Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus) zwana potocznie lwią grzywą, brodą starca albo małpią głową (od charakterystycznego wyglądu owocnika) jest grzybem medycznym powszechnie stosowany od setek lat w tradycyjnej medycynie chińskiej.

Soplówka była niegdyś podawana w przypadku schorzeń układu pokarmowego: wątroby i żołądka, w niedomogach nerek, śledziony, a także przy zaburzeniach pracy serca. Z kolei Indianie zamieszkujący tereny Ameryki Północnej wierzyli, że soplówka leczy choroby krwi, a podawana w postaci sproszkowanej służyła im do przyśpieszenia gojenia się ran.

W tradycyjnej medycynie chińskiej utarło się stwierdzenie, że Hericium erinaceus jest adaptogenem wzmacniającym funkcjonowanie całego organizmu, który zwiększa jego wydolność oraz poprawia przystosowanie się do nowych warunków otoczenia.

Oprócz stricte medycznego zastosowania, soplówka jest także przysmakiem kuchni azjatyckiej. Warto nadmienić, że ze względu na wysoką zawartość białka może być wartościowym substytutem mięsa w diecie wegańskiej czy wegetariańskiej. Oprócz protein, grzyb zawiera także związki mineralne, takie jak potas, żelazo, cynk, selen, german, a także niewielką ilość sodu. Natomiast za właściwości lecznicze soplówki odpowiadają polisacharydy- erinacyny, które są zaliczane do związków terpenowych z dołączoną cząsteczką cukru-ksylozy. Do tej pory udało się wyizolować trzynaście rodzajów erinacyn, które zostały oznaczone literami alfabetu od A do K oraz P i Q. Charakterystycznymi składnikami aktywnymi występującymi, tylko i wyłącznie w Hericium erinaceus, są kwasy o nazwie hericenony (A oraz C-H).

Obecnie soplówka jeżowata jest klasyfikowana jako grzyb o właściwościach wspierających właściwe funkcjonowanie układu nerwowego (działanie nootropowe). Inne zastosowanie Hericium erinaceus obejmuje m.in. regenerację błony śluzowej żołądka, uszkodzonej w wyniku np. choroby wrzodowej oraz działanie immunostymulujące, które reguluje przebieg odpowiedzi odpornościowej.

Jak zostało już wspomniane, soplówka jeżowata jest grzybem o działaniu nootropowym. Zawarte w niej związki- głównie erinacyny, posiadają zdolność do stymulowania produkcji czynnika wzrostu nerwów (ang. Nerve Growth Factor – NGF). Ten czynnik jest odpowiedzialny za prawidłowy wzrost komórek nerwowych (neuronów) oraz może korzystnie wpływać na plastyczność mózgu. NGF wspiera prawidłowy metabolizm neuronów, a także odgrywa ważną rolę w regulacji procesu mielinizacji. Tym określeniem nazywamy proces tworzenia osłonki mielinowej, która otacza długie wypustki (aksony) wychodzące z komórek nerwowych. Osłonka mielinowa jest elementem niezbędnym do prawidłowego przepływu impulsów nerwowych wzdłuż aksonów, co warunkuje poprawną komunikację pomiędzy komórkami nerwowymi. Wpływ związków aktywnych soplówki na proces mielinizacji może usprawniać procesy myślowe czy też ułatwiać zapamiętywanie informacji.

Wyniki badania klinicznego z 2009 roku potwierdziło korzystny wpływ podawania soplówki na usprawnienie procesów myślowych. W 16-tygodniowym eksperymencie brało udział 30 pacjentów, u których wcześniej zdiagnozowano zaburzenia poznawcze. Zostali oni podzieleni na dwie grupy- w grupie badawczej pacjenci przyjmowali 250 mg wyciągu z grzyba 3 razy na dobę, natomiast w grupie kontrolnej uczestnicy otrzymywali placebo. Aby sprawdzić skuteczność stosowania wyciągu z soplówki, przeprowadzono testy na inteligencję przed i po zakończeniu eksperymentu. Z zaprezentowanych konkluzji wynika, że znacznie lepsze rezultaty osiągali pacjenci przyjmujący ekstrakt z Hericium erinaceus.

Wyniki doświadczenia nie uszły uwadze naukowców zajmujących się badaniem potencjalnych substancji, które wspomagałyby terapię choroby Alzheimera, choć na razie prowadzono eksperymenty na modelu zwierzęcym. Myszy, u których sztucznie wywołano tę chorobę degeneracyjną, podzielono na dwie grupy. Jedna otrzymywała zwykłą karmę, druga dodatkowo wzbogaconą w ekstrakt z soplówki jeżowatej. Suplementacja wyciągiem grzyba przyczyniła się do osiągnięcia lepszych wyników przez gryzonie umieszczone w Y-kształtnym labiryncie, przy pomocy którego bada się zdolności do orientacji przestrzennej u zwierząt. Co ciekawe, myszy otrzymujące dodatkową suplementację wykazywały większą ruchliwość związaną z eksploracją labiryntu. Badania mózgu gryzoni (wykonane po śmierci zwierząt) wykazały z kolei mniejsze nagromadzenie płytek amyloidowych, które są charakterystyczne dla choroby Alzheimera, w mózgu myszy otrzymujących wyciąg z soplówki. 

Pojawiają się także doniesienia nt. wykorzystania Hericium erinaceus w regeneracji uszkodzonych nerwów. Zostało przeprowadzone jedno badanie na szczurach, którym podawano wyciąg z soplówki. Zwierzętom uszkodzono nerw pośladkowy, w wyniku czego upośledzono zdolność do poruszania się. Po zastosowaniu suplementacji ekstraktem z grzyba zanotowano większą mobilność szczurów, co świadczyłoby o regeneracji uszkodzonego nerwu. Niemniej jednak dotychczas nie przeprowadzono badań klinicznych z udziałem dużej liczby pacjentów.

Informacje dotyczące dawkowania i przeciwwskazań:

Zalecane jest przyjmowanie ekstraktu standaryzowanego na minimum 30% polisacharydów w dawce od 500 do 1000 mg w trzech porcjach dziennie. Lepiej jest rozpoczynać suplementację od mniejszych ilości, po czym dawkę tę można stopniowo zwiększać.

Nie stosować u pacjentów po przeszczepach z uwagi na niekorzystne w tym przypadku działanie immunostymulujące soplówki (możliwość odrzucenia przeszczepu).

 

Bibliografia:

 

Abdulla M., Fard A., Sabaratnam V., Potential activity of aqueous extract of culinary-medicinal Lion’s Mane mushrooms, Hericium erinaceus, Int. J. Med Mushrooms, 2011

Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment; a double-blind placebo-controlled clinical trial, Phytotherapy Research, 2009

Mori K, Obara, Y, Hirota M, Azumi Y, Kinugasa S, Nerve growth factor – inducing activity of Hericium erinaceus in 1321N1 human astrocytoma cells, Biological and Pharmaceutical Bulletin, 2008

https://examine.com/supplements/yamabushitake/#ref27