Coraz więcej doniesień naukowych potwierdza możliwość wykorzystania konopi i zawartych w nich kannabinoidów (przykładowo THC, CBD, CBG) we wspomaganiu terapii wielu schorzeń, w tym padaczki lekoopornej, nadmiernej spastyczności (napięcia mięśniowego) czy kacheksji (wyniszczenia organizmu) w chorobie nowotworowej.  Dawkowanie konopnych przetworów z jednej strony jest uzależnione od konkretnego preparatu, a z drugiej- jest sprawą bardzo indywidualną- dla jednych skuteczniejsze będą mniejsze dawki, dla innych nieco większe.

Generalnie przyjmowanie kannabinoidów jest uważane za bezpieczne. Oczywiście, wszystko w myśl słów Paracelsusa- „wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, bo tylko dawka czyni truciznę”. A co się dzieje, jeśli konopie stosowane są stricte rekreacyjnie, przez długo okres czasu i w dodatku w wysokich dawkach?

Długotrwałe nadużywanie THC zawartego w marihuanie może powodować zaburzenia psychiczne w postaci psychozy, depresji, lęku czy nasilonego niepokoju. Często mówi się także o występowaniu zespołu amotywacyjnego, jak sama nazwa wskazuje, charakteryzującego się spadkiem motywacji do działania i zobojętnieniem emocjonalnym. Długotrwała ekspozycja na THC może również niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie układu immunologicznego i rozrodczego.

Wśród niewielkiej liczby osób długotrwale nadużywających konopi może pojawić się także CHS- cannabinoid hyperemesis syndrome. Czym jest to schorzenie? To bardzo rzadki zespół, który został po raz pierwszy opisany w 2004 roku.  Do głównych objawów choroby zaliczane są nudności, wymioty i bóle brzucha trwające przez dłuższy okres czasu. Cechą charakterystyczną CHS jest epizodyczność (objawy występują, a następnie samoistnie zanikają), choć często zdarzają się nawroty nieprzyjemnych dolegliwości. Ulgę w cierpieniu przynosi…. wzięcie ciepłej kąpieli (najlepiej bardzo długiej) lub stopniowe odstawienie marihuany.  Łagodzenie objawów choroby jedynie w przypadku wzięcia ciepłej kąpieli jest czynnikiem różnicującym cannabinoid hyperemesis syndrome od innych schorzeń układu pokarmowego, w których również występują wymioty czy bóle brzucha.

Obecnie ciężko wyjaśnić, dlaczego niektóre osoby długotrwale przyjmujące konopie doświadczają objawów tego zespołu. Statystycznie najwięcej nowych przypadków CHS stwierdza się w przypadku młodych mężczyzn, którzy swoją przygodę z marihuaną rozpoczęli w bardzo młodym wieku i stosują ją codziennie przez okres co najmniej 4 lat. W związku z tym istnieją przypuszczenia, że niektóre osoby są predysponowane do wystąpienia tej paradoksalnej reakcji. Ta hipoteza tłumaczyłaby dlaczego tylko u niewielkiego procenta osób nadużywających THC powstaje ten zespół.

Inna hipoteza opiera się na mechanizmie receptorowym. Mózgowy ośrodek odpowiedzialny za powstawanie odruchu wymiotnego (area postrema) podlega wpływowi neuronów (komórek nerwowych) występujących w pewnym obszarze mózgu określanym jako chemoreceptorowa strefa wyzwalająca. Strefa jest czuła wobec substancji wyzwalających odruch wymiotny m.in. niektórych leków czy toksyn. W obrębie chemoreceptorowej strefy wyzwalającej występuje duża liczba receptorów dopaminowych D2 oraz serotoninowych 5-HT3. Naukowcy stwierdzili, że występowanie nudności i wymiotów jest związane ze wzrostem poziomu neuroprzekaźnika serotoniny w tym obszarze mózgu. Serotonina wiążąc się ze swoim receptorem 5-HT3, powoduje nudności i wymioty.

