Łuszczyca to przewlekła choroba skóry w przebiegu której dochodzi do nadmiernego namnażania się (proliferacji) keratynocytów. W warunkach fizjologicznych, podział i wzrost tych komórek podlega ścisłej regulacji przy udziale mechanizmów komórkowych, ale w łuszczycy ten proces jest zaburzony. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że u chorych na to schorzenie dochodzi do szybszej migracji keratynocytów w kierunku powierzchni skóry, gdzie dochodzi do ich złuszczania się (normalnie keratynocyty potrzebują około miesiąca, aby dotrzeć do tego miejsca, natomiast w przypadku łuszczycy migracja komórek trwa kilka dni).

Nadmierne namnażanie się keratynocytów, a później także ich nadmierne złuszczanie się manifestują się występowaniem charakterystycznych objawów do których należą czerwone, brunatne lub różowe tarczki/grudki pokryte srebrzystą łuską, a przy tym mocno odgraniczone od pozostałych powierzchni skóry. Najczęściej pojawiają się na owłosionej skórze głowy, na łokciach, skórze dłoni, w okolicy krzyżowej i pośladkowej, na skórze kolan i stóp. Zmiany łuszczycowe są istotnymi defektami dermatologicznymi, które mają niekorzystny wpływ na samoocenę chorego. Takim osobom często towarzyszy poczucie wstydu i przymus ukrywania choroby w obawie przed oceną innych.

Aby poprawić jakość życia pacjentów chorych na łuszczycę, tuż po rozpoznaniu tego schorzenia, włącza się odpowiednią formę terapii. Istnieją różne odmiany łuszczycy- zwyczajna, krostkowa (ogólna, dłoni i stóp), uogólniona (erytrodermia z towarzyszącą gorączką), stawowa (może prowadzić do trwałego inwalidztwa).

Przyjęło się, że jeśli zmiany nie przekraczają 10% powierzchni ciała, to podstawowym rodzajem terapii jest miejscowe leczenie łuszczycy (choć może być ona również elementem wsparcia terapii ogólnoustrojowej u pacjentów z cięższym przebiegiem łuszczycy).

Terapia miejscowa tego schorzenia obejmuje kilka etapów. Pierwszym z nich jest etap złuszczania, w którym dochodzi do usunięcia powstałych łusek. Dzięki temu zwiększamy możliwość dotarcia preparatów stosowanych w kolejnym etapie do zmienionych chorobowo miejsc. Te preparaty redukują proces namnażania się keratynocytów oraz zmniejszają stan zapalny (etap 2). Ostatnim etapem (etap 3) jest zapewnienie skórze odpowiedniej pielęgnacji, w tym ochrona przed nadmiernym podrażnieniem i wysuszeniem.

Ale od początku.

 

Etap 1- podstawą jest złuszczanie

W obrębie zmian łuszczycowych naskórek jest zdecydowanie bardziej grubszy niż normalnie. Tak więc stanowi barierę dla substancji leczniczych, które hamują nadmierną proliferację keratynocytów. Właśnie dlatego konieczne staje się usunięcie zgrubiałej warstwy zrogowaciałych komórek naskórka. W jaki sposób? Najczęściej przy użyciu dostępnych bez recepty kosmetyków w formie kremów, maści, żeli czy płynów. Takie preparaty zawierają najczęściej kwas salicylowy o stężeniu 5-20% oraz mocznik (10-20%). Ten ostatni zmiękcza naskórka, a drugi działa silnie złuszczająco. W obrocie aptecznym dostępne są różne preparaty m.in. maść Hasceral (kwas salicylowy 5%, mocznik 10%), Saliderm (kwas salicylowy 5%), Salicylol (na skórę głowy, kwas salicylowy 5%), Kermuren (mocznik 10%).

Takie preparaty nakłada się na skórę najczęściej dwa razy dziennie (rano i wieczorem), po uprzednim jej oczyszczeniu w ciepłej wodzie z dodatkiem mydła.

Etap złuszczania trwa zazwyczaj od 3-4 dni do nawet tygodnia czasu.

UWAGA! Złuszczanie skóry nie jest wskazane przed leczeniem (etap 2) z użyciem preparatów zawierających pochodne witaminy D, ponieważ kwas salicylowy inaktywuje tego rodzaju leki.

 

Etap 2, czyli właściwa terapia łuszczycy

Na tym etapie stosuje się preparaty zawierające składniki hamujące nadmierne namnażanie się keratynocytów i zmniejszające stan zapalny. Należą do nich cygnolina, dziegcie, analogi witaminy D3, tazaroten i kortykosteroidy. Warto podkreślić, że preparaty zawierające te substancje są przepisywane przez lekarzy na receptę z uwagi na ich silne działanie i możliwość wystąpienia skutków ubocznych, o których pacjent musi zostać poinformowany.

