W świecie naukowym już dawno temu zaobserwowano, że stosowanie się do zaleceń  diety śródziemnomorskiej bogatej w żywność pochodzenia roślinnego, owoce morza, ryby i oliwę z oliwek, wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem występowania pewnych schorzeń związanych m.in. ze starzeniem się organizmu, w tym zespołu metabolicznego (otyłość, cukrzyca, hiperlipidemia- nieprawidłowy profil lipidowy) i zaburzeń neurodegeneracyjnych (łagodne zaburzenia poznawcze, otępienie starcze, choroba Alzheimera).

Oliwę z oliwek zna praktycznie większość z nas, więc ze względu na jej dużą dostępność, prowadzono wiele badań pod kątem potencjalnych właściwości prozdrowotnych. W toku analizy związków aktywnie działających, naukowcy zwrócili szczególną uwagę na substancję, która w głównej mierze odpowiada za gorzki posmaku oliwy z oliwek i jej charakterystyczny zapach. Tym związkiem okazała się oleuropeina, która notabene występuje w oliwie z oliwek w bardzo małych ilościach (procesy chemicznego oczyszczania zubażają zawartość oleuropeiny w oliwie). Najwięcej tego związku jest w liściach drzewa oliwnego oraz w zielonych oliwkach, natomiast w przypadku czarnych oliwek utrzymuje się tendencja do spadku zawartości oleuropeiny, głównie ze względu na fakt, że w procesie dojrzewania oliwek zwiększeniu ulega aktywności enzymów, które rozkładają oleuropeinę, stąd jest jej po prostu mniej.

Zarówno oleuropeina, jak i powstający z niej metabolit, hydroksytyrozol, są związkami chemicznymi o charakterze polifenoli, w związku z czym wykazują się silną aktywnością antyoksydacyjną udowodnioną w badaniach in vitro i in vivo.

W rejonach basenu Morza śródziemnego liście oliwne były tradycyjnie stosowane jako środek moczopędny, hipotensyjny, lek w przypadku infekcji dróg moczowych i pęcherza moczowego oraz w przypadku bólów głowy. Na chwilę obecną oleuropeina jest najlepiej znana ze względu na działanie obniżające ciśnienie krwi (hipotensyjne). W przypadku podawania za pomocą iniekcji dootrzewnowych lub dożylnych, ta substancja znacznie obniża skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi w modelach zwierzęcych. Zdolność oleuropeiny do obniżania ciśnienia tętniczego krwi może usprawiedliwiać tradycyjne stosowanie liści oliwnych w leczeniu łagodnego do umiarkowanego nadciśnienia. Najnowsze badania dostarczają istotnych informacji na temat mechanizmu, dzięki któremu oleuropeina obniża ciśnienie krwi. Okazuje się, że ten związek chroni podwzgórze (element mózgu odpowiedzialny m.in. za regulację ciśnienia krwi) przed stresem oksydacyjnym poprzez poprawę funkcjonowania mitochondriów (komórkowe „fabryki energii”) poprzez aktywację szlaku sygnałowego za pośrednictwem Nrf2. Efekty te są widoczne, gdy suplementacja występuje przed lub po wystąpieniu nadciśnienia, co sugeruje, że oleuropeina jest obiecującą strategią zapobiegania i leczenia nadciśnienia tętniczego.

Poza nadciśnieniem, oleuropeina wykazała w badaniach in vitro i in vivo działanie kardioprotekcyjne, przeciwzapalne, przeciwutleniające, przeciwnowotworowe, antyangiogenne i neuroprotekcyjne, a zatem może mieć potencjał terapeutyczny w przypadku schorzeń dotykających człowieka, ale w celu potwierdzenia tych działań niezbędne są dalsze badania.

Przykładowo na modelu zwierzęcym (szczury) wykazano, że oleuropeina zmniejsza uszkodzenia oksydacyjne w istocie czarnej mózgu, która jest najbardziej dotkniętą strefą mózgu przez zmiany neurodegeneracyjne w chorobie Parkinsona. Oleuropeina zapobiega także toksycznej agregacji zarówno beta amyloidu, jak i tau, czyli białek zaangażowanych w patogenezę choroby Alzheimera. W odniesieniu do nowotworu, oleuropeina jest silnym inhibitorem receptora dla ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu, które często ulega nadekspresji (nadmierna ilość tych receptorów) w komórkach raka sutka i raka jelita grubego związanego z zapaleniem okrężnicy u myszy. Badania sugerują także „zmuszenie” komórek nowotworowych do autofagii (samozjedzenia się) i hamowanie szlaku dla rapamycyny (mTOR) w ochronnym działaniu oleuropeiny. Stres oksydacyjny i deregulacja szlaku mTOR są częstym tematem w kontekście chorób neurodegeneracyjnych, nowotworowych, cukrzycy i procesu starzenia się, co sugeruje działanie ochronne oleuropeiny w różnych zaburzeniach poprzez wspólny mechanizm molekularny (komórkowy).

Pomimo wielu zalet oleuropeiny, nie należy lekceważyć rozważań na temat niepożądanych skutków jej działania u niektórych osób. W Polsce są dostępne preparaty zawierające wyciąg z liści oliwnych, standaryzowane na zawartość oleuropeiny, dlatego warto pamiętać o tym, że ta substancja może nasilać obniżenie ciśnienia tętniczego krwi u osób, które mają skłonność do hipotensji (z natury mają niskie wartości ciśnienia krwi). Oleuropeina może również wchodzić w interakcje z innymi lekami, których celem jest obniżenie ciśnienia krwi lub regulacja poziomu glukozy (leki stosowane w cukrzycy).

Tych, którzy profilaktycznie dbają o swoje zdrowie, zachęcamy do przygotowania zdrowych sałatek z zielonymi oliwkami w roli głównej. Poniżej znajdziecie prosty przepis na jedną z nich.

Składniki:

  • jedna cebula,
  • 1 ząbek czosnku,
  • dwa pomidory,
  • szklanka zielonych oliwek
  • 3 łyżki posiekanej natki pietruszki,
  • 2 łyżki oliwy z oliwek,
  • cytryna do skropienia,
  • sól, pieprz, zioła prowansalskie do smaku

 

Cebulę, pomidory, zielone oliwki posiekaj na drobne kawałki, a następnie wymieszaj wszystkie składniki ze sobą w średniej misce. Wyciśnij jeden ząbek czosnku, a następnie dodaj posiekaną natkę pietruszki i oliwę z oliwek, całość wymieszaj. Na koniec dodaj przyprawy do smaku i skrop sałatkę wyciśniętym sokiem z cytryny. Dobrze wymieszaj i podawaj.

Smacznego!

 

Bibliografia:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4227229/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4237885/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3002804/pdf/scipharm.2010.78.133.pdf

Maryam Sarbishegi, Fereshteh Mehraein, Mansooreh Soleimani, Antioxidant Role of Oleuropein on Midbrain and Dopaminergic Neurons of Substantia Nigra in Aged Rats, ranian Biomedical Journal 18 (1): 16-22 (January 2014)

Stefania Rigacci, Caterina Miceli, Chiara Nediani, Andrea Berti i inni, Oleuropein aglycone induces autophagy via the AMPK/mTOR signalling pathway: a mechanistic insight, Oncotarget, Vol.6, No. 34

Sun W, et al. Neuropharmacology. 2017;113:556–566

http://www.eurekaselect.com/139443/article

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/mnfr.201500605

Green Olive Salad For Breakfast