Nie ulega wątpliwości, że bóle stawów, szczególnie stawu kolanowego czy biodrowego, to powszechny problem zdrowotny dotykający wielu osób, zarówno tych w podeszłym wieku, cierpiących z powodu otyłości lub nadwagi, ale również wykonujących ciężkie prace fizyczne czy aktywnie uprawiających różnego rodzaju sporty.  

Ból, sztywność i ograniczenie ruchomości stawów są wynikiem niekorzystnych zmian jakościowych i ilościowych w obrębie chrząstki stawowej. Przypomnijmy, w skład prostego stawu wchodzą dwie kości pokryte chrząstką stawową, wewnętrzna warstwa- błona maziowa wytwarzająca maź oraz zewnętrzna warstwa- torebka stawowa, ograniczająca cały staw. Obecność zdrowej chrząstki umożliwia przesuwanie się powierzchni stawowych względem siebie. Z kolei wszelkie patologiczne zmiany w jej obrębie manifestują się wspomnianymi na początku objawami.

Skąd się one biorą? Są wynikiem niszczenia (degradacji) chrząstki stawowej przez różne enzymy, w tym kolagenazy i elastazy, co przyczynia się do rozwoju przewlekłego stanu zapalnego w obrębie stawów oraz tkanek okołostawowych. W walce z chorobą zwyrodnieniową stawów pomagają odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne wykonywane pod okiem fizjoterapeuty, które poprawiają ruchomość stawów i wzmacniają cały układ kostno-stawowy, dzięki czemu przynoszą znaczącą ulgę cierpiącym pacjentom. Fizjoterapia to zresztą podstawowy sposób leczenia zwyrodnienia stawów, którego uzupełnieniem mogą być leki i suplementy.

W przypadku farmakoterapii choroby zwyrodnieniowej stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które zmniejszają objawy schorzenia pod postacią bólu i stanu zapalnego. Chętnie stosowane są również preparaty zawierające w swoim składzie siarczan glukozaminy, siarczan chondroityny, kolagen czy kwas hialuronowy, chociaż ich suplementacja wymaga odpowiednio długiego okresu przyjmowania (co najmniej 6 miesięcy), a także regularności w codziennym stosowaniu. Sprawdza się również łączenie tych składników ze sobą nawzajem np. lepiej stosować jednocześnie siarczan glukozaminy (co najmniej 1500 mg/dobę) oraz siarczan chondroityny (co najmniej 800 mg/dobę) z uwagi na ich działanie synergistyczne.

Mało kto wie o tym, że w walce ze zwyrodnieniem stawów mogą pomóc także substancje pochodzenia roślinnego. Mowa o oleju z awokado i o oleju sojowym, a dokładniej o ich składnikach określanych mianem frakcji niezmydlających się. Te substancje aktywne są zaliczane do powolnie działających składników/leków w chorobie zwyrodnieniowej stawów (symptomatic slow-acting drugs in osteoarthritis, SYSADOA). To co różnicuje je od niesteroidowych leków przeciwzapalnych, to opóźniony, często o kilka tygodni, początek działania, ale efekty ich stosowania utrzymują się nawet do 2 miesięcy po zakończeniu suplementacji.

Niezmydlające się frakcje olejów z awokado i sojowego stosuje się u dorosłych (w domyśle u osób powyżej 18 r. życia) w łagodzeniu objawów choroby zwyrodnieniowej stawów, ze szczególnym uwzględnieniem stawu kolanowego.

Działanie składników aktywnych frakcji opiera się na kilku mechanizmach. Z jednej strony jest to stymulowanie syntezy kolagenu będącego głównym składnikiem chrząstki, a z drugiej- ograniczenie degradacji chrząstki poprzez hamowanie aktywności enzymu kolagenazy. Dodatkowo dochodzi do redukcji stanu zapalnego poprzez zmniejszenie syntezy czynników prozapalnych, w tym interleukin- IL-1, IL-6, IL-8.

Stosowanie podanych substancji pochodzenia roślinnego przynosi dobre efekty. Z badań opublikowanych w 2006 roku wynika, że przyjmowanie raz dziennie 200 mg frakcji z oleju z awokado i 100 mg z oleju sojowego w okresie 6 miesięcy spowodowało zmniejszeniu bólu i trudności w poruszaniu się u pacjentów cierpiących z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów. Badania porównawcze pomiędzy frakcjami niezmydlającymi się olejów ( dawka 300 mg dziennie) a siarczanem chondroityny (3 x dziennie po 400 mg ) w terapii zwyrodnienia stawów kolanowych nie wykazały znaczącej różnicy w efekcie ich działania, choć ochotnicy przyznawali, że lepiej przyjmować środek raz dziennie (frakcje) niż trzy razy na dobę (siarczan chondroityny).

To w czym lepsze są składniki aktywne pochodzenia roślinnego, to  fakt, że ich stosowanie pozwala zmniejszyć dawkę jednocześnie przyjmowanych leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Jest to jak najbardziej dobra wiadomość biorąc pod uwagę możliwe działanie niepożądane wywoływane przez NLPZ np. uszkodzenie przewodu pokarmowego objawiające się występowaniem owrzodzeń w obrębie żołądka i dwunastnicy czy pogorszenie funkcji nerek.

Jak długo należy stosować niezmydlające się frakcje oleju awokado i sojowego? Zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy. Ze wstępnych badań wynika, że dłuższe ich przyjmowanie (>1 roku) nie przyczyniło się do zmniejszenia objawów zwyrodnienia stawu biodrowego i kolanowego.

Niezmydlające się frakcje oleju z awokado (200 mg) i oleju sojowego (100 mg) są składnikami aktywnymi leku Piascledine dostępnego bez recepty. Zalecana dawka leku to jedna kapsułka na dobę, przyjmowana podczas posiłku.  

 

Bibliografia:

Juni, Alternatywne metody leczenia w osteoartrozie: Fakty i dowody na temat stosowania glukozaminy i chondroityny. Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu.

Kuczyński, J. Woszczyło, E. Czabak-Garbacz, Leczenie chorej chrząstki stawowej. „Lek w Polsce”, 2015.

Zubrzycka- Sienkiewicz, Choroba zwyrodnieniowa stawów. Farmakoterapia. Częśc I, „Lek w Polsce”, 2010, 23-24

https://www.researchgate.net/publication/271594100_Supplementary_Methods_in_the_Nonsurgical_Treatment_of_Osteoarthritis

https://www.angelini.pl/wps/wcm/connect/4be559e5-d458-4131-a26a-e7fc318c3ab2/Piascledine_170901_PIL_PL_N.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=4be559e5-d458-4131-a26a-e7fc318c3ab2