Przypomnijmy, że w czerwcu tego roku amerykańska agencja ds. Żywności i Leków (FDA) oficjalnie zatwierdziła lek o nazwie Epidiolex, który w swoim składzie zawiera wyizolowany kannabidiol (CBD). Wskazaniem do jego stosowania jest leczenie dwóch rodzajów zespołów epileptycznych: zespołu Dravet, rzadkiej genetycznej dysfunkcji mózgu, która najczęściej jest diagnozowana w pierwszym roku życia dziecka oraz zespołu Lennox-Gastauta, postaci padaczki z wieloma rodzajami napadów padaczkowych, które pojawiają się we wczesnym dzieciństwie, zwykle pomiędzy 3 a 5 rokiem życia.

Jeszcze przed zatwierdzeniem leku przez FDA, Epidiolex musiał przejść całą ścieżkę rejestracyjną, która obejmowała m.in. wcześniejsze przeprowadzenie badań klinicznych mające na celu określenie skuteczności i bezpieczeństwa stosowania leku u ludzi, w tym u pacjentów chorujących na dane schorzenie. Nie inaczej było w przypadku Epidiolexu, a wyniki doświadczeń zostały niedawno opublikowane na łamach czasopisma naukowego CNS Drugs.

Dla Was zebraliśmy najważniejsze informacje. Warto na wstępie podkreślić, że wyniki dotyczą czystego -wyizolowanego CBD (kannabidiolu). Z kolei w dostępnych na rynku olejach CBD znajduje się wyciąg (ekstrakt) z rośliny konopi, który oprócz CBD zawiera także inne kannabinoidy oraz tzw. tło- flawonoidy, terpeny, czyli związki, które z jednej strony mogą potencjalizować działanie kannabidiolu, a z drugiej posiadają własne właściwości prozdrowotne.

1. Ustalenie bezpiecznej i najwyższej tolerowanej dawki leku to najważniejszy element badań klinicznych. W 2011 roku opublikowano pierwsze doniesienia na ten temat. Wynikało z nich, że dawki do 1500 mg kannabidiolu na dobę (różne preparaty) w 4-tygodniowym okresie czasu były dobrze tolerowane u ludzi. Nowsze badania z 2016 przeprowadzone wśród pacjentów z padaczką pokazały z kolei, że stosowanie CBD przez okres do 3 miesięcy było dobrze tolerowane w dawkach do 50 mg / kg masy ciała / dobę (co odpowiada 3500 mg CBD (3,5 grama CBD) / dzień w przypadku osoby o masie ciała 70 kg ). W niedawno opublikowanym badaniu okazało się, że nawet wyższe dawki kannabidiolu mogą być tolerowane przez pacjentów. Mowa tutaj o pojedynczej dawce nawet 6000 mg CBD (6 gramów). W trakcie badania zgłoszono jedynie łagodne i umiarkowane działania niepożądane, najczęściej objawiające się występowaniem biegunki, nudności, bólów głowy czy sennością. Nie odnotowano z kolei poważnych zdarzeń niepożądanych, z powodu których należałoby przerwać leczenie lub które powodowałyby skutek śmiertelny.

2. CBD jest w znacznym stopniu metabolizowany w wątrobie, głównie poprzez enzymy cytochromu P450 (CYP), w tym głównie przez jedną z odmian tych enzymów- CYP 2C19 i, w mniejszym stopniu, CYP3A4. Ustalenie szlaku metabolizmu CBD ma znaczenie z uwagi na możliwość pojawienia się interakcji pomiędzy kannabidiolem a niektórymi powszechnie stosowanymi lekami np. na padaczkę. Na podstawie wcześniejszych badań ustalono, że jednoczesne podawanie CBD z lekiem przeciwpadaczkowym klobazamem powodowało zwiększenie stężenia jego głównego czynnego (aktywnie działającego) metabolitu, N-dezmetyloklobazamu w osoczu krwi pacjentów, co prawdopodobnie jest zależne od wpływu kannabidiolu na CYP2C19. Wzrost poziomu wspomnianego metabolitu klobazamu spowodował nasilenie skutków ubocznych tego leku w postaci senności, nadmiernego uspokojenia (sedacji) oraz biegunki.

Jeśli zaś chodzi o metabolity CBD, to najwięcej powstaje 7-COOH-CBD, następnie 7-OH-CBD, a najmniej 6-OH-CBD. Metabolity związków/ leków są ciekawym obiektem badań, ponieważ mogą wykazywać mniejsze lub większe działanie (aktywność) lub nie wykazywać w ogóle działania w stosunku do związku, z którego powstają. Przykładowo, wspomniany wcześniej N-dezmetyloklobazam (metabolit) wykazuje silniejsze działanie przeciwdrgawkowe od klobazamu (związek pierwotny). Ostatnie wyniki doświadczeń przedklinicznych, poprzedzające badania z udziałem ludzi wskazują, że 7-OH-CBD jest aktywnym metabolitem, wywierającym znaczącą aktywność przeciwdrgawkową w zwierzęcym modelu padaczki. Z kolei takiego działania nie wykazano dla 7-COOH-CBD. Dotychczas nie zbadano aktywności tych metabolitów w organizmie człowieka.

3. Po jednorazowym podaniu, poziom kannabidiolu w osoczu krwi stopniowo wzrastał i osiągnął najwyższe stężenie po około 2,5- 5 godzinach od chwili podania, a czas (t ½) po którym zmetabolizowaniu uległa połowa obecnego w osoczu kannabidiolu wynosiła 14-17 godzin. Warto dodać, że te parametry były niezależne od przyjętej dawki CBD (są takie same zarówno dla niższych, jak i wyższych przyjętych dawek kannabidiolu). Natomiast regularne podawanie CBD (w badaniu było to podanie dwa razy dziennie przez okres 7 dni) zwiększa czas (t ½)  do 56 do 61 godzin.

4. Kannabidiol  jest wysoce lipofilowym (lubiącym tłuszcz) związkiem o niskiej rozpuszczalności w wodzie. Tłuszcz i wysokotłuszczowe posiłki nawet 4-krotnie zwiększają  jego biodostępność w organizmie, co tłumaczy dlaczego kannabidiol najczęściej jest dostępny w gotowej już formie oleju CBD. Epidiolex, który zawiera wyizolowany kannabidiol, powinien być podawany np. z łyżką oleju spożywczego.

 

Na podstawie:

 

https://edition.cnn.com/2018/06/25/health/fda-approves-first-cannabis-drug-bn/index.html

https://link.springer.com/article/10.1007/s40263-018-0578-5#Sec22

https://www.epidiolex.com/sites/default/files/EPIDIOLEX_Full_Prescribing_Information.pdf