Konopie siewne można nazwać roślinami wszechstronnymi, ponieważ ich wykorzystanie nie kończy się na zastosowaniu terapeutycznym, ale obejmuje także takie gałęzie jak przemysł rolniczy, włókienniczy, spożywczy czy energetyczny. Okazuje się także, że oprócz części nadziemnych konopi, można także użyć ich …korzeni.

Pierwsze wzmianki traktujące na temat medycznego zastosowania konopnych korzeni pojawiły się w dziele „Historia naturalna” autorstwa rzymskiego historyka i pisarza Pliniusza Starszego, który pisał „wywar korzenia w wodzie rozluźnia skurcze stawów i leczy dnę oraz podobne dolegliwości”.

W drugiej połowie XVII wieku lekarze i zielarze zalecali korzeń konopi w leczeniu gorączki, stanów zapalnych, dny moczanowej, zapalenia oraz bólu stawów, jak również zewnętrznie w przypadku oparzenia skóry. Istnieją także doniesienia na temat stosowania korzenia w leczeniu krwotoku poporodowego, chorobach przenoszonych drogą płciową, w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych oraz infekcjach. Pomimo długiej historii stosowania korzenie konopi nie są wykorzystywane w fitoterapii, być może dlatego, że nie są znaczącym źródłem Δ9-tetrahydrokannabinolu (THC), kanabidiolu lub innych znanych fitokanabinoidów, choć zawierają inne związki: triterpenoidy – friedelinę (12,8 mg / kg) i epifriedelanol (21,3 mg / kg); alkaloidy: kannabisatiwinę (2,5 mg / kg) i anhydrokannabisatiwinę (0,3 mg / kg); substancje olejkowe: karwon i dihydrokwaron; N- (p-hydroksy-β-fenyloetylo) -p-hydroksy-trans-cynamamid (1,6 mg / kg); różne sterole, takie jak sitosterol (1,5%), kampesterol (0,78%) i stygmasterol (0,56%) oraz inne związki, w tym cholinę.

*Friedelina występuje w wielu roślinach, w tym w kasztanowcu, dębie, rododendronach, borówkach, a także glonach, porostach, mchach, stąd badania dotyczące tego związku dotyczą także innych niż konopie roślin.

Jak zostało już wspomniane, korzenie konopi siewnych nie zawierają znacznej ilości kannabinoidów– stwierdzono, że zawartość Δ9-tetrahydrokannabinolu (THC) w wysuszonych nasionach, korzeniach, łodygach, liściach i kwiatach wynosi odpowiednio 0,0%, 0,0%, 0,3%, 0,8 %  i 15.2% .

 

Współczesne badania aktywności biochemicznej związków występujących w konopiach indyjskich

 

  1. Stany zapalne, obrzęk i gorączka

W korzeniach konopi istnieje kilka związków o potencjalnej aktywności przeciwzapalnej, w tym alkaloidy, fitosterole, N- (p-hydroksy-β-fenyloetylo) -p-hydroksy-trans-cynamamid i friedelina. Ta ostatnia wykazuje silną aktywność przeciwzapalną, głównie u dorosłych szczurów- w badaniach substancja znacząco zmniejszała obrzęk tylnej łapy wywołany karageniną. Efekt utrzymywał się przez 6 godzin, a efektywność friedeliny w dawce 40 mg / kg była porównywalna z indometacyną (lek z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych- NLPZ) w dawce 10 mg / kg. Ponadto friedelina hamowała przepuszczalność kapilar, zmniejszając powstający obrzęk. Potwierdzono również możliwy potencjał przeciwgorączkowy związku- doustne podawanie friedeliny spowodowało znaczące obniżenie temperatury ciała u szczurów, a wyniki były porównywalne z przeciwgorączkowym działaniem paracetamolu.

 

2.  Aktywność estrogenowa 

Friedelina może posiadać aktywność estrogenową. Jak podaje Ajurweda, roślina o nazwie Cissus quadrangularis ma zastosowanie w leczeniu dny moczanowej, kiły czy innych chorób wenerycznych, a także jest wykorzystywana jako afrodyzjak. Wykazano, że wyizolowana z C. quadrangularis frakcja bogata w friedelinę ma działanie estrogenowe u samic szczurów, głównie w kwestii poprawy zachowań seksualnego, wzrostu masy macicy i poziomu estrogenów w surowicy krwi.

 

  1. Działanie antyoksydacyjne, ochronne na wątrobę i potencjalnie przeciwnowotworowe (w warunkach in vitro)

Friedelina wyizolowana z liści rośliny A. tetracantha wykazywała silną aktywność antyoksydacyjną in vitro i właściwości chroniące wątrobę in vivo- podawanie 40 mg / kg zmniejszyło uszkodzenie wątroby wywołane tetrachlorkiem węgla (CCI4) w stopniu porównywalnym do sylimaryny z Ostropestu plamistego (Silybum marianum). Natomiast friedelina pozyskiwana z kory Mesua daphnifolia miała słabą aktywność cytotoksyczną w liniach komórek nowotworowych, w tym MDA-MB-231 (ludzki rak piersi), HeLa (rak szyjki macicy), CEM-SS (ludzka białaczka limfoblastyczna T) i CaOV3 (rak jajnika u ludzi). Friedelina i epifriedelanol wyizolowane z kory Elaeocarpus floribundus również wykazywały słabe działanie przeciwnowotworowe w stosunku do linii komórkowych CEM-SS i HeLa.

 

Przyszłe badania powinny porównać fitochemię  korzeni różnych odmian konopi w celu ustalenia, czy istnieją różnice w jakości i ilości związków czynnych, a także konieczne są dalsze badania ich potencjalnych zastosowań terapeutycznych.

 

Bibliografia:

Pliny (the Elder). The natural history of Pliny, Volume 4; Bohn’s classical library The natural history of Pliny. Translated by Bostock John, translator; , Riley Henry Thomas., translator. H.G. Bohn: 1856;XX;298

Benoist J. Réunion: cannabis in a pluricultural and polyethnic society. In: Cannabis and culture. Rubin V, editor. (ed.). Mouton Publishers: The Hague, 1975:227–234

Slatkin DJ, Doorenbos NJ, Harris LS, et al. Chemical constituents of Cannabis sativa L. root. J Pharm Sci. 1971;60:1891–1892

Andre CM, Hausman JF, Guerriero G. Cannabis sativa: the plant of the thousand and one molecules. Front Plant Sci. 2016;7:1–9.

Chandler RF, Hooper SN. Friedelin and associated triterpenoids. Phytochemistry. 1979;18:711–724

Aswar UM, Bhaskaran S, Mohan V, et al. Estrogenic activity of friedelin rich fraction (IND-HE) separated from Cissus quadrangularis and its effect on female sexual function. Pharmacognosy Res. 2010;2:138–145