Marihuana jest uważana za relatywnie bezpieczny narkotyk. Nie oznacza to jednak, iż jest wolna od niepożądanych skutków. Po jej zażyciu możemy spodziewać się uczucia suchości w ustach, zawrotów głowy, przyspieszonego bicia serca, obniżonego ciśnienia krwi, oraz nadmiernego uspokojenia. Jednak fitokannabinoidy, czyli substancje zawarte w marihuanie o aktywnym działaniu (w tym THC i CBD), w odróżnieniu od wielu narkotyków, mają zdecydowanie zbyt małą siłę by wywołać poważne skutki uboczne, które mogłyby zakończyć się śmiercią.

Dlaczego? Dla przykładu THC, w odróżnieniu od morfiny, wywołuje swoje działania zupełnie innymi drogami. Efekty THC związane ściśle z pobudzeniem receptorów układu kannabinoidowego, które nie są obecne w najważniejszych dla naszego życia ośrodkach w mózgu, jak ośrodek oddychania. Natomiast receptory, które łączą się z morfiną znajdują właśnie tam, i po związaniu z nią mają działanie hamujące. Dlatego przedawkowanie morfiny jak najbardziej może skończyć się zgonem, w skutek „wyłączenia” mechanizmu zawiadującego oddychaniem bezpośrednio w centralnym układzie nerwowym. Śmierć po nadużyciu opiatów następuje więc w dramatycznych okolicznościach – przez uduszenie.

Nie oznacza to, iż przedawkowanie THC nie jest teoretycznie możliwe. W farmakologii klinicznej, zajmującej się praktycznym zastosowaniem leków, wykorzystuje się w tym celu różne wskaźniki. Dzięki nim można oszacować, czy dany lek jest bezpieczny, czy dawka mogąca wywołać zgon jest bliska dawce dającej efekt leczniczy oraz inne określające to, co nazywa się „profilem bezpieczeństwa” danego środka farmaceutycznego. Jednym z nich jest tzw. „indeks terapeutyczny”, który wylicza się dzieląc dawkę dającą objawy toksyczne (LD50), przez ilość używaną w celach terapeutycznych (ED50). Dla marihuany podawana są liczby rzędu 1000:1 do nawet 40 000:1. Zależy to od m.in. tolerancji danej osoby na efekty toksyczne podawanej substancji, która rozwija się wraz z długotrwałym użytkowaniem. Niemniej jednak dla THC pozostaje wysoki, a wskaźnik pozwala na łatwe porównanie bezpieczeństwa marihuany z innymi substancjami. O ile wśród opioidów stosowanych przy znieczuleniu ramifentanyl wybacza dużo (IT= 33 000:1), to morfinę przedawkować jest zdecydowanie łatwiej (IT = 70:1). A digoksyna, stosowana w niewydolności serca już przy niewielkiej pomyłce w dawkowaniu daje objawy zatrucia i groźne arytmie. Dla niej ten wskaźnik wynosi zaledwie 2:1

LD 50 (Lethal dose 50 – dawka śmietelna) używany do wyliczania wskaźnika terapeutycznego sam w sobie może również być używany do określenia toksyczności danego środka. Do określenia jego wysokości służą zazwyczaj eksperymenty przeprowadzane na zwierzętach. LD 50 określa ilość substancji, która powoduje śmierć 50% osobników. Dla THC LD 50 wynosi aż 450 mg/kg masy ciała. Ta liczba zapewne nie mówi zbyt wiele, dlatego warto porównać ją z innymi – dla kokainy jest to zaledwie 13-20 mg/kg, heroiny – 21mg/kg, a dla nikotyny w przypadku psów wystarcza podanie tylko 17 mg/kg, by sprowokować śmierć. Chociaż wyliczeń dokonuje się na podstawie eksperymentów nieprzeprowadzanych na ludziach, udowodniono, że substancje wybitnie toksyczne dla zwierząt mają podobną, jeśli nie taką samą siłę działania na nasz organizm.

