Na początek trochę teorii- chorobę wrzodową określa się jako zespół zmian miejscowych/ogólnoustrojowych, manifestujących się cyklicznym występowaniem wrzodów w obrębie żołądka lub dwunastnicy. Natomiast owrzodzeniem nazywamy ograniczony ubytek w ścianie żołądka bądź dwunastnicy, sięgający głębszych warstw ściany tych narządów wraz towarzyszącym stanem zapalnym.

Warto nadmienić, że choroba wrzodowa jest jedną z najczęściej występujących schorzeń układu pokarmowego; szacuje się, że cierpi na nią około 5–10% populacji dorosłych, choć ten odsetek może być znacznie większy, ze względu na często bezobjawowy przebieg choroby.

Do ważnych czynników sprawczych można zaliczyć przewlekłe stosowanie leków uszkadzających śluzówkę (niesteroidowe leki przeciwzapalne np. aspiryna, Ibuprofen, ketoprofen, glikokortykosteroidy, chlorek potasu), palenie tytoniu, spożywanie alkoholu czy tło uwarunkowane genetyczne- obecność grupy krwi 0 oraz rodzinne występowanie choroby (u krewnych pierwszego stopnia ryzyko wzrasta nawet 3-krotnie). Zakażenie Helicobacter pylori jest wymieniane jako jedna z głównych przyczyn choroby wrzodowej, głównie ze względu na zdolność tej bakterii do produkcji toksyn uszkadzających śluzówkę oraz pośrednio sprzyjających nadmiernemu wydzielaniu kwasu solnego. Niemniej jednak nie u wszystkich zakażonych tym patogenem stwierdza się wrzody żołądka lub dwunastnicy.

Ogólnie, przyczyny doprowadzające do powstania wrzodu zaburzają równowagę pomiędzy czynnikami odpowiedzialnymi za ochronę śluzówki (śluz, jony wodorowęglanowe HCO3 _ , prawidłowe ukrwienie ściany przewodu pokarmowego, sprawne mechanizmy gojenia się), a czynnikami uszkadzającymi (kwas solny, nadmiar hormonu gastryny czy enzymu trawiennego pepsyny).

Po rozpoznaniu choroby wrzodowej, lekarz wprowadza odpowiednie leczenie farmakologiczne, najczęściej uzupełniane odpowiednią dietą bądź suplementacją. W niniejszym artykule bierzemy pod lupę naturalne metody wspomagania terapii choroby wrzodowej, o których być może nigdy nie słyszeliście.

 

# Cynk

Według niedawno opublikowanych badań, w przypadku choroby wrzodowej żołądka można stosować preparaty z cynkiem, ale jest jedno ‘ale’. U osób cierpiących na to schorzenie i przyjmujących 50 mg tego mikroelementu 3x dziennie szybciej dochodziło do ustępowania zmian zapalnych w porównaniu z osobami stosującymi placebo. Należy jednak dodać, że proponowana ilość cynku (150 mg/dzień) znacznie przekracza zalecaną dzienną dawkę, która wynosi 15-40 mg. W związku z tym niezbędne są dalsze badania dotyczące bezpieczeństwa stosowania tak dużych dawek (możliwe zachwianie równowagi pomiędzy cynkiem a miedzią, które są swoimi „konkurentami”). Ciekawi nas również czy niższe dawki cynku są równie skuteczne? Niemniej jednak warto pamiętać  o naturalnych źródłach cynku, takich jak: pestki dyni i słonecznika, ryby, mięso drobiowe, jaja czy pieczywo z pełnego przemiału ziarna.

 

# Tryptofan i melatonina

Tryptofan należy do grupy podstawowych aminokwasów, a jednocześnie jest prekursorem melatoniny, hormonu, który posiada istotny wpływ na wiele procesów biologicznych, w tym na dobowy rytm snu i czuwania oraz prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Co ciekawe, melatonina jest produkowana nie tylko w szyszynce (główne miejsce syntezy oraz uwalniania), ale i w przewodzie pokarmowym, gdzie pełni funkcję ochronną, zapobiegając m.in. niekorzystnemu oddziaływaniu wolnych rodników na intensyfikację stanu zapalnego. Udowodniono ochronne działanie melatoniny i tryptofanu na błonę śluzową żołądka u osób przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), nawet w przypadku długotrwałego przyjmowania tych środków. Dodatkowo u osób z ostrym uszkodzeniem błony śluzowej żołądka stwierdza się zwiększone zapotrzebowanie na melatoninę, co sugeruje, że niezbędne jest dostarczenie większej ilości tryptofanu w diecie, a znajdziemy go mleku, żółtym i białym serze, mięsie, rybach, bananach czy suszonych daktylach.

