Taksonomia jest nauką zajmującą się klasyfikacją i opisywaniem gatunków żywych organizmów. Choć wydawać się może, że w dobie dostępności badań genetycznych, wysokospecjalistycznych metod oznaczania różnych substancji oraz możliwości szybkiej wymiany informacji dyskusja na temat różnic gatunkowych powinna już dawno znaleźć rozwiązanie, dotąd opinie botaników na temat konopi są (a raczej – były) podzielone.

Konopie jako pierwszy opisał Karol Linneusz w XVIII wieku. Uznawał on, że wszystkie należą do jednego gatunku – Cannabis sativa L. (gdzie „L” oznacza właśnie Linneusza, czyli badacza który opisał roślinę jako pierwszy). Jednak już 20 lat po nim, Jean Baptiste de Lamarc wyodrębnił drugi gatunek – Cannabis indica Lam., uważaną przez niego za mniej użyteczną do produkcji włókien, lecz cechującą się wyraźnymi działaniami odurzającymi. W wieku XIX do tego podziału zaczęto dokładać kolejne gatunki – Cannabis chinensis Delile, Cannabis gigantea Delile ex Vilmorin. W XX wieku sowiecki badacz Janichevsky dołączył do rodziny konopiowatych C. ruderalis Janisch. Wielu jego następców wyróżniało następnie kolejne gatunki i podgatunki. Klasyfikacja rodziny Cannabaceae stała się więc niezmiernie skomplikowana, można rzec – wręcz chaotyczna. Jednak natura woli proste rozwiązania, i dopiero techniki molekularne rozwinięte w drugiej połowie XX wieku pozwoliły z gąszczu nazw stworzyć nową, klasyfikację konopi… Która okazuje się całkiem prosta.

Wcześniej jednak doszło do pewnego błędu, który wprowadził zamieszanie w taksonomii rodziny konopiowatych na kolejnych 40 lat. Wszystkiemu winne były przepisy wprowadzone w USA, które uważały Cannabis sativa, jak i wszystkie uzyskiwane z niej surowce za zakazane. Spotkało się to z protestem botaników, m.in.  Richarda E. Schultes, co zaowocowało nową klasyfikacją wprowadzoną w 1970 r. Ten jednak „pomylił” dwa gatunki, dokładniej – C. indica z C. afghanica. Na niemal pół wieku ów błąd przesądził o klasyfikacji stosowanej wobec konopi. A i tak, mimo wytężonych wysiłków, botanicy w dyspucie z prawnikami ponieśli porażkę.

Dopiero na początku XXI wieku, w 2004r., dzięki zastosowaniu nowoczesnych technik analizy molekularnej udało się uzyskać odpowiedź na to jak przedstawia się podział konopi. Umożliwiły one zmierzenie zawartości głównych kannabinoidów zawartych w tych roślinach. Są to substancje w świecie roślin wytwarzane wyłącznie przez Cannabaceae przez co pozostają dla nich charakterystyczne. Okazało się iż istnieją w zasadzie 3 typy konopi, a w zasadzie „chemotypy” (gdyż ich odrębność polega na odmiennych proporcjach 2 głównych substancji chemicznych – THC i kannabidiolu – CBD). Zawdzięczamy to badaniom Karla W. Hillinga i Paula G. Mahlberga z Uniwersytetu w Indianie (USA), których wyniki opublikowano w 2004r. Pierwszy z chemotypów zawiera głównie THC i znikome ilości CBD, drugi – CBD/THC w proporcji 1:1, a w trzecim z nich dominuje CBD. Jest to o tyle istotne, że tylko THC ma właściwości psychoaktywne. Wyłącznie rośliny o chemotypie I mają jego wystarczające ilości mogą posłużyć do produkcji narkotyków. Udało im się w ten sposób wyodrębnić 2 gatunki – C.  indica, C. sativa, i 3, którego istnienie podawali w wątpliwość – C. ruderalis.

Ostateczny konsensus osiągnięto jednak dopiero w tym roku. Praca McPartlanda uporządkowała dotychczasowe podziały, oraz usunęła z nich błędy nagromadzone przez dziesięciolecia. Ostatecznie jego klasyfikacja jest prosta, obejmuje 3 gatunku i przedstawia się następująco:

Cannabis indica (dawniej – C. sativa) Cannabis afghanica (dawniej -C.  indica) Cannabis sativa (dawniej – C. ruderalis)
pochodzenie: Indie Centralna Azja „dzika” odmiana pochodząca z terenów Europy lub – rzadziej – Azji
wygląd rośliny: dość wysoka (>1,5m), gałęzie krótsze, mniej rozłożyste niż u C. afghanica i nie tak gęste, liście wąskie o lancetowatym kształcie dość niska, o gęstych odgałęzieniach i kwiatach, liście szerokie bardzo różny, w zależności od pochodzenia
fizjologia: długi czas kwitnienia (9-14 tygodni), mało odporna na zimno, ograniczona produkcja żywicy krótko kwitnie, dobrze toleruje niskie temperatury, wytwarza dużo żywicy różny czas kwitnienia, średnia odporność na mrozy, raczej niska produkcja żywicy
chemia: więcej THC niż CBD stosunek THC/CBD jest bliski 1 więcej CBD niż THC
działanie: głównie stymulujące uspakajające zasadzie brak działania psychoaktywnego
wskazania medyczne: depresja z obniżonym napędem psychomotorycznym, nudności, stymulacja apetytu, migreny, ból przewlekły bezsenność, stany lękowe, przewlekły ból, sztywność stawów, stany zapalne, drżenie (np. w chorobie Parkinsona, SM), padaczka ból przewlekły, sztywność i stany zapalne stawów, padaczka
przeciwwskazania: bezsenność, niepokój, schizofrenia letarg towarzyszący depresji, nadmierna senność i schizofrenia alergia na konopie

 

Nowy podział z pewnością spotka się z oporem zarówno ze strony użytkowników marihuany, jak i producentów leków bazujących na niej… Jednak dopiero nowa taksonomia jako pierwsza opiera się na badaniach genetycznych, i prawdziwie określa pochodzenie poszczególnych gatunków. Należy go uznawać za obowiązujący, choć pewnie przez wiele lat będziemy się spotykać jedynie z „sativami” i „indicami”. A może pozostanie jedynie częścią świata naukowców?

ŹRÓDŁA:

 

  • Hillig, Karl W., and Paul G. Mahlberg. A chemotaxonomic analysis of cannabinoid variation in Cannabis (Cannabaceae). American Journal of Botany91.6 (2004): 966-975.
  • Wikipedia (EN): Cannabis taxonomy https://en.wikipedia.org/wiki/Cannabis#Taxonomy
  • McPartland’s Correct(ed) Vernacular Nomenclature http://www.beyondthc.com/mcpartlands-corrected-vernacular-nomenclature/
  • Mitchell Colbert. Indica, Sativa, Ruderalis – Did We Get It All Wrong? http://theleafonline.com/c/science/2015/01/indica-sativa-ruderalis-get-wrong/

Copyright

Wszelkie materiały  zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.