Oczywiście naukowcy wyrażają liczne wątpliwości. Przykładowo, o ile trudno jest zatruć się marihuaną, czy ciągłe stosowanie merihuany nie będzie dawało długofalowych skutków ubocznych? Czy nie zwiększy ryzyka zachorowania na choroby psychiczne lub inne schorzenia jak nowotwory? Ponieważ istniejące dane dotyczą tylko THC, na odpowiedź możemy czekać długo. A przecież w „joincie” znajduje się znacznie więcej substancji niż tetrahydrokannabinol, tak samo jak w papierosach kryje się więcej niż sama nikotyna. Z drugiej strony alkohol, choć przy nadużywaniu przez długi czas jest toksyczny, przy umiarkowanych ilościach może mieć potencjalnie korzystne efekty dla zdrowia, obniżając ryzyko zapadania na choroby serca.

Powyższe dane pokazują, że marihuaną w zasadzie  nie da się zatruć, ale to nie oznacza, że nie można przyjąć nieodpowiedniej dawki. Szczególnie u osób nie stosujących jej wcześniej (tzw. „naive users„) może dać ostre efekty uboczne w postaci halucynacji i paranoi. Podobnie jak przyjmowanie jej doustnie. Dłuższy jest wtedy czas wchłaniania THC, a określenie całkowitej przyjętej dawki jest niezmiernie trudne, o ile w ogóle możliwe.

 

Warto też poruszyć w tym miejscu kwestię syntetycznych kannabinoidów. Stały się składnikami tzw. „dopalaczy”, a siła ich działania wielokrotnie przekracza tą prezentowaną przez THC. Przez naukowców są używane w eksperymentach, które pozwalają odkryć efekty kannabinoidów na żywy organizm, jednak w minimalnych dawkach. W dopalaczach są one wyraźnie wyższe. Ta „syntetyczna marihuana” może być palona, spożywana doustnie lub inhalowana. W USA odnotowano już wiele przypadków ostrego uszkodzenia nerek, a w Turcji opisano zawał serca wywołany przez jeden z nich zwany „Bonzai” u 16-latka, oraz zapaść krążeniową u 18-latka. Syntetyczne kannabinoidy były również obecne w „słynnym” dopalaczu „Mocarz”, który stał się przyczyną zatrucia 170 osób na terenie województwa śląskiego w ubiegłym miesiącu. Jako że skład dopalaczy nie jest znany, często zmusza to lekarzy do podjęcia leczenia wyłącznie objawowego. Nie wiadomo bowiem jaką odtrutkę, nawet gdyby istniała, można by było podać, skoro nie mamy informacji mówiących, co kryje się wewnątrz. Po analizie próbek okazało się, że syntetyczny kannabinoid w „Mocarzu” był 800 razy silniejszy od marihuany.

 

ŹRÓDŁA:

 

  • Gable RS . Toward a comparative overview of dependence potential and acute toxicity of psychoactive substances used nonmedically. Am J Drug Alcohol Abuse. 1993;19(3):263-81.

 

    • Theodore H. Stanley. Anesthesia for the 21st century Proc (Bayl Univ Med Cent). 2000 Jan; 13(1): 7–10.
    • Rimm, Eric B., et al. Review of moderate alcohol consumption and reduced risk of coronary heart disease: is the effect due to beer, wine, or spirits?. Bmj312.7033 (1996): 731-736.

 

 

  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Acute kidney injury associated with synthetic cannabinoid use–multiple states, 2012. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2013 Feb 15;62(6):93-8.
  • EN Wiki – Therapeutic Index: https://en.wikipedia.org/wiki/Therapeutic_index
  • Can You Overdose on Marijuana? http://www.leafscience.com/2014/08/26/can-you-overdose-on-marijuana/
  • Scientists Explain Why Marijuana Users Never Overdose. http://www.leafscience.com/2014/01/08/scientists-explain-marijuana-users-never-overdose/?utm_source=mantis&utm_medium=recommend&utm_campaign=mantis
  • Dopalacze Mocarz zabijają dzieci: 170 zatrutych w szpitalach. http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/3934101,dopalacze-mocarz-zabijaja-dzieci-170-zatrutych-w-szpitalach,id,t.html?cookie=1

Copyright

Wszelkie materiały  zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.