Najwięcej zachorowań na to schorzenie notuje się w młodym wieku (przed 35 r. życia), choć diagnoza samej choroby nastręcza dużo trudności. Niemniej jednak wczesne rozpoznanie i jak najszybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia specjalistycznego, ma ogromny wpływ na przebieg choroby oraz rokowania. Jest to o tyle ważne, że schorzenie znacznie upośledza funkcjonowanie chorego w aspekcie psychospołecznym, rodzinnym czy zawodowym Dość powiedzieć, że wśród schorzeń psychiatrycznych, jest drugą najczęstszą przyczyną niezdolności do pracy. Dodatkowo charakteryzuje się znaczną nawrotowością, a w niektórych przypadkach dochodzi do oporności na standardowo stosowane leki.

Mowa o chorobie afektywnej dwubiegunowej (w skrócie CHAD), której przebieg charakteryzuje się naprzemiennym występowaniem epizodów depresji, manii/hipomanii lub epizodów mieszanych. Pomiędzy tymi epizodami dochodzi do ustąpienia/złagodzenia objawów choroby, które nazywa się remisją.

CHAD nie wybiera, dotyka w jednakowym stopniu mężczyzn i kobiety, „szaraków”, jak i osoby znane (Catherine Zeta-Jones, Mariah Carey, Marylin Monroe, Wojciech Młynarski).

Choroba afektywna dwubiegunowa niejedno ma imię, bo nie jest to jedno, konkretne schorzenie, ale cała gama zaburzeń nastroju o różnym nasileniu i przebiegu, wśród których można wyróżnić kilka podtypów:

– choroba afektywna dwubiegunowa I typu, w której występują liczne epizody depresyjne, rozdzielone co najmniej jednym lub kilkoma epizodami manii,

-choroba afektywna dwubiegunowa II typu charakteryzuje się występowaniem jeszcze częstszych epizodów depresyjnych niż w chorobie I typu, które są rozdzielone jednym lub kilkoma epizodami maniakalnymi,

– choroba afektywna dwubiegunowej typu III  nie pojawia się samoistnie, ale jest indukowana np. zbyt silnym działaniem leków przeciwdepresyjnych,

-typ III i półmania lub hipomania pojawia się w wyniku nadużywania alkoholu lub narkotyków,

-choroba afektywna sezonowa, w której epizody obniżonego nastroju występują w miesiącach jesienno-zimowych, a epizody manii lub hipomanii częściej w okresie wiosenno-letnim,

-cyklotymia – jest przewlekłym stanem, obniżony nastrój występuje na przemian ze stanami hipomanii,

-mania jednobiegunowa – rzadka postać choroby afektywnej dwubiegunowej, w przebiegu której występują wyłącznie stany maniakalne lub hipomaniakalne bez epizodów depresyjnych

Intuicyjnie wiemy, czym jest depresja, ale określenia mania/hipomania mogą być nieco enigmatyczne.

Mianem manii określa się znaczne podwyższenie nastroju w postaci rozpierającego poczucia radości i szczęścia (euforia), a także nadmiernej wesołkowatości i nadpobudliwości, najczęściej niewspółmiernych do sytuacji. Tym objawom najczęściej towarzyszy zmniejszona potrzeba snu oraz brak poczucia zmęczenia.

W epizodzie manii chory ma poczucie przypływu mocy, zwiększonej energii (tzw. podwyższony napęd psychoruchowy). Istotnym zagrożeniem  w epizodzie manii są podejmowane przez chorego niekontrolowane, impulsywne zachowania i działania (ryzykowna jazda samochodem, uczestnictwo w bójkach, lekkomyślne wydawanie pieniędzy, gry hazardowe), które często są sprzeczne z jego systemem wartości podczas remisji CHAD. Epizodowi manii towarzyszy także zwiększony popęd seksualny, w związku z czym może dochodzić do częstych i przypadkowych kontaktów seksualnych bez odpowiedniego zabezpieczenia.

U osób w stanie manii obserwuje się nadmierne poczucie własnej wartości i zawyżoną samoocenę. Chory „zakłada różowe okulary” i zbyt optymistycznie patrzy na swoją obecną sytuację oraz najbliższą przyszłość. Ciekawym zjawiskiem, odczuwanym przez część chorych, jest wyostrzenie zmysłów, zwłaszcza smaku, wzroku i słuchu.

Z kolei hipomania, w przeciwieństwie do manii, charakteryzuje się zmniejszoną liczbą objawów, mniejszym ich nasileniem oraz krótszym okresem  trwania. Choć u pacjenta dochodzi do epizodów podwyższonego nastroju i zwiększonego napędu psychoruchowego, to chory przynajmniej częściowo jest w stanie kontrolować swoje zachowanie i zachować umiarkowany krytycyzm wobec podejmowanych działań.

Jakie są przyczyny wystąpienia tej choroby? Nie ma jednej konkretnej. Najczęściej wymienia się czynniki biologiczne (genetyczne, brak równowagi pomiędzy neurotransmiterami w mózgu lub współtowarzyszące choroby somatyczne), psychologiczne, społeczne oraz środowiskowe.

Szczególną uwagę zwraca się czynniki genetyczne- zdecydowanie większe ryzyko zachorowania na CHAD mają dzieci, których jedno lub oboje rodziców cierpią na to schorzenia. Szacuje się, że jeśli chorobę stwierdzono u obojga rodziców, to ryzyko zachorowania u ich dzieci wynosi około 75%.

Terapia choroby afektywnej dwubiegunowej, choć ustalona w odpowiednich wytycznych, nadal stanowi duże wyzwanie. Pacjenci często nie zdają sobie sprawy z tego, jak poważnym schorzeniem jest CHAD, lekceważą występujące objawy lub wypierają istnienie choroby. Leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej obejmuje psychoedukację, psychoterapię oraz terapię farmakologiczną.

Co ciekawe, według bazy clinicaltrials.gov obecnie trwa rekrutacja do badań klinicznych, które ocenią skuteczność stosowania kannabidiolu (CBD) jako elementu wspomagającego terapię CHAD. Jak czytamy w opisie eksperymentu,  kannabidiol jest naturalnym składnikiem konopi indyjskich, ale nie posiada właściwości uzależniających. Wykazano, że stosowanie CBD wywołuje określone efekty terapeutyczne, w postaci działania przeciwdrgawkowego, przeciwlękowego, przeciwpsychotycznego i neuroprotekcyjnego. Badacze postawili hipotezę, że leczenie kannabidiolem zmniejsza objawy depresyjne i lękowe towarzyszące epizodowi depresji w przebiegu CHAD. Podczas 12-tygodniowego badania klinicznego, pacjenci otrzymają kannabidiol w dawce 600 mg / dzień lub placebo. Docelowo badanie obejmie 100 chorych. Przewiduje się, że eksperyment potrwa do lutego 2020 roku.

 

Bibliografia:

https://psychiatria.mp.pl/choroby/69890,choroba-afektywna-dwubiegunowa

https://www.clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT03310593?term=cannabidiol&draw=2&rank=2

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_people_with_bipolar_disorder

http://www.newsweek.pl/polska/kiedy-rodzic-jest-psychicznie-chory,49123,1,1.html