Czy wiecie, że od sierpnia 2018 roku pieprz metystynowy (kava kava) jest znowu legalny w Polsce? Wcześniej przez prawie 10 lat posiadanie żywych i suszonych kłączy tej rośliny, jej nasion, a także wyciągów (ekstraktów) z kava kava było w Polsce nielegalne na mocy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 2009 r. W tamtym czasie Polska była jedynym krajem w obrębie Unii Europejskiej, w którym istniały tak rygorystyczne przepisy dotyczącego tego surowca roślinnego- był on wtedy wpisany na listę środków odurzający grupy I-N.

Na domiar złego kava kava częściej niż ze swojego działania uspokajającego i rozluźniającego, była kojarzona z właściwościami hepatotoksycznymi (uszkadzającymi wątrobę).  Było to związane z licznymi doniesieniami (82 przypadki w latach 1990-2002, zwłaszcza wśród mieszkańców wysp południowego Pacyfiku)  dotyczącymi efektów hepatotoksycznych wywołanych stosowaniem kava.

Niemniej jednak w toku oceny każdego z przypadków odnotowano, że jedynie u 5 chorych hepatotoksyczność była w uzasadniony sposób związana ze stosowaniem kava kava. W pozostałych przypadkach uszkodzenie wątroby nie miało związku ze stosowaniem pieprzu metystynowego lub nie było wystarczających dowodów świadczących o jego rzeczywistej szkodliwości.

Potencjalne właściwości hepatotoksyczne tego surowca były później sprawdzane również w badaniach na ludziach. W większości doświadczeń podawano ich uczestnikom 200-300 mg konkretnego wyciąg z pieprzu metystynowego- WS 1490 o zawartości co najmniej 70% związków aktywnych- kawalaktonów, a suplementacja trwała nie dłużej niż 4 tygodnie. W ramach prowadzonych badań nie odnotowano znaczących działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności, które byłyby efektem stosowania tego ekstraktu.

Wracając do wspomnianych przypadków zachorowania, naukowcy uznali, że potencjalną przyczyną uszkodzenia wątroby mogłoby być skażenie surowca roślinnego przez pleśń produkującą toksyczne produkty swojego metabolizmu- aflatoksyny, mogące wykazywać działanie hepatotoksyczne. Wcześniej wspomnieliśmy o tym, że najwięcej przypadków zaburzeń wątrobowych stwierdzono wśród mieszkańców pacyficznych wysp. Wiąże się to z faktem, że kava jest tam znanym i chętniej stosowanym surowcem roślinnym. Z kłączy pieprzu metystynowego przyrządza się odwar, który jako napój spożywczy jest nieodłącznym elementem życia kulturowego i codziennego mieszkańców tych obszarów. Wizerunek kava na stale wrósł w symbolikę pacyficznych obszarów, stąd często widuje się zarys rośliny na monetach, flagach i banknotach.

Rdzenni mieszkańcy wysp Pacyfiku od dawna znali i korzystali z właściwości leczniczych tej rośliny. Tradycyjnie kava kava była i jest nadal stosowana w łagodzeniu nadpobudliwości, przy problemach ze snem, a także w przypadkach infekcji, bólów różnego rodzaju, reumatyzmu, problemów z oddychaniem czy przy chorobach skóry. Badania naukowe rzeczywiście potwierdzają skuteczność tradycyjnych zastosowań pieprzu metystynowego, a dokładnie jego substancji aktywnych z grupy kawalaktonów i kawapironów. Związki te wykazują działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy, dzięki czemu wykazują właściwości uspokajające i przeciwlękowy, ułatwiające zasypianie oraz wydłużające czas snu. Ponadto przyczyniają się do rozluźnienia zbyt napiętych mięśni szkieletowych, wykazują działanie przeciwdrgawkowe, a także miejscowo znieczulające i przeciwbólowe. Związki aktywne zawarte w pieprzu metystynowym wykazują także działanie przeciwbakteryjne, przeciwpierwotniakowe i przeciwgrzybiczne m.in. w stosunku do Candida. Ciekawostką jest, że wyciąg lub żywica z kłączy kava kava wraz z olejkiem sandałowym wchodziły w skład preparatu Gonosan, który był stosowany w 1-miesięcznej terapii rzeżączki.

 

Jednak to działanie uspokajające i rozluźniające są najbardziej znanymi właściwościami kava kava. Mechanizm tego działania nie został jeszcze w pełni wyjaśniony, ale najprawdopodobniej związki aktywne zawarte w pieprzu oddziałują modelująco na receptory układu GABA-ergicznego, jak również mogą powodować wzrost stężenia innych neurotransmiterów w mózgu, w tym serotoniny (hormonu szczęścia) czy dopaminy (hormonu przyjemności, motywacji do działania).

Preparaty kava kava nie są polecane wszystkim- nie mogą być stosowane przez dzieci do 12 r.ż., kobiety w ciąży, karmiące, osoby cierpiące z powodu ciężkiej depresji. Surowiec ten nie powinien być też przyjmowany przez kierowców czy osoby uzależnione od alkoholu, narkotyków. Z uwagi na to, że związki aktywne zawarte w pieprzu metystynowym są metabolizowane z udziałem enzymów wątrobowych, ich jednoczesne stosowanie z innymi lekami również metabolizowanymi przez te enzymy, może wzmagać ryzyko niebezpiecznych interakcji. Ryzyko rośnie również, jeśli preparaty kava są przyjmowane z innymi związkami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (szczególnie hamującymi). Niezalecane jest więc łącznie preparatów kava kava z lekami stosowanymi w leczeniu migreny, depresji, zaburzeń lękowych i innych schorzeń psychicznych, zaburzeń snu, a także z alkoholem.

Uwaga! Charakterystycznym objawem działania kava kava jest mrowienie/ szczypanie w obrębie jamy ustnej lub gardła- wiąże się to z jego działaniem znieczulającym.

Na rynku dostępne są suszone kłącze pieprzu lub ekstrakty standaryzowane na zawartość kawalaktonów (zazwyczaj 30%). Dzienna maksymalna dawka kawalaktonów to 360 mg (3x dziennie 120 mg). Maksymalny czas kuracji to 1 miesiąc.

 

Na podstawie:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21377431

Roślinne Antiblennorrhoica

Katarzyna Zabłocka-Słowińska, Katarzyna Jawna, Jadwiga Biernat, [Interactions between synthetic drugs used in treatment of selected central nervous system disorders and dietary supplements and herbal drugs], „Psychiatria Polska”, 47 (3), 2013, s. 487–498,

D McDonald. Kava in the Pacific Islands: a contemporary drug of abuse?. „Drug and Alcohol Review”. 19, s. 217–227, 2000.

Sarris, C. Stough, C.A. Bousman, Z.T. Wahid i inni. Kava in the treatment of generalized anxiety disorder: a double-blind, randomized, placebo-controlled study. „J Clin Psychopharmacol”. 33 (5), s. 643–648, 2013

 http://cms.herbalgram.org/herbalgram/issue55/article2147.html?ts=1544817764&signature=e68bab4387022f61f5042d839e1387ed

http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001591

 Nowak G., Lek pochodzenia naturalnego, wyd. UM Poznań, 2012

Lamer-Zarawska E., Fitoterapia i leki roślinne, wyd. PZWL, 2014

Korbut R., Farmakologia, wyd. PZWL, Warszawa 2013