Z danych epidemiologicznych wynika, że to mężczyźni częściej używają konopi do celów rekreacyjnych. Są też bardziej narażeni na ryzyko rozwoju uzależnienia ( i to nie tylko od marihuany). Z drugiej strony, Panowie, częściej niż Panie, deklarują chęć wypróbowania medycznej marihuany w terapii dedykowanych schorzeń.

Niemniej jednak także wśród kobiet wciąż rośnie zainteresowanie używaniem medycznej marihuany. Ale jest też druga strona medalu. W przypadku rekreacyjnego stosowania konopi, to Panie szybciej się od nich uzależniają, biorąc pod uwagę czas od chwili sięgnięcia po konopie po raz pierwszy. Według naukowców, u kobiet silniej zaznacza się chęć kolejnego przyjęcia substancji. Może być to związane z tym, że u przedstawicielek płci pięknej mocniej dają się we znaki fizyczne objawy wynikające z odstawienia marihuany w porównaniu do mężczyzn.

Z powyższego wstępu wynika więc, że kobiety i mężczyźni inaczej reagują na przyjmowane substancje. Te ciekawe obserwacje mają swoje pokrycie we wcześniej przeprowadzonych doświadczeniach na zwierzętach. Z wyników tych badań wiemy, że samice zwierząt laboratoryjnych są bardziej wrażliwe na szereg behawioralnych (pod względem zachowania) i fizjologicznych skutków używania kannabinoidów.

W porównaniu do samców szczurów, samice są bardziej wrażliwe na działanie kannabinoidów, co uzewnętrznia się tym, że częściej „aplikują” sobie te substancje w teście samopodawania. Większa wrażliwość samic szczurów wobec kannabinoidów odnosi są również do przeciwbólowego działania tych ostatnich, choć z biegiem czasu staje się ono słabsze. W warunkach wielokrotnego podawania THC, zarówno samce, jak i samice szczura rozwijają tolerancję na przeciwbólowe działania THC, ale samice rozwijają znacznie większą tolerancję na ten kannabinoid w porównaniu do samców.

Rezultaty eksperymentów przedklinicznych stały się zachętą do przeprowadzenia badań klinicznych ( z udziałem ludzi). Dotyczyły one kwestii ewentualnych różnic w przeciwbólowym działaniu kannabinoidów u obu płci. Czy aktywne składniki marihuany mogą być skuteczniejszym środkiem przeciwbólowym u kobiet w porównaniu do mężczyzn?

Zanim odpowiemy na to pytanie warto wspomnieć o tym, że wpływ płci na przeciwbólowe działanie leków był już wcześniej badany m.in. dla opioidów. Wykazano w nich, że opioidy (morfina, pentazocyna, buprenorfina) działają silniej u kobiet niż u mężczyzn. Przykładowo, z badań nad leczeniem bólu po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy ustnej wynika, że u kobiet występowała silniejsza i dłuższa odpowiedź po podaniu wyżej wymienionych opioidów. Z kolei, w badaniu z udziałem zdrowych ochotników (10 kobiet i 10 mężczyzn) u których eksperymentalnie wywołano ból (impuls elektryczny), podanie morfiny we wlewie dożylnym spowodowało silniejszą depresję układu oddechowego (objaw uboczny po zastosowaniu opioidów)w porównaniu do mężczyzn. Według naukowców, za te różnice odpowiadają te mniej oczywiste czynniki m.in. zmienność genetyczna, czynniki psychologiczne, społeczne oraz bardziej oczywiste- hormony płciowe. Co ciekawe, wielu naukowców podjęło temat wpływu hormonów/ fazy cyklu na odczuwanie bólu przez kobiety. Wynika z nich, że wyższy poziom estrogenów może odpowiadać za silniejsze odczuwanie bólu, co jest związane z koniecznością przyjmowania wyższych dawek leków przeciwbólowych. Paller i wsp. wykazali, że kobiety odczuwają ból znacznie intensywniej podczas fazy lutealnej cyklu (przed miesiączką), gdy poziom estrogenów jest jeszcze wysoki. Z tego powodu kobiety w okresie przed miesiączką stosują więcej leków przeciwbólowych.

Wróćmy jednak do konopii. W 2016 r. opublikowano bardzo ciekawe wyniki badań przeprowadzonych z udziałem regularnych użytkowników marihuany- 21 kobiet i takiej samej liczby mężczyzn. W ramach eksperymentu uczestnicy zostali losowo przydzieleni do jednej z dwóch grup (osobno kobiety, osobno mężczyźni) w obrębie których palili skręty konopi pozbawione THC (grupa placebo) bądź skręty konopi zawierające THC w przedziale 3.56 – 5.60%. Odpowiedź na ból oceniano za pomocą testu Cold Pressor (CPT), laboratoryjnego modelu do badania bólu i skuteczności klinicznej m.in. opioidowych leków przeciwbólowych. W ramach badania, uczestnicy zanurzali rękę w zimnej wodzie (4 ° C); czas upływający od chwili zanurzenia ręki do zgłoszenia objawów bólu świadczył o wrażliwości na ten czynnik, a czas potrzebny do wycofania ręki pozwolił na ustalenie tolerancji bólu. Test Cold Pressor przeprowadzono 5 razy- po 30, 60, 90, 120 i 180 minut od momentu palenia marihuany.

Co ciekawe, u tych z Panów, którzy palili konopie zawierające THC znacznie zmniejszyła się wrażliwość na ból w porównaniu z grupą placebo. Co ciekawe, u kobiet, zawarte w konopiach THC nie zmniejszyło wrażliwości na ból. Natomiast palenie marihuany zawierającej THC zwiększyło tolerancję na ból w obu grupach mężczyzn i kobiet, ale efekt ten był wyraźniejszy w krótszym odstępie czasu po wypaleniu skręta.

Autorzy badania zauważają, że  różnice w działaniu przeciwbólowym pochodnych konopi indyjskich wynikające z płci człowieka są ważnym czynnikiem, co uzasadnia konieczność prowadzenia dalszych badań przy rozważaniu potencjalnego stosowania kannabinoidów w łagodzeniu bólu.

Podsumowując- dwie płcie, odmienna wrażliwość na ból i odmienny wpływ na kannabinoidów na efekt przeciwbólowy, który wymaga dalszych badań.

 

Bibliografia:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5037015/

Cooper ZD, Haney M. Investigation of sex-dependent effects of marijuana in daily marijuana smokers. Drug Alcohol Depend. 2014;136:85–91.

http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201004_Farmacja_009.pdf

Paller CJ, Campbell CM, Edwards RR, Dobs AS: Sex-based differences in pain perception and treatment. Pain Med 2009;10:289-99.

Fillingim B. Roger, King D. Christopher, et al. Sex, Gender, and Pain: A Review of Recent Clinical and Experimental Findings. Pain 2009;10:447-85.

Romanowska K. Ból, analgezja, płeć. Postępy Hig Med Dośw 2009;63:296-302