 

# Inne aminokwasy: glutamina i arginina

Glutamina jest źródłem energii dla komórek błony śluzowej żołądka, a równocześnie polepsza ukrwienie śluzówki poprzez zwiększenie przepływu krwi przez włosowate naczynia krwionośne. Lepiej ukrwiona błona śluzowa= przyśpieszone gojenie owrzodzeń. Na podobnej zasadzie działa inny aminokwas – arginina. Głównymi źródłami wymienionych związków są mięsa: wołowe, drobiowe, ryby, głównie makrela oraz niektóre orzechy.

 

#Kapusta

Okazuje się, że niektóre warzywa produkują naturalne związki o charakterze przeciwwrzodowym. Jednym z nich jest kapusta, w której znajdziemy przeciwwrzodowy gefarnat oraz substancję, która budową przypomina strukturę karbenoksolonu, leku niegdyś stosowanego w leczeniu choroby wrzodowej. Tak więc, sok z kapusty działa ochronnie na komórki błony śluzowej żołądka, pobudzając je do produkcji ochronnego śluzu, a przy tym posiada dodatkowe działanie bakteriobójcze.

 

#Lukrecja

Wspomniany wyżej karbenoksolon został wprowadzony do lecznictwa w latach 60 ubiegłego wieku  jako środek o działaniu przeciwzapalnym i  przeciwwrzodowym (posiada właściwości ochronne na śluzówkę żołądka). Chemicznie jest to pochodna kwasu glicyretynowego (GE), który z kolei jest składową głównego związku występującego w lukrecji,  kwasu glicyryzynowego (GA) lub jego soli wapniowej/magnezowej- glicyryzyny. Dawkowanie to 5-15 g surowca lub 200-800mg glicyryzyny, nie dłużej niż 4-6 tygodni, dodatkowo stosować dietę bogatą w potas (np. suszone morele)

Należy zastosować się do powyższych zaleceń, ponieważ duże dawki surowca (ponad 50 g dziennie) lub przyjmowanie go przez dłuższy czas prowadzą do poważnych działań niepożądanych pod postacią zaburzeń elektrolitowych: hipokalemii (obniżenie poziomu potasu), hipernatremii (podwyższenie poziomu sodu), obrzęków, nadciśnienia i zaburzeń rytmu serca. Lukrecja nie jest również zalecana w przypadku osób chorujących na nadciśnienie, dzieci oraz kobiet w ciąży i karmiących matek.

 

Bibliografia:

Vopr Med Khim 1992; 38: 44-7. Frommer DJ: The healing of gastric ulcer by zinc sulphate. Med J Aust 1975; 22 (21): 793-6.

Olbert, M. Jarosz, A. Lipkowska, E. Frąckiewicz, Mechanizmy działania przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego cynku, Zakład Radioligandów, Katedra Farmakobiologii, Wydział Farmaceutyczny CM UJ, Kraków, 2016

Heckmann SM, Hujoel P, Habiger S et al.: Zinc gluconate in the treatment of dysguesia – a randomized clinical trial. J Dent Res 2005; 84: 35-38

Houdijk AP, Van Leeuwen PA, Boermeester MA et al.: Glutamine enriched enteral diet increases splanchnic blood flow in the rat. Am J Physiol 1994; 267 (6 ): G1035-40.

Bubenik GA: Gastrointestinal melatonin: localization, function, and clinical relevance. Dig Dis Sci 2002; 47, 10: 2336-2348.

Konturek PC, Celiński K, Słomka M et al.: Melatonin and its precursor L-tryptophan prevent acute gastrin mucosal damage induced by aspiryn in humans. J Physiol Pharmacol 2008; 59, suppl 2: 67-75.

I. Brzozowska, T. Brzozowski, S. Konturek, Role of prostaglandins, nitric oxide, sensory nerves and gastrin in acceleration of ulcer healing by melatonin and its precursor, L-tryptophan.

Dominik Langer , Łukasz Stryczyński, Amelia Szturo , Ewa Tykarska, Nadciśnienie tętnicze indukowane przez lukrecję, 2014 Via Medica, tom 18, nr 3

Cremonini F, Di Caro S, Covino M: Effect of different probiotic preparation on anti – Helicobacter pylori therapy – related side effects: a parallel group, triple blind, placebo controlled study. Am J Gastroenterol 2002; 97, 11: 2744-2749.

Carper J: Żywność twój cudowny lek. Hannah Publishing Ltd, Londyn 1995:186- 197

https://gastrologia.mp.pl/choroby/zoladek/63409,choroba-wrzodowa-zoladka-i-dwunastnicy