Potas (łac. Kalium-K) należy do minerałów niezbędnych do życia. Dość powiedzieć, że ma ogromny na wpływ na  utrzymanie właściwej gospodarki wodno- elektrolitowej organizmu. Minerał ten odpowiada przede wszystkim za regulację ciśnienia wewnątrz komórek organizmu. Przy zbyt niskiej podaży potasu, dochodzi do spadku poziomu jonów potasowych w komórce, co sprzyja „ucieczce” wody z komórki do przestrzeni pozakomórkowej. Tym mechanizmem tłumaczy się dlaczego obniżone spożycie potasu może sprzyjać występowaniu nadciśnienia tętniczego krwi. Zresztą wpływ potasu na układ sercowo-naczyniowy można określić mianem kompleksowego. Minerał ten normalizuje bowiem rytm pracy serca oraz stabilizuje ciśnienie krwi. Odpowiednie spożycie potasu może zmniejszyć o 21% śmiertelność z powodu nadciśnienia tętniczego.

Warto podkreślić, że potas jest niezbędny do skurczu mięśni oraz odpowiada za utrzymanie prawidłowego przewodnictwa nerwowo-mięśniowego.

Nie każdy wie, że potas pobudza perystaltykę jelit, w związku z czym jego potencjalne niedobory mogą wiązać się z występowaniem uporczywych zaparć.

W jaki inny sposób manifestują się niedobory potasu?

Przede wszystkim dochodzi do zmian w elektrofizjologii błon komórkowych. Najczęściej objawiają się one zaburzeniami rytmu serca i są diagnozowane na podstawie badania EKG, choć chorzy mogą skarżyć się na przyspieszone bicie serca (tachykardię). Częstym symptomem niedoboru potasu są bolesne skurcze mięśni, zwłaszcza w obrębie nóg. Mogą także pojawiać się drżenia i osłabienie mięśni. Do innych objawów należą te obejmujące układ nerwowy (rozdrażnienie, apatia, senność) czy układ moczowy (poliuria, czyli nadmierne wydalanie moczu; nokturia- określenie częstych, nocnych wizyt w toalecie).

Warto więc odpowiedzieć na pytanie jakie są najczęstsze przyczyny niedoboru potasu?

Główną przyczyną jest niedostateczna podaż tego minerału w diecie- występuje ona u osób cierpiących z powodu alkoholizmu czy zaburzeń odżywiania (anoreksja, bulimia). Potas może być również tracony w wyniku przedłużających się biegunek, wymiotów czy być wynikiem nadużywania środków przeczyszczających. Inne przyczyny to nadmierny wysiłek fizyczny czy intensywne pocenie się.

Niedobory potasu są obserwowane w przebiegu schorzeń nerek (przewlekłe choroby nerek, zespół Gitelmana) czy zaburzeń hormonalnych (hiperaldosteronizm, zespół Cushinga).

Zażywane leki mogą być również przyczyną niedoboru potasu. Do takich leków zaliczane są m.in. glikokortykosteroidy czy niektóre leki diuretyczne wypłukujące potas.

Czy warto suplementować potas preparatami z aptecznej półki?

Tak, pod warunkiem, że będą to preparaty zawierające niewielkie ilości potasu. Duże dawki potasu oraz jego długotrwała suplementacja nie powinny być stosowane z uwagi na ryzyko przedawkowania tego minerału, co objawia się m.in. groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Znacznie bezpieczniejszym sposobem na uzupełnienie niedoboru potasu jest odpowiednia dieta. Dobra wiadomość jest taka, że potas jest obecny w prawie wszystkich produktach żywnościowych, choć najwięcej zawierają go suszone owoce, orzechy, nasiona, kakao i czekolada gorzka, warzywa oraz owoce. Nawet poczciwe ziemniaki dostarczają nam do 25% dziennego zapotrzebowania na potas.

Oto spis produktów spożywczych zawierających:

Powyżej 600 mg potasu/100g produktu

-Małże 800 mg

-Otręby pszenne 1400 mg

-Natka pietruszki 1000 mg

-Szpinak 633 mg

-Soja 1750 mg

-Kakao 1927 mg

300-600 mg potasu/100g produktu zawierają drób,  pstrąg, mintaj,  kasza gryczana i jęczmienna, płatki owsiane,   amarantu, ryż niełuskany, karczochy, kalafior, brokuły, ziemniaki, brukselka, buraki, awokado, banany.

Ile wynosi optymalna, dzienna dawka potasu?

Niestety, nie ma jednoznacznych wskazań co do ilości przyjmowanego potasu, ponieważ jego wymagana podaż zależy od wielu czynników m.in. wieku, płci, stanu fizjologicznego, aktywności fizycznej czy przyjmowania wspomnianych wyżej leków zubażających organizm w ten minerał. Przyjmuje się, że dzienne zapotrzebowanie na potas wynosi około 2-4 g/dobę (eksperci z Kanady i USA przyjęli wartość 4,7 g potasu/dobę).

 

Bibliografia:

Gertig H., Przesławski J., Bromatologia, wyd. PZWL, Warszawa 2006,

Woltosz A., Zachwieja Z., Paśko P., Interakcje wybranych leków układu sercowo-naczyniowego z potasem, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2014, 47(3): 808-813.

Jarosz, Normy dla populacji polskiej, IŻŻ Warszawa

D’Elia, L.; Barba, G.; Cappuccio, F.; Strazzullo (2011). „Potassium Intake, Stroke, and Cardiovascular Disease: A Meta-Analysis of Prospective Studies”. J Am Coll Cardiol. 57(10): 1210–9