O tym, że kannabinoidy wywierają swoje działanie poprzez wpływ na receptory CB1 i CB2, wiemy wszyscy. Ale naukowcy sądzą, że za niektóre efekty ich działania mogą być odpowiedzialne nietypowe receptory sieroce GPR55. Takie oryginalne określenie nadawane jest receptorom w przypadku których ustalono budowę, natomiast nie są znane związki chemiczne mające zdolność do wiązania się z nimi, a zarazem posiadające aktywność wewnątrzkomórkową (agoniści) lub jej pozbawione ( antagoniści).W przypadku receptora GPR55 udało się ustalić przypuszczalnych agonistów- są to lizofosfatydyloinozytol (LPI) i anandamid. Drugi z podanych związków jest nam dobrze znany- to naturalnie występujący endokannabinoid, mający powinowactwo do receptorów kannabinoidowych w organizmie człowieka.

W poprzednich artykułach wspominaliśmy, że kannabinoidy posiadają działanie przeciwnowotworowe i mogą być wykorzystywane w leczeniu  raka  lub w celu zredukowania działań niepożądanych związanych z chemioterapią , głównie nudności, wymiotów i braku apetytu. Co ciekawe, naukowcom udało się ustalić, że receptory GPR55 często występują na powierzchni zmienionych nowotworowo komórek i mają decydującą rolę w regulacji ich podziałów ( proliferacji).

Od czasu wykrycia oraz poznania budowy receptora (1999 r.), intensywnie prowadzone są badania nad jego biologiczną i farmakologiczną rolą, a także wykorzystaniem jako potencjalny cel terapeutyczny różnych chorób.

Niedawno opracowano komercyjne przeciwciała przeciw GPR55, umożliwiające wykrycie jego ekspresji w normalnych tkankach i tych zmienionych nowotworowo, dzięki czemu wiemy już, że receptory te są obecne w układzie nerwowym ( kora czołowa, móżdżek, podwzgórze, neurony nerwów korzeni grzbietowych) oraz tkankach obwodowych- w kościach, nadnerczach, śledzionie, śródbłonku naczyń krwionośnych, nabłonku jelita grubego oraz w tkance tłuszczowej.

Rola fizjologiczna  GPR55 jest nadal niedostatecznie zrozumiana, informacji na ten temat dostarczają badania na zwierzętach. Samce myszy pozbawione genu kodującego ten receptor wykazują znaczny wzrost objętości i grubości kości beleczkowej, co sugeruje możliwość zastosowania selektywnych antagonistów GPR55 w leczeniu osteoporozy.

Inne eksperymenty prowadzone były pod kątem możliwej roli receptora  w rozwoju raka. Pierwsze wyniki dostarczają dowodów na to, że agonista GPR55 – lizofosfatydyloinozytol, odgrywa rolę w modulowaniu migracji i wzrostu w liniach komórek nowotworowych piersi typu MDA-MB-231 i MCF-7. Obecność receptora GPR55 sprzyja proliferacji komórek nowotworowych i większość ludzkich linii komórek rakowych zawiera wykrywalne poziomy ekspresji jego białek-  wyższa ich ilość wiąże się z bardziej agresywnymi fenotypami  w ludzkich guzach piersi, nowotworach trzustkowych i glejakach.  W innym badaniu wykazano ekspresję GPR55 w kilku liniach komórek raka gruczołu krokowego i raka jajnika, a podanie jego agonisty ( lizofosfatydyloinozytolu) odgrywa kluczową rolę w nasileniu wzrostu nowotworu poprzez promowanie proliferacji komórkowej.

Odkrycie efektów, jakie wywołuje receptor GPR55 w komórkach rakowych, przyczynia się do lepszego zrozumienia tworzenia oraz rozwoju guza i opracowania strategii terapeutycznej wobec określonego nowotworu.  Biorąc pod uwagę, że kannabinoidy wykazują działanie przeciwnowotworowe jako agoniści receptorów CB1 / CB2 i działanie faworyzujące rozwój raka jako agoniści GPR55, a dodatkowo wiedząc, że zmienione nowotworowo komórki wykazują różny stosunek zawartości receptorów CB1 / CB2 do GPR55, można w niedalekiej przyszłości pokusić się o zbadanie stanu koekspresji CB1 / CB2 i GPR55.  Okazuje się, że taka terapia celowana stanowi nowe podejście do stworzenia efektywnego leczenia przeciwnowotworowego. Pozostaje jednak jeszcze wiele odpowiedzi na pytania, ale wraz z poznaniem selektywnych agonistów / antagonistów receptora GPR55 i przeciwciał skierowanych przeciwko niemu, możemy liczyć na kolejne, nowe odkrycia, które przyczynią się do rozwoju wiedzy onkologicznej.

 

Bibliografia:

 

The orphan G protein-coupled receptor GPR55 promotes cancer cell proliferation via ERK

C Andradas, M M Caffarel, E Pérez-Gómez, M Salazar, M Lorente, G Velasco, M Guzmán and C Sánchez, Oncogene Magazine

 

Orphan G protein receptor GPR55 as an emerging target in cancer therapy and management, Dinorah Leyva-Illade, Sharon DeMorrow,  Digestive Disease Research Center, Scott and White Hospital, Temple, TX, USA;  Department of Internal MedicineTexas A&M Health Science Center, Temple, TX, USA; Research Service, Central Texas Veterans Health Care System, Temple, TX, USA

 

The Putative Cannabinoid Receptor GPR55 Affects Osteoclast Function in vitro and Bone Mass in Vivo, Lauren S. Whyte, Erik Ryberg, Natalie A. Sims, Susan A. Ridge, Ken Mackie, Peter J. Greasley, Ruth A. Ross, Michael J. Rogers and L. L. Iversen. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, Vol. 106, No. 38 (Sep. 22, 2009), pp. 16511-16516