ADHD (ang. Attention-deficit hyperactivity disorder), czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi,  jest jedną z coraz częściej diagnozowanych schorzeń u dzieci poniżej 7 roku życia. W jego przebiegu można stwierdzić występowanie trzech głównych objawów: nadmiernej ruchliwości, zaburzeń koncentracji uwagi oraz nadmiernej impulsywności. Choć ADHD najczęściej kojarzy się z małymi dziećmi, to objawy choroby mogą utrzymywać się w okresie dojrzewania lub sama choroba może ewaluować i wraz z upływem lat przekształcać się w „dorosłą” postać, czyli ADD (ang. Attention-deficit disorder)- zespół zaburzeń koncentracji uwagi z brakiem lub ograniczeniem nadpobudliwości ruchowej.

To co łączy osoby cierpiące na ADHD lub ADD to ogromne problemy z utrzymaniem koncentracji uwagi, nadmierna impulsywność oraz aktywność, które przysparzają im sporo problemów w szkole, a później w pracy.

Obecnie ADHD/ADD klasyfikowane jest jako zaburzenie neurorozwojowe- przyjmuje się, że przyczynami jego występowania są nieprawidłowości w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Mogą być one spowodowane m.in. mutacjami w obrębie genów zlokalizowanych na chromosomie 6 lub czynnikami niedziedzicznymi, w tym obciążeniami okołoporodowymi (niedotlenieniem, niską masą urodzeniową dziecka), przebytymi urazami głowy, niewłaściwą dietą (żywność wysokoprzetworzona, z dużą ilością konserwantów, sztucznych barwników) czy zatruciami metalami ciężkimi (ołów, rtęć, kadm).

Postuluje się, że niewłaściwe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego jest z kolei wynikiem albo zmniejszenia objętości pewnych struktur mózgu m.in. jądra migdałowatego, jądra ogoniastego czy hipokampu, które odpowiadają m.in. za kontrolę popędów, motywacji oraz zdolnością do zapamiętywania albo niedoborów neuroprzekaźnika dopaminy wydzielanej przez komórki nerwowe w tych regionach mózgu.

Proces rozpoznania ADHD wymaga ścisłej współpracy psychiatry i psychologa, a niekiedy i neurologa dziecięcego czy pediatry. Dobór odpowiedniej terapii jest z kolei uzależniony od wieku dziecka, nasilenia objawów choroby lub współistnienia innych zaburzeń. Podstawą jest psychoedukacja rodziców, członków rodziny i wychowawców w kwestii sposobów postępowania z dzieckiem oraz nauczenie ich sposobów radzenia sobie z sytuacjami problematycznymi. Natomiast dziecko z ADHD może uczęszczać na treningi umiejętności społecznych, treningi radzenia sobie ze złością i agresją lub skierowane na specyficzne trudności np. z opanowywaniem umiejętności szkolnych, związane z zaburzeniami koordynacji ruchowej lub zaburzeniami koncentracji uwagi (np. integracja sensoryczna, EEG-biofeedback).

Dopiero w momencie, gdy wyżej wymienione sposoby nie przynoszą korzystnych rezultatów lub w przypadku występowania dużego nasilenia objawów choroby, włącza się farmakoterapię opartą na podawaniu środków psychostymulujących.

Na pierwszy rzut oka, leczenie takimi środkami wydaje się nielogiczne (bo jak osoba, która nie może “usiedzieć na miejscu” i wszędzie “jest jej pełno”, może przyjmować substancje pobudzające?).  Okazuje się jednak, że stosowanie psychostymulantów u większości osób cierpiących na ADHD, paradoksalnie prowadzi do uspokojenia, redukcji nadmiernej impulsywności i poprawy możliwości skoncentrowania się na wykonywanym zadaniu. Skąd bierze się taki paradoks? Otóż, środki stymulujące zwiększają poziom neuroprzekaźników, w tym dopaminy. Jak wyjaśniliśmy wyżej, znaczne niedobory dopaminy są odpowiedzialne za występowanie objawów ADHD/ADD, dlatego przyjmowanie takich środków przywraca równowagę neuroprzekaźnikową w mózgu.

Niestety, pomimo swojej skuteczności, stosowanie leków psychostymulujących jest obarczone ryzykiem występowania skutków ubocznych, do których należą m.in. niepokój/lęk, drażliwość, problemy ze snem, suchość w ustach, podwyższone ciśnienie tętnicze krwi, zaparcia, brak apetytu, który przyczynia się do hamowania tempa rozwoju młodocianego organizmu. Sposobem na ograniczenie występowania takich działań niepożądanych jest stosowanie preparatów o stopniowym uwalnianiu substancji czynnej (preparaty SR).

Farmakoterapię można uzupełnić wprowadzeniem odpowiedniej diety np. poprzez zwiększenie spożycia nienasyconych kwasów tłuszczowych Omega 3 (olej ze spożywczych nasion konopi), suplementacją cynku, żelaza oraz witaminy E i witamin z grupy B, przy jednoczesnym ograniczeniu konsumpcji nadmiernych ilości węglowodanów prostych oraz wysoko przetworzonej żywności zawierającej sztuczne barwniki i konserwanty. Próbuje się także stosować preparaty ziołowe zawierające w swoim składzie lecytynę, żeń-szeń, miłorząb japoński czy walerianę, a także alternatywne sposoby leczenia, w tym akupunkturę, medytację, jogę oraz terapię chiropraktyczną.

Niestety, wszystkie te metody nie zawsze wykazują skuteczność działania, dlatego wciąż istnieje zapotrzebowanie na inne środki mogące wspomóc osoby cierpiące z powodu ADHD/ADD.

Jednym ze związków, który w pewnym stopniu może ograniczać objawy ADHD/ADD jest kannabidiol (CBD), który działa tonizująco na ośrodkowy układ nerwowy, sprzyjając uspokojeniu, wzmagając koncentrację uwagi i zmniejszając nadmierną impulsywność. Związek ten może także równoważyć poziom dopaminy w mózgu poprzez swój wpływ na układ endokannabinoidowy regulujący wiele funkcji w organizmie człowieka, w tym pamięć i koncentrację uwagi. Dowodem na działanie kannabidiolu mogą być wyniki niewielkiego badania z udziałem dzieci cierpiących na zaburzenia ze spektrum autyzmu przy jednocześnie stwierdzonej nadaktywności. Wynika z nich, że zastosowanie kannabidiolu przyczynia się do zmniejszenia nadmiernej aktywności oraz sprzyja relaksowi i możliwości skupienia się na codziennych czynnościach.

Wyniki tego badania, jak i relacje osób stosujących CBD we wspomaganiu walki z ADHD/ADD dostarczają dowodów na to, że kannabidiol może okazać się wsparciem dla osób cierpiących z powodu zaburzeń nadpobudliwości i koncentracji uwagi.

 

 

Bibliografia:

https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/010/285/original/12-32.pdf?1472723945

http://www.cannabis-med.org/english/bulletin/ww_en_db_cannabis_artikel.php?id=461#6

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924977X16309129?via%3Dihub

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26875671

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5123717/

https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/understanding-drug-use-addiction

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5473390/