Wielkimi krokami zbliżają się Święta Bożego Narodzenia, a wraz z nim wytężony czas spotkań w rodzinnym gronie, najczęściej przy suto zastawionym stole. Niestety właśnie w tym okresie większość z nas odczuwa wzmożone dolegliwości, w głównej mierze związane z niepohamowanym spożywaniem świątecznych smakołyków, w tym wzdęcia, zgagę, niestrawność czy uczucie ciężkości. Jak cieszyć się smakowaniem Świąt, a jednocześnie ograniczyć nieprzyjemne działania niepożądane?

 

Po pierwsze umiar– łatwo powiedzieć, trudniej wykonać, bo jak odmówić sobie skosztowania świątecznych pyszności, zwłaszcza gdy wokół rozlegają się nieustanne zachęty do spróbowania, choć trochę. W takiej sytuacji przychodzą nam z pomocą m.in. składniki pochodzenia naturalnego.

 

Preparaty ziołowe wspomagające trawienie

 

Okazuje się, że w prostocie siła- dobrym środkiem mogą okazać się… krople żołądkowe, które nie dość, że przystępne cenowo, to zawierają w swoim składzie (w zależności od producenta) m.in. miętę pieprzową (Menthae piperitae), kozłek lekarski (Valeriana officinalis), dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) czy tzw. nalewkę gorzką (Tinctura Amara) w składzie której znajdziemy kolejno korzeń goryczki (Gentianae radix), liść bobrka (Menyanthidis folium) oraz naowocnię pomarańczy gorzkiej (Aurantii amari pericarpium).

 

Liść mięty pieprzowej był stosowany od niepamiętnych czasów w postaci naparów, nalewek czy wyciągów w celu zmniejszeniu problemów związanych z układem pokarmowym. Mięta to surowiec olejkowy, bogaty w terpeny: mentol-ok. 50% olejku oraz menton- 20%. Wskazane składniki wykazują działanie rozkurczające na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, a także odkażające w stosunku do patogenów i łagodnie znieczulające. W celu oceny skuteczności stosowania preparatów miętowych przeprowadzono badanie kliniczne, w którym wzięło udział 50 dzieci z nawracającym bólem brzucha. Stosowanie kapsułek z olejkiem z mięty pieprzowej zmniejszyło nasilenie objawów u 76% badanych dzieci.

Do innych surowców olejkowych stosowanych we wspomaganiu trawienia należą znane przyprawy m.in. owoc kminku, kopru, kminu rzymskiego, kolendry siewnej, które dodatkowo posiadają działanie wiatropędne.

Kolejnym surowcem, tym razem irydoidowo-olejkowym, jest kozłek lekarski (Valeriana officinalis), chyba bardziej znany ze swojego działania uspokajającego i uspasabiającego do snu, ale zawartość olejku eterycznego zapewnia dodatkowe działanie łagodnie rozkurczające na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego oraz dróg żółciowych, przez co kozłek wspomaga prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego.

Ziele dziurawca to bardzo ciekawy surowiec, ponieważ w zależności od użytego ekstrahenta (woda, etanol, olej) możemy spodziewać się odmiennych skutków działania. W przypadku sporządzania wodnego naparu, który będzie zawierał głównie flawonoidy, otrzymujemy działanie rozkurczające na mięśniówkę gładką przewodu pokarmowego i dróg żółciowych, co sprzyja regulacji przepływu żółci, procesów trawiennych oraz łagodzeniu stanów zapalnych przewodu pokarmowego. Natomiast stosowanie nalewki w odpowiednio długim czasie (około 6-8 tygodni) rozwija działanie przeciwdepresyjne (prawdopodobnie za sprawą rozpuszczalnych w etanolu naftodiantronom: hyperycynie, pseudohyperycynie, protohyperycynie). Frakcja lipofilna surowca = hyperforyna i jej analogi (Hyperici Oleum) to działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych, układu moczopłciowego, urazów, skaleczeń, oparzeń, odmrożeń i trudno gojących się ranach.

Składniki nalewki gorzkiej to w głównej mierze surowce goryczowe mające działanie pobudzające łaknienie oraz wydzielanie soku żołądkowego. Uczestniczą one pośrednio w procesie trawienia poprzez wpływ na wydzielanie śliny, a także enzymów trawiennych w przewodzie pokarmowym.

 

Nie można zapominać także o korzeniu ostryżu długiego, czyli popularnej kurkumie, wspomagającej trawienie tłuszczów poprzez działanie żółciopędne, żółciotwórcze i poprawę pracy wątroby. Jak wątroba, to i karczoch oraz ostropest plamisty, o których pisaliśmy w poprzednich artykułach  KARCZOCH KURKUMA

Żółć odgrywa istotną rolę w procesie trawienia tłuszczów, mianowicie jest naturalnym środkiem obniżającym napięcie powierzchniowe i ułatwiającym tworzenie się kulek tłuszczowych (miceli), co ułatwia dostęp lipazom- enzymom trawiącym te składniki tłuszczowe.

Chyba wszystkim znany jest preparat „Raphacholin” zawierający w składzie m.in. wyciąg z korzenia rzodkwi czarnej (z węglem aktywnym- Raphacholin C), kwas dehydrocholowy i olejek miętowy oraz wyciąg z karczocha (Raphacholin C). Wymienione składniki mają działanie żółciopędne, żółciotwórcze, ochronne na miąższ wątroby oraz wspomagające pracę jelit.

Powyższe surowce nie wyczerpują całej gamy produktów pochodzenia naturalnego stosowanych w dolegliwościach ze strony układu pokarmowego, niemniej jednak pozwolą na zmniejszenie niekorzystnych skutków świątecznych swawoli.
 

Bibliografia:

Krople żołądkowe, preparat Raphacholin Forte /Raphacholin C – charakterystyki postaci produktów leczniczych

Kohlmünzer S. Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji

Podlewski Jan K., Chwalibogowska-Podlewska A., Leki współczesnej terapii
Wojciechowska I., Wojciechowska A., Wieszczycka K., Fitofarmakologia w leczeniu