Odpowiednia regulacja układu endokannabinoidowego organizmu (ECS) może pomóc w radzeniu sobie z bólem powodowanym przez endometriozę. Takich wyników dostarczyło badanie przeprowadzone przez Jerome’a ​​Bouaziza z Departamentu Położnictwa i Ginekologii w Centrum Medycznym Chaim Sheba w Izraelu. Naukowiec od dłuższego czasu zajmuje się ustalaniem, jaki rodzaj bólu towarzyszy endometriozie oraz jaką rolę odgrywa układ endokannabinoidowy właśnie w tym schorzeniu.

Samym terminem endometrioza określa się stan, w którym endometrium, czyli tkanka, która normalnie wyściela wnętrze macicy kobiety, zaczyna patologicznie narastać poza jej obrębem np. w otrzewnej, narządach wewnętrznych czy naczyniach krwionośnych. Obszary tkanki endometrium znajdujące się poza macicą nazywa się wszczepami lub komórkami ektopowymi.

Nieprawidłowo umiejscowione komórki endometrium, podobnie jak i prawidłowa tkanka, reagują na zmiany hormonalne zachodzące w czasie cyklu miesiączkowego, z tym, że w przypadku tych pierwszych pojawia się stan zapalny, dochodzi do wewnątrzustrojowych krwawień czy powstawania blizn i zrostów. Dotychczas nie udało się ustalić przyczyny powstawania choroby, choć pojawiały się różne teorie m.in. ta o wstecznym miesiączkowaniu. Według niej dochodzi do przedostawania się krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy otrzewnej, a stąd przez naczynia krwionośne do innych narządów, gdzie dochodzi do wszczepiania się komórek endometrium.

Choroba ta może dotyczyć nawet 10,8 mln kobiet na całym świecie, choć nie wiadomo u jakiego odsetka Pań nie została jeszcze rozpoznana. Występowanie endometriozy wiąże się z pogorszeniem jakości życia, problemami z zajściem w ciążę oraz przewlekłymi dolegliwościami bólowymi o bardzo intensywnym nasileniu.

Jak twierdzi Bouaziz, ból związany z występowaniem endometriozy jest złożony i obejmuje trzy odrębne kategorie: ból nocyceptywny, zapalny i neuropatyczny. Ból nocyceptywny pojawia się, gdy aktywowane są receptory czuciowe obwodowego układu nerwowego, zwane nocyceptorami. Ból zapalny, który idzie w parze z bólem nocyceptywnym, jest inicjowany przez uszkodzenie tkanki. Wtedy to następuje wydzielanie wielu czynników prozapalnych w efekcie czego dochodzi do nadwrażliwości na ból. Ostatni z nich, ból neuropatyczny powstaje po uszkodzeniu samych neuronów (komórek nerwowych). Okazuje się, że wszystkie podane kategorie bólu występują u kobiet cierpiących z powodu endometriozy, dlatego występujące dolegliwości są tak trudne do opanowania. Wyjaśnia to także poniekąd, dlaczego stosowanie  środków przeciwbólowych nie zawsze przynosi oczekiwaną ulgę.

Być może badania przeprowadzone przez Bouaziza przyczynią się do lepszego poznania etiologii choroby, ponieważ na ich podstawie wywnioskowano, że układ endokannabinoidowy odgrywa kluczową rolę w powstawaniu bólu. System endokannabinoidowy, składający się z receptorów kannabinoidowych- CB1 i CB2, naturalnie występujących endokanabinoidów  (stymulują receptory) oraz enzymów, jest odpowiedzialny za regulację wielu procesów fizjologicznych, w tym odczuwania bólu, nastroju, pamięci, apetytu, snu i adekwatnej odpowiedzi immunologicznej. Z doświadczeń Bouaziz wynika, że nadmierna wrażliwość na ból u kobiet cierpiących z powodu endometriozy jest spowodowana zmniejszoną ekspresją (a tym samym ilością) receptorów CB1 i znaczącym wzrostem endokannabinoidów w osoczu krwi w stosunku do zdrowych kobiet. To sugeruje istnienie pętli ujemnego sprzężenia zwrotnego, która może osłabiać zdolności endogennych kannabinoidów do kontrolowania bólu. O co w tym chodzi? Otóż układ endokannabinoidowy wytwarza endokannabinoidy, czyli substancje, które wiążą się z receptorami kannabinoidowymi, stymulują ją i w ten sposób uzyskuje się odpowiednie działanie w organizmie człowieka np. zmniejszenie bólu. Gdy takich receptorów jest za mało, wtedy endokannabinoidy nie  mogą w wystarczającym stopniu połączyć się z nimi i uzyskany efekt fizjologiczny jest zdecydowanie osłabiony lub praktycznie go nie ma.

Z drugiej strony, niektóre badania zawarte w przeglądzie opublikowanym w Cannabis and Cannabinoid Research opisują endometriozę jako stan spowodowany niedoborem endokannabinoidów, kiedy organizm nie wytwarza wystarczającej ich ilości. Taki stan został zdefiniowany jako zespół niedoboru endokannabinoidów, a jak przypuszczają naukowcy, jego występowanie może być czynnikiem etiologicznym niektórych schorzeń, m.in. przewlekłych stanów zapalnych czy bólowych.

Pomimo tego, że powyższe ustalenia różnią się od siebie, to wydaje się, że badania przeprowadzone przez Jerome’a ​​Bouaziza są jednak bardziej wiarygodne. Na ich podstawie można wnioskować, że umiejętne manipulowanie systemem endokanabinoidowym może być skuteczną opcją w radzeniu sobie z bólem związanym z endometriozą.

W przyszłości warto byłoby sprawdzić czy agoniści, czyli substancje łączące się z  receptorami kanabinoidowymi, w tym fitokannabinoidy (CBD i THC oraz inne) występujące w różnych odmianach konopi, mogą być skuteczne w regulowaniu odpowiedzi zapalnej, redukcji wzrostu zmian endometrialnych i kontrolowaniu bólu neuropatycznego.

„Ukierunkowanie modulacji endokannabinoidowej  jest prawdopodobnie czymś więcej niż tylko leczeniem bólu, ponieważ może wpływać na kilka poziomów patogenezy i narastania objawów choroby. Konieczna jest szczególna uwaga i dalsze badania, aby ocenić wpływ potencjalnych efektów ubocznych terapii, zwłaszcza na płodność i wyniki ciąży „, podsumowuje przez Jerome ​​Bouaziz.

Bibliografia:

https://www.mp.pl/pacjent/choroby/88290,endometrioza

Endometriosis Pain Can Be Managed by Targeting the Endocannabinoid System, Says Study

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26887427