THC poprzez aktywowanie receptorów kannabinoidowych-CB1 ogranicza uwalnianie serotoniny, przez co w mniejszym stopniu pobudza ona swoje receptory 5-HT3. Skutkuje to oczywiście zmniejszeniem nudności i wymiotów.

Sytuacja komplikuje się w przypadku długotrwałego nadużywania  marihuany. Zawarty w niej THC może spowodować spadek ilości receptorów kannabinoidowych (zjawisko down-regulacji), stąd paradoksalny wzrost uwalniania serotoniny, która będzie wywoływała mdłości i wymioty charakterystyczne dla  zespołu CHS.

Tylko jak wytłumaczyć zmniejszenie objawów cannabinoid hyperemesis syndrome po wzięciu ciepłej kąpieli? Tą kwestię tłumaczy kolejna hipoteza. Mianowicie, długotrwałe narażenie na kannabinoidy powoduje spadek aktywności (dezaktywację) receptorów waniloidowych TRPV1. Tego typu receptory są obecne w area postrema (ośrodku odpowiadającym za powstawanie odruchu wymiotnego), w ścianach żołądka i jelit oraz na skórze. Dezaktywacja receptorów TRPV1 w area postrema prowadzi do pojawienia się nudności i wymiotów oraz bólów brzucha m.in. na skutek zmniejszenia motoryki przewodu pokarmowego (zalegania pokarmu).

Ekspozycja na ciepło np. w postaci ciepłej wody z powrotem przywraca aktywność receptorów waniloidowych, co łagodzi objawy CHS. Innym sposobem na wyeliminowanie cannabinoid hyperemesis syndrome może być miejscowe stosowanie maści z kapsaicyną (składnik papryczek chilli). W jednym z artykułów opisano przypadek 48-letniego mężczyzny, który zgłosił się do kliniki gastroenterologii jednego z amerykańskich szpitali z bólami brzucha, nudnościami, wymiotami utrzymującymi się z przerwami od 8 lat. Mężczyzna przyznał się do używania marihuany od 10 lat w ilości nawet kilku gram dziennie. Poinformował on również o tym, że długotrwałe kąpiele w ciepłej wodzie łagodzą wskazane objawy.

Po wykonaniu serii badań, lekarze zdiagnozowali u mężczyzny cannabinoid hyperemesis syndrome, po czym wdrożyli leczenie w postaci smarowania kremem zawierającym ​​kapsaicynę (0. 075%) skórę w okolicy okołopępkowej, co 4 godziny.  Już dwukrotne posmarowanie skóry takim kremem zniosło uczucie nudności, wymioty oraz zredukowało bóle brzucha. Pacjent został także poinformowany, że stopniowe ograniczenie stosowania marihuany, oczywiście pod kontrolą odpowiedniego specjalisty, powinno całkowicie wyeliminować niepożądane objawy.

A co ze stosowaniem medycznej marihuany? Przyjmowanie niedużych dawek THC nie powinno powodować powstawania CHS. Warto przy tym nadmienić, że inne kannabinoidy- CBD  i / lub kwasowe prekursory kannabinoidów ( THCA i CBDA ) dodane do terapii z użyciem THC, zmniejszają ryzyko wystąpienia działań ubocznych, włączając w to CHS .

 

Bibliografia:

Girard M.J., Lemonnier E., Bigot T., Drug dependence and psychotropic drugs, Rev Prat. 1994, Nov 1, 44(17): 2325-2331.

Kales A. Hauser G., Kales J.D., Drug dependenci. Investigations of stimulants and depresants, Ann Intern Med. 1996, Mar 1996; 70(3): 591-614.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28000146

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0028390818305987?via%3Dihub

https://www.nature.com/articles/s41593-018-0206-1

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30223868

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5758720/

https://www.projectcbd.org/medicine/cannabis-hyperemesis-syndrome