Wiele mówi się o probiotykach w kwestii zachowania dobrego zdrowia i samopoczucia. Zaleca się ich zażywanie m.in. przy antybiotykoterapii (słynna „osłona” przy antybiotykoterapii) . Problem w tym, że nie każdy wie w jaki sposób prawidłowo je stosować. W dzisiejszym artykule zebraliśmy dla Was najważniejsze informacje.

Zacznijmy od tego czym są w ogóle probiotyki. Mianem tym określa się żywe mikroorganizmy (określonego rodzaju), które podawane we odpowiednich ilościach, przynoszą korzyści zdrowotne osobie je stosującej. Mówiąc wprost, przyjmując probiotyki, wspierasz swoją kondycję zdrowotną.

Przykładami takich dobrych mikroorganizmów są bakterie kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus (L. acidophilusL. caseiL. reuteriL. rhamnosus) oraz Bifidobacterium (B. animalisB. breve). Oprócz bakterii, probiotykami mogą być również grzyby, a konkretnie drożdże Saccharomyces boulardii. Te organizmu charakteryzują się pewnymi cechami- nie są chorobotwórcze, wykazują zdolność do przeżycia w trudnych warunkach środowiska przewodu pokarmowego (kwas solny w żołądku, sole kwasów żółciowych w dwunastnicy), a z drugiej strony- są zdolne do kolonizacji przewodu pokarmowego, konkurując i eliminując chorobotwórcze drobnoustroje.

Probiotyki są obecne w wyrobach spożywczych (kiszona kapusta, ogórki, buraki, kwaśne mleko, jogurty, kefiry), a także w lekach i suplementach diety zawierających określone szczepy bakterii/drożdży.

Produkty spożywcze zawierające probiotyki powinny być stosowane w codziennej diecie, natomiast w trakcie antybiotykoterapii, kiedy dochodzi do silnej ingerencji leku w naturalną florę bakteryjną, do wspomnianych produktów należy dodać apteczny specyfik. Na pytanie co lepiej wybierać- lek czy suplement diety, odpowiedź brzmi-lek, ponieważ tylko w jego przypadku mamy pewność, że deklarowany przez producenta skład jakościowy i ilościowy preparatu jest zgodny ze stanem faktycznym. W przypadku suplementów diety takiej pewności nie mamy- kontrola Najwyższej Izby Kontroli z ubiegłego roku wykazała, że wśród 26 różnych, probiotycznych suplementów diety, aż 89% zawierało zdecydowanie mniejszą ilość dobroczynnych drobnoustrojów niż było to deklarowane w składzie na opakowaniu.

Czy stosowanie probiotyków przy antybiotykoterapii ma sens? Tak! Stosowanie antybiotyków ma na celu wyeliminowanie drobnoustrojów patogennych, odpowiedzialnych za chorobę. Niestety przy okazji „dostaje się” także naturalnej florze bakteryjnej zasiedlającej przewód pokarmowy czy pochwę u kobiet. Ubocznym efektem działania antybiotyku są więc m.in. biegunki, które mogą występować u 5-40% osób w trakcie antybiotykoterapii. Wśród antybiotyków są te, które mają większe zdolności do wywoływania biegunek niż inne- najczęściej są to antybiotyki o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Należą do (z nazw handlowych) np. Amotaks,  DuomoxOspamox.  AmoksiklavAugmentinForcidTaromentin;  Clindamycin-MIPDalacin C, Biotaksym, Ceclor, Ceroxim, Keflex, XorimaxZinn.

Udowodnioną skuteczność w zapobieganiu biegunkom towarzyszącym antybiotykoterapii wykazują drożdżaki Saccharomyces boulardii, z kolei probiotyczne bakterie w mniejszym lub większym stopniu wykazują jednak wrażliwość na stosowane antybiotyki. Niemniej jednak wśród nich to bakterie z rodzaju Lactobacillus (GG, rhamnosus E/N, Oxy, Pen, casei DN) oraz Bifidobacterium lactis Bb12 zapobiegają biegunkom wynikającym z zażywania antybiotyku.

Kiedy i jak długo stosować probiotyki?

Probiotyki można stosować łącznie  z antybiotykami (przez cały okres trwania antybiotykoterapii) oraz do 7-10 dni po zakończeniu kuracji. Niekiedy profilaktycznie stosuje się preparaty probiotyczne  np. z powodu nawracającego rzekomobłoniastego zapalenia okrężnicy, w przypadku  konieczności żywienia dojelitowego albo wystąpienia biegunki niezwiązanej z antybiotykoterapią- biegunki podróżnych. Oprócz aptecznych preparatów warto pamiętać o odpowiedniej diecie bogatej w produkty spożywcze zawierające naturalne probiotyki. Choć są one źródłem pożytecznych drobnoustrojów, to tak naprawdę nie potrafimy podać dokładnych ich rodzajów ani oszacować ich ilości w tych produktach. Podczas antybiotykoterapii, kiedy mocno zostaje naruszona równowaga flory bakteryjnej, oprócz przyjmowania naturalnych probiotyków, istnieje konieczność zastosowania preparatu farmaceutycznego –zawiera on bowiem wyselekcjonowane szczepy, w odpowiedniej ilości.

A jak w ogóle przyjmować apteczne specyfiki?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, bo wiele zależy od konkretnej sytuacji i rodzaju probiotyku.

  1. Jednoczesne przyjmowanie antybiotyku i probiotyku
  • w czasie antybiotykoterapii warto stosować probiotyczne drożdżaki- Saccharomyces boulardi. Dlaczego? Drożdże są odporne na antybiotyki, więc można je przyjmować niezależnie od posiłków i antybiotyków. Przeciwwskazaniem do stosowania probiotycznych drożdżaków jest terapia lekami przeciwgrzybicznymi (Flucofast, Fluconazin, Fluconazole, Itragen, Itrax, Itrokast, Trioxal, Voriconazole, Ketoconazole).
  • jeśli wybierasz jedynie probiotyczne bakterie, to lepiej zachować 4-6 h godzinny odstęp czasu pomiędzy przyjęciem probiotyku i antybiotyku.

 

  1. Stosowanie probiotyku samodzielnie (np. już po zakończeniu antybiotykoterapii- w celu odbudowy prawidłowej flory bakteryjnej) albo w leczeniu biegunki
    • probiotyk warto przyjmować razem z jedzeniem (szczególnie z produktami mlecznymi), które zmniejszają kwasowość w żołądku, co poprawia przeżywalność tych dobrych bakterii.
    • jeśli przyjmujesz probiotyk 2 razy dziennie- spożywaj go w czasie śniadania i kolacji.
    • jeśli przyjmujesz go raz na dobę – należy dołączyć go do kolacji, ewentualnie zażyć tuż przed udaniem się na nocny wypoczynek- w nocy układ pokarmowy odpoczywa, maleje szybkość ruchów perystaltycznych jelit, stąd rośnie szansa na skolonizowanie ich przez te dobre bakterie.

 

 

Bibliografia:

http://www.who.int/foodsafety/publications/fs_manag ement/en/probiotics.pdf

https://www.nik.gov.pl/plik/id,13031,vp,15443.pdf

https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.11.1.

https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.11.3.

https://journals.viamedica.pl/gastroenterologia_kliniczna/article/viewFile/29303/24055

  1. Szajewska. Praktyczne zastosowanie probiotyków. Gastroenterologia Kliniczna 2014, tom 6, nr 1, 16–23

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/j.1365-2036.2008.03714.x