Istnieje szansa, że kannabinoidy, w tym kannabidiol (CBD) i kannabigerol (CBG) również zostaną zaklasyfikowane jako środki lecznicze do stosowania na tym etapie terapii łuszczycy. Wstępne badania na liniach komórkowych (in vitro) sugerują bowiem, że związki te posiadają właściwości hamujące nadmierną proliferację keratynocytów, wykazując przy tym łagodne działanie. Przy okazji kannabinoidy regulują również stan zapalny w obrębie zmienionej chorobowo skóry.

 Etap 3- zabezpieczenie skóry i codzienna pielęgnacja

 Celem leczenia łuszczycy jest uzyskanie remisji choroby, czyli osiągnięcie jak najdłuższego okresu czasu w trakcie którego objawy nie występują (lub zmniejsza się ich nasilenie).

Preparaty uwzględnione na etapie 2 wykazują skuteczność działania, choć konsekwencją ich stosowania może być podrażnienie skóry. Z drugiej strony skóra łuszczycowa sama w sobie ma skłonność do nadwrażliwości, pieczenia czy świądu. Właśnie dlatego codzienna pielęgnacja skóra ma tak duże znaczenie dla powodzenia terapii łuszczycy.

Podstawowymi preparatami stosowanymi na tym etapie są emolienty. Tym mianem określamy substancje, które stanowią zróżnicowaną grupę o różnych mechanizmach działania. Mogą one natłuszczać skórę, przyczyniając się do zmniejszenia stanu zapalnego, a także tworzyć barierę zabezpieczającą przed czynnikami zewnętrznymi. Do emolientów należą także substancje nawilżające (humektanty).

Przemysł kosmetyczny oferuje szeroką gamę kosmetyków dedykowanych nadwrażliwej skórze, skłonnej do podrażnień (marki Emolium, Eucerin UREA, Oilatum, Oillan Med+) lub przygotowanych specjalnie z myślą o skórze z łuszczycą czy egzemą- serie Mediderm i Poldermin.

W celu regeneracji skóry idealnie sprawdzą się preparaty natłuszczające zawierające w swoim składzie np. wazelinę, lanolinę czy wzbogacone w witaminy A, E i łagodzącą allantoinę, deksapantenol  (Alantan, Alantavit, Dermovit A, Dermosavit, Retimax,krem Linocholesterol A+E).

Cennym uzupełnieniem codziennej pielęgnacji skóry może być stosowanie produktów zawierających olej lniany (maść Linomag), olej z wiesiołka (maść Linoeparol) czy olej z rokitnika (krem Cepietal Dermilen) czy oliwę z oliwek (oleje z CBD na bazie oliwy z oliwek  http://medycznyolej.com/80-oleje-cbd-i-pasty).

Na rynku dostępne są także maści i kremy zawierające olej konopny. Ten nie zawiera kannabinoidów (CBD, CBG i innych), ale jest źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, które sprzyjają odbudowie warstwy lipidowej skóry, tym samym wspomagając jej regenerację.

Jak więc widzicie pomimo tego, że łuszczyca jest chorobą nieuleczalną, to odpowiednio wdrożone leczenie i codzienna pielęgnacja skóry to podstawowe sposoby walki o jak najdłuższe okresy remisji w tym schorzeniu.

 

Bibliografia:

http://ptfarm.pl/pub/File/Farmacja%20Polska/2009/9/10%20%20Farmakoterapia%20luszczycy.pdf

https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/74363,luszczyca

Dermatologia Praktyczna; lekarze dermatolodzy: Małgorzata Opalińska, Katarzyna Prystupa, Wadim Stąpór, Wyd.Lek. PZWL 1997.

Współczesne poglądy na etiopatogenezę i leczenie łuszczycy – Aneta Szczerkowska Dobosz -adiunkt Katedry i Kliniki Chorób Skórnych i Wenerycznych AM w Gdańsku – http://www.sluzbazdrowia.com.pl

Cannabidiol exerts sebostatic and antiinflammatory effects on human sebocytes, Attila Olah, Tamas Biro, Istvan Borbiro, Koji Sugawara i współp., 2004

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19608284

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21999178

Oláh, A. , Markovics, A. , Szabó‐Papp, J. , Szabó, P. T., Stott, C. , Zouboulis, C. C. and Bíró, T. (2016), Differential effectiveness of selected non‐psychotropic phytocannabinoids on human sebocyte functions implicates their introduction in dry/seborrhoeic skin and acne treatment. Exp Dermatol, 25: 701-707.