Czy wiecie, że nasiona konopi wchodzą w skład mieszanek przeczyszczających stosowanych w tradycyjnej medycyny chińskiej (TCM)? Naturalna, ziołowa formuła Ma Zi Ren Wan (MZRW) jest z powodzeniem stosowana już od dwóch tysięcy lat w Chinach i innych krajach azjatyckich. W skład tej przeczyszczającej mieszanki wchodzi sześć cennych składników, w tym nasiona konopi (łac. Semen Cannabis Sativae), nasiona moreli (Semen Pruni Armeniacae), korzeń białej peonii (Radix Paeoniae), owoc niedojrzałej pomarańczy gorzkiej (Fructus Immaturus Citri Aurantii), kora magnolii (Cortex Magnoliae) i korzeń rzewienia (Radix Rhei). Według prawideł tradycyjnej medycyny chińskiej takie połączenie ziół ma na celu „nawilżyć jelita, odprowadzić ciepło, promować ruch Qi i tym samym odblokować jelita”. Co ciekawe, to właśnie nasiona konopi są składnikiem, który w tej mieszance występuje w najwyższej ilości- ich zawartość w MZRW wynosi ponad 35%.

Warto podkreślić, że skuteczność działania tej naturalnej kompozycji została przetestowana w badaniach klinicznych, w których wzięło udział 291 pacjentów cierpiących z powodu uporczywych zaparć. Ochotnicy zostali losowo przydzieleni do jednej z trzech grup. W pierwszej z nich otrzymywali ziołową mieszankę MZRW (7,5 g, dwa razy dziennie), w drugiej- tabletki z senesem (15 mg dziennie), a w trzeciej placebo. Samo badanie trwało 8 tygodni w czasie których od pacjentów zbierano dane na temat skuteczności poszczególnych preparatów, w tym informacje dotyczące m.in. częstotliwości oddawania stolca, jego wyglądu oraz tego czy pojawia się odczucie ulgi po wypróżnieniu. Okazało się, że mieszanka MZRW skutecznie pomaga w walce z zaparciami, poprawiając komfort życia pacjentów, a jej stosowanie jest ogólnie dobrze tolerowane. Jeśli zaś chodzi o porównanie Ma Zi Ren Wan do tabletek z senesem, to oba preparaty wykazywały podobną efektywność działania.

Zaparcia należą do najczęściej występujących problemów klinicznych w codziennym życiu, a objawiają się one zbyt małą ilością wypróżnień (mniej niż 2 razy w tygodniu), zmianą rytmu wypróżnień lub utrudnionym oddawaniem stolca. Zaparcia najczęściej dotykają kobiety, osoby starsze i małe dzieci. Przyczyn ich występowania należy upatrywać również w zbyt małej aktywności fizycznej, nieodpowiedniej diecie ubogiej w błonnik, niedostatecznej podaży płynów w ciągu dnia, bądź unieruchomieniu np. w przypadku choroby. U większości pacjentów wprowadzenie odpowiedniej diety i modyfikacja stylu życiu, w tym zadbanie o obecność w produktach żywnościowych odpowiednio dużej ilości błonnika, zwiększenie aktywności fizycznej oraz właściwe nawodnienie organizmu (2- 2,5 litra płynów na dzień) zapewnia prawidłową regulację rytmu wypróżnień. Szczególnie cennym źródłem błonnika są płatki owsiane, otręby pszenne, produkty pełnoziarniste, w tym chleb żytni, kasza gryczana, musli, ryż niełuskany, a także owoce (np. maliny, truskawki, jabłka, gruszki, owoce suszone) i warzywa (np. marchew, dynia, buraki, papryka, brokuły).

Jeśli występowaniu zaparć towarzyszy ból brzucha, ogólne złe samopoczucie, nagła utrata masy ciała, osłabienie, gorączka czy przejawy świadczące o utracie krwi np. smoliste stolce, dodatni wynik testu na krew utajoną w kale czy anemia, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem, ponieważ wymienione objawy mogą świadczyć o istnieniu poważniejszego problemu. Przewlekłe zaparcia mogą towarzyszyć różnym schorzeniom np. zespołowi jelita drażliwego, cukrzycy, niedoczynności tarczycy, chorobom układu nerwowego, hipokaliemii i hipomagnezemii (niedoborom odpowiednio potasu i magnezu).

Zaparcia mogą powstawać także w wyniku przyjmowania niektórych leków np. soli żelaza, związków glinu lub wapnia (stosowanych przy nadkwasocie), leków przeciwdepresyjnych i przeciwpsychotycznych, a także leków moczopędnych.

Paradoksalnie zaparcia mogą być także skutkiem stosowania, a raczej długotrwałego nadużywania środków przeczyszczających. Działają one na drodze fizycznej (zwiększenie masy i objętości kału, poprawa jego uwodnienia, co ułatwia jego wydalenie) lub chemicznej (bezpośrednie drażnienie śluzówki jelita).  Z praktycznego punktu widzenia najważniejszą cechą preparatu jest szybkość rozpoczęcia działania. Ważną kwestią jest również maksymalny możliwy czas stosowania takich produktów, który dla tej grupy leków jest ograniczony. Poniżej zgromadziliśmy przydatne informacje odnośnie właściwego stosowania najbardziej znanych i najczęściej stosowanych preparatów.

  • antrachinony (antrazwiązki) zawarte w korze kruszyny, liściach senesu, korze szakłaku, zagęszczonym soku aloesowym (alonie), a także korzeniu rzewienia: początek działania tej grupy związków można zaobserwować po około sześciu godzinach od momentu ich przyjęcia, dlatego należy stosować je wieczorem, maksymalna dobowa dawka „czystych” antrazwiązków to 30 mg na dobę, a ich stosowanie należy ograniczyć do 1-2 tygodni ze względu na ryzyko rozwinięcia tolerancji i „rozleniwienia jelit”. Pewnie większość z Was zauważy, że jednym z podanych surowców jest korzeń rzewienia, zawarty także w chińskiej mieszance Ma Zi Ren Wan, która była stosowana w okresie 8 tygodni. Trzeba jednak podkreślić, że w MZRW stosowany jest surowiec- korzeń rzewienia, który oprócz antrachinonów zawiera także inne związki, w tym garbniki i śluzy, które ograniczają w pewnym stopniu niekorzystne skutki stosowania antrazwiązków.
  • laktuloza(np. preparat Lactulose – MIP) w postaci syropu do stosowania raz na dobę na czczo lub w trakcie śniadania, preparat możne rozcieńczyć z wodą lub sokiem owocowym; pojedyncza dawka to 1-3 łyżek stołowych;
  • bisakodyl (preparat Dulcobis) –1-2 tabletki przed snem, nie należy stosować dłużej niż 5 dni;
  • sól gorzka (siarczan magnezu) – w szklance wody rozprowadzić łyżkę proszku, następnie wypić; stosować raz na dobę; wypróżnienie w czasie 1-6 godzin od chwili spożycia;
  • czopki glicerolowe- jednorazowo 1 do 2 czopków, efekt przeczyszczający można zaobserwować po 15 – 60 minutach od zastosowania;
  • olej rycynowy- stosować 1-2 łyżki stołowe, efekt przeczyszczający zostaje osiągnięty po 2-6 godzinach od zastosowania.

 

Bibliografia:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4228394/#B11

https://www.researchgate.net/publication/323664931_Chemical_composition_and_nutraceutical_properties_of_hempseed_an_ancient_food_with_actual_functional_value#pf13

https://pdfs.semanticscholar.org/b15b/79876ed1f79864eca289c531085f7d8f6186.pdf

Fosnes GS, Lydersen S, Farup PG.: Constipation and diarrhoea – common adverse drug reactions? A cross sectional study in the general population. BMC Clinical Pharmacology. 2011;11:2.

Krogh K, Chiarioni G, Whitehead W.: Management of chronic constipation in adults. United European Gastroenterology Journal. 2017;5(4):465-472.

Korbut R., Farmakologia, wyd. PZWL, Warszawa 2013

Kostowski W., Herman Z., Farmakologia- podstawy farmakoterapii, wyd. PZWL, Warszawa 2004

Mutschler E., Farmakologia i toksykologia, wyd. Medpharm, Wrocław 2016