Przeprowadzone na gryzoniach badania nad funkcjonowaniem układu endokannabinoidowego niewątpliwie przyczyniły się do lepszego poznania oraz zrozumienia fizjologii ssaków m.in. uzyskano informacje na temat roli tego systemu dla wczesnego rozwoju embrionalnego czy późniejszego wzrostu płodu.  Wiadomo, że ekspresja genów dla receptora CB1 ma miejsce już w okresie płodowym, a badacze opisywali stopniowe nasilenie tego procesu już w pierwszych tygodniach życia małych gryzoni. Ponadto Romero i współpracownicy odkryli tzw. „nietypowe wzorce rozkładu” tych receptorów, mianowicie chodzi o to, że podczas rozwoju płodowego szczura ekspresja genu dla receptora CB1 intensywniej zachodzi w innych regionach mózgu niż u dorosłych szczurów. Podczas gdy najwyższe poziomy ekspresji genu dla receptora CB1 obserwuje się w wieku dorosłym w regionach takich jak skorupa i móżdżek, inne obszary: kora mózgowa, hipokamp i podwzgórze charakteryzują się najwyższym poziomem ekspresji receptora CB1 w okresie płodowym.

Podanie antagonisty (blokera) receptora CB1 o nazwie SR141716A szczurzej mamie nie miało wpływu na jej masę ciała, zachowania macierzyńskie czy rozwój ciąży. Jednak zablokowanie tych receptorów u nowonarodzonych szczurów (w wyniku podania iniekcji) spowodowało śmierć młodych w ciągu pierwszego tygodnia życia. To letalne działanie SR141716A było zależne od dawki (pomiędzy 5-20 mg/kg m.c.). Ponadto, dla pełnego efektu (prawie 100% śmiertelności) antagonista musiał zostać wstrzyknięty w ciągu pierwszych 24 godzin życia (wstrzyknięcie w drugim dniu życia skutkuje zmniejszeniem śmiertelności do 50%). Równoczesne podawanie Δ9-THC prawie całkowicie odwróciło efekt, co niewątpliwie sugeruje, że działanie SR141716A zachodziło poprzez wpływ na receptor CB1. Jednoczesne podawanie endokannabinoidu 2-AG (2-arachidonyloglicerolu) nie spowodowało zmniejszenia śmiertelności indukowanej przez SR141716A, prawdopodobnie z powodu zbyt szybkiego rozpadu 2-AG. Natomiast podanie tego endogennego kannabinoidu z inhibitorami jego rozkładu znacząco zmniejszyło niekorzystne efekty SR141716A na młode szczury. Fride i współpracownicy wykazali, że kannabidiol (CBD) nie odwracał skutków działania SR141716A, a antagonista receptora CB2, SR144528, również nie wpływał na wzrost młodych.

Naturalne endokannabinoidy zostały wykryte także w okresie ciąży u gryzoni, przy czym 2-AG występuje w 1000-krotnie wyższych stężeniach niż anandamid. Co ciekawe, podczas gdy ten ostatni wykazywał stopniowy wzrost, 2-Arachidonyloglicerol był mierzony na stałym poziomie podczas całego rozwoju płodowego, z wyjątkiem pojedynczego szczytu w pierwszym dniu po porodzie. Prawdą jest stwierdzenie mówiące o tym, że wysokie poziomy ekspresji genu dla receptora CB1 i znaczne stężenie 2-AG, które zaobserwowano w pierwszym dniu po narodzeniu gryzonia w strukturach mózgu, a głównie w podwzgórzu, wyzwala bodziec do pierwszego epizodu ssania mleka u młodego szczura.

Okazuje się, że bez aktywacji receptora CB1 przez 2-arachidonyloglicerol w ciągu pierwszych 24 godzin życia, pierwszy epizod ssania nie może zostać rozpoczęty, a ponieważ młode jeszcze nie karmiły i 2-AG nie był dostarczony z mlekiem matki, to musi być wytworzony w mózgu. Teraz łatwo wytłumaczyć gwałtowny wzrost poziomu 2-arachidonyloglicerol i  zwiększenie ekspresji genu dla receptora CB1 w  mózgu nowonarodzonego szczura.

 

Co ciekawe, endokannabinoidy znaleziono również w wysokich stężeniach w mleku karmiących kobiet, co sugeruje, że ta grupa związków jest ważniejsza dla prawidłowego funkcjonowania organizmu małego człowieka niż kiedykolwiek sądzono.

W 2004 r. European Journal of Pharmacology opublikowało badanie, w którym stwierdzono, że wszyscy ludzie rodzą się z receptorami kannabinoidowymi, co sugeruje, że endokanbinoidy i ich receptory mają silny wpływ na rozwój dziecka zarówno przed, jak i po urodzeniu. Ekspresja genu dla receptora CB1 rozpoczyna się już w zaledwie czternaście tygodni po zapłodnieniu, a w 20 tygodniu ciąży obserwuje się wzrost aktywności receptora kannabinoidowego w kilku obszarach mózgu. Natomiast endokannabinoidy, anandamid i 2-arachidonyloglicerol są obecne we wczesnych stadiach ludzkiego zarodka. 2-arachidonyloglicerol osiąga najwyższe stężenie w zarodku , które stopniowo zmniejsza się wraz z upływem czasu. Odwrotnie jest w przypadku drugiego związku – anandamid jest wytwarzany w niskich stężeniach na etapie embrionalnym, następnie stopniowo zwiększa się jego stężenie aż do osiągnięcia ostatecznych poziomów w okresie dojrzałości człowieka. Taka sytuacja nie dziwi, jeśli uświadomimy sobie, że anandamid posiada właściwości neuroprotekcyjne w rozwijającym się mózgu nowonarodzonego dziecka. Być może przyczynia się do rozwoju swoistego stanu tolerancji pomiędzy endogennym układem kannbinoidowym a ekspozycją na syntetyczne środki- obserwacje sugerują, że dzieci mogą być mniej podatne na psychoaktywne skutki uboczne Δ9-tetrahydrokannabinolu niż dorośli.

 

Bibliografia:

http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0014299904007423

http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0009308400001973

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2544377/

Ester Fride, The endocannabinoid-CB1 receptor system in pre- and postnatal life, European Journal of Pharmacology, Volume 500, Issues 1–3, 1 October 2004, Pages 289-297, ISSN 0014-2999

http://pharmrev.aspetjournals.org/content/58/3/389.full#title49

Binnian Wei, James E. McGuffey, Benjamin C. Blount, and Lanqing Wang. Sensitive Quantification of Cannabinoids in Milk by Alkaline Saponification–Solid Phase Extraction Combined with Isotope Dilution UPLC–MS/MS. ACS Omega 2016 1 (6), 1307-1313 DOI: 10.1021/acsomega.6b00253