Nowotwór trzustki jest jednym z najczęściej występujących nowotworów wśród ludności krajów wysoko rozwiniętych. Znacznie częściej zapadają na niego mężczyźni, u których też rozwija się on wcześniej.

Do głównych czynników ryzyka zachorowania zalicza się: palenie wyrobów tytoniowych (dwukrotny wzrost ryzyka!), nieodpowiednia dieta (wysokotłuszczowa i wysokowęglowodanowa), cukrzyca i otyłość, przewlekłe choroby zapalne trzustki (10-krotny wzrost ryzyka  zachorowania na raka!), predyspozycje genetyczne (rodzinna postać raka sutka i jajnika [związana z mutacją genu BRCA2], zespół rodzinnego występowania znamion atypowych i czerniaka [FAMMM], zespół Peutza i Jeghersa).

Rak trzustki powstaje na skutek nagromadzenia się nieprawidłowości w materiale genetycznym komórek nabłonka wyściełającego przewody wyprowadzające trzustki. Powoduje to znaczny przerost tych komórek, nadmierną proliferację (namnażanie), a w konsekwencji prowadzi do tworzenia się zmian nowotworowych. Najczęstszą postacią jest gruczolakorak, a zmiany lokalizują się głównie w głowie trzustki (70%), rzadziej w trzonie (20%) lub ogonie (10%).

W zaawansowanym stadium, nowotwór szerzy się drogą układu limfatycznego i krwionośnego, dając przerzuty do innych narządów.

Wczesne objawy choroby nie są zbyt charakterystyczne i obejmują bóle w nadbrzuszu czy bóle pleców, zmniejszenie masy ciała z powodu utraty łaknienia oraz zaburzeń trawienia, wchłaniania (później pojawia się jadłowstręt, kacheksja [wyniszczenie organizmu]); nudności oraz wymioty. W późniejszym etapie rozwoju nowotworu dochodzi do manifestacji klinicznej choroby w postaci żółtaczki (bezbolesnej, ale z towarzyszącym świądem skóry), występowania objawu Courvoisiera (powiększony, wyczuwalny przez powłoki brzuszne, pęcherzyk żółciowy), cukrzycy lub nietolerancji glukozy (niepokojące jest nagłe pojawienie się cukrzycy u osoby po 50 r. ż. bez współistniejącej otyłości czy obciążającego wywiadu rodzinnego), ponadto ostre zapalenie trzustki (poprzedza rozpoznanie raka trzustki u 13% chorych), a także problemy związane z układem krzepnięcia (zakrzepica żylna, wędrujące zakrzepowe zapalenie żył [zespół Trousseau], krwawienia z przewodu pokarmowego).

Rokowania w głównej mierze zależą od tego, czy istnieje możliwość operacyjnego usunięcia zmienionej nowotworowo tkanki trzustki. W przypadku pacjentów nieoperowanych szanse przeżycia są niskie i wynoszą zazwyczaj kilka miesięcy od chwili postawienia diagnozy. Natomiast po operacji częściowego lub całkowitego wycięcia trzustki, średni czas przeżycia wynosi 12-19 miesięcy, ale 15-20% pacjentów może dożyć nawet pięciu lat.

Oprócz leczenia chirurgicznego, podaje się także chemioterapię oraz wprowadza elementy terapii przeciwbólowej czy profilaktyki przeciwzakrzepowej.

W związku z ograniczonymi możliwościami terapii, wciąż poszukuje się innych metod wspomagania chorych dotkniętych nowotworem. Firma farmaceutyczna Zelda Therapeutics Ltd (ASX: ZLD) ogłosiła niedawno, że we współpracy z Uniwersytetem Curtin przeprowadzą badania, które pozwolą ocenić jaki wpływ niesie za sobą podawanie wyciągu z konopi u  zwierząt ze sztucznie wywołanym nowotworem trzustki. Oczekuje się, że wyniki tych eksperymentów dostarczą bardzo istotnych informacji, co w przyszłości może zaowocować przeprowadzeniem badań klinicznych z udziałem pacjentów.  

Harry Karelis, przewodniczący zarządu Zelda Therapeutics, wierzy, że współpraca z zespołem profesora Marco Falasci z Uniwersytetu Curtin  pozwoli potwierdzić skuteczność stosowania konopnego ekstraktu w badaniach na żywym organizmie. Być może w przyszłości te wyniki przyczynią się do opracowania skutecznych metod terapii raka o bardzo niskim współczynniku przeżycia u ludzi. „Z niecierpliwością czekamy na wyniki eksperymentów, które pozwolą na poszerzenie wiedzy odnośnie działania kannabinoidów w tym konkretnym typie nowotworu.”– podkreślił Karelis.

Dotychczas kannabinoidy były stosowane jako leki wspomagające w terapii paliatywnej różnego rodzaju nowotworów, z uwagi na ich właściwości przeciwwymiotne i zwiększające łaknienie u pacjentów cierpiących z powodu wyniszczenia (kacheksji).

Wyniki wcześniej przeprowadzonych badań in vitro (na liniach komórkowych) wykazały, że kannabinoidy wywierają właściwości antyproliferacyjne (hamują namnażanie się komórek) w różnych rodzajach nowotworów złośliwych, w tym gruczolakoraku przewodowym trzustki (PDAC). Wspólny projekt Zelda Therapeutics i Uniwersytety Curtin jest więc kolejnym etapem doświadzczeń przedklinicznych, które zawsze poprzedzają właściwe badania kliniczne z udziałem pacjentów.

 

Bibliografia:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2225529/

http://onkologia.org.pl/nowotwory-trzustki-c25-c26/

https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.5.4.

http://www.proactiveinvestors.com.au/companies/news/192631/zelda-therapeutics-expands-pancreatic-cancer-research-with-curtin-university-192631.html