminy A naukowcy zauważyli w próbkach pobranych z jelit osób chorujących na raka jelita grubego, którzy nie mieli rozpoznane choroby zapalnej jelit. To odkrycie skłoniło badaczy do poszukiwania innej, niż nieswoiste choroby zapalne jelit, przyczyny procesu zapalnego w obrębie jelit, wpływającego na przemiany witaminy A. Nieoczekiwanie, winne okazały się bakterie jelitowe, które naturalnie występują w przewodzie pokarmowym. Jak powszechnie wiadomo, jelitowa flora bakteryjna w niektórych sytuacjach może prowadzić do miejscowej reakcji zapalanej. Zaczęto więc podejrzewać, iż powstały przez działanie bakterii proces zapalny może przyczynić się do powstania niedoboru kwasu retinowego i w efekcie – do rozwoju raka okrężnicy. Potwierdziło to doświadczenie, w którym myszom podawano antybiotyk skuteczny wobec licznych rodzajów bakterii, który zmniejszył wielkość guza nowotworowego w kilku modelach zwierzęcych raka okrężnicy, ale co ważne – zapobiegał zaburzeniom przemian witaminy A. Doświadczenie to wykazało, iż bakterie bytujące w jelicie mogą wywoływać proces zapalny, a ten -skutkować może zmianami w stężeniu kwasu retinowego, które są charakterystyczne dla nowotworów. Naukowcy odkryli także, iż kwas retinowy hamuje lub spowalnia rozwój raka, wykorzystując do tego działanie naszego układu odpornościowego. Aktywuje on komórki do „zadań specjalnych” – limfocytów T CD8 – zdolne do zabijania komórek nowotworowych.

Źródła:

Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne. „Treating colon cancer with vitamin A.” ScienceDaily. ScienceDaily, 14 December 2015. <www.sciencedaily.com/releases/2015/12/151214130400.htm>.

Stanford University Medical Center. „Retinoic acid suppresses colorectal cancer development, study finds.” ScienceDaily. ScienceDaily, 30 August 2016. <www.sciencedaily.com/releases/2016/08/160830130817.htm>.