Hiszpańscy naukowcy zebrali literaturę traktującą na temat związku pomiędzy zachowaniami samobójczymi a receptorami kannabinoidowymi organizmu człowieka. Końcowe ustalenia mogą dać nadzieję na niekonwencjonalną metodę leczenia dla osób cierpiących z powodu bólu psychicznego i tendencji samobójczych.

Każdego roku od 10 do 20 milionów ludzi na całym świecie podejmuje próbę samobójczą, a w przypadku prawie miliona osób kończy się ona śmiercią. Samobójstwo jest drugą najczęstszą przyczyną śmierci wśród młodych ludzi, a zarazem mieści się w pierwszej dziesiątce najczęstszych przyczyn zgonów. Ryzyko podejmowania takich zachowań jest najczęściej związane z istniejącą chorobą afektywną dwubiegunową (CHAD), schizofrenią, ciężką depresją, zaburzeniami osobowości (PD) oraz nadużywaniem alkoholu i narkotyków, a nawet przewlekle występującymi stanami bólowymi.

Naukowcy od dawna zastanawiali się nad przyczyną podejmowania zachowań samobójczych. Przeprowadzone w tym celu badania doprowadziły do sformułowania hipotezy tzw. biologicznego modelu zachowań samobójczych, która skupia się głównie na dysproporcji w mózgowych neurotransmiterach, głównie serotoninie i noradrenalinie. Teraz okazuje się jednak, że przyjęty model jest zbyt uproszczony, ponieważ pojawiają się dowody na to, że również i inne systemy biologiczne mogą być zaangażowane w patofizjologię takich zachowań. Jednym z nich jest układ endokannabinoidowy, który swoim zasięgiem obejmuje substancje naturalnie wytwarzane w organizmie człowieka (endokannabinoidy), takie jak anandamid i 2-arachidonoiloglicerol, enzymy rozkładające endokanabinoidy, m.in. lipazę monoacyloglicerolową i hydrolazę amidu kwasu tłuszczowego (FAAH) oraz najbardziej znane receptory kannabinoidowe (CB), takie jak CB 1 (CB1) i CB2 (CB2). Zarówno naturalne (THC, CBD), jak i syntetyczne kannabinoidy wywierają swoje działanie poprzez receptory kannabinoidowe. Szczególnie interesujący wydaje się być receptor CB1 znajdujący się głównie w centralnym układzie nerwowym (CNS) przez co odgrywa kluczową rolę w modulacji wielu funkcji organizmu, w tym nastroju, motywacji i zachowań emocjonalnych. Ograniczone dane literaturowe mówią o tym , że receptory CB1 pośredniczą w regulacji uwalniania serotoniny i noradrenaliny, co poniekąd łączy biologiczny model zachowań samobójczych z układem endokannabinoidowym.

Całkiem niedawno niektórzy naukowcy postulowali, że system endokannbinoidowy może być zaangażowany w patofizjologię zaburzeń afektywnych i zachowań samobójczych. Podawanie trzech różnych typów związków kanabinoidowych, które albo bezpośrednio działają przez receptory kannabinodowe albo zwiększają poziom endokannabinoidów przez hamowanie ich rozkładu, mają działanie przeciwdepresyjne i zwiększają skuteczność fluoksetyny (lek przeciwdepresyjny, obecnie nadal stosowany) w modelach zwierzęcych.

Dowodem może być także fakt, że blokowanie receptorów kannabinodowych wywołuje objawy depresji. Rimonabant, kiedyś nadzieja w leczeniu otyłości, będąc antagonistą (substancją blokującą) receptora kannabinoidowego CB1, wywołuje lęk, dysforię i myśli samobójcze u niektórych otyłych pacjentów, a nawet lęki i depresję u niektórych osób zdrowych psychicznie. W związku z tym w 2008 r. Rimonabant został wycofany z rynku aptecznego.

Należy również wspomnieć o tym, że receptor CB1 jest elementem zaangażowanym w regulację bólu. Jest to istotne z uwagi na to, że osoby podejmujące określone zachowania samobójcze często skarżą się na ‚ból psychiczny’. Co ciekawe, niektórzy naukowcy sugerują wręcz stosowanie środków przeciwbólowych w leczeniu tego rodzaju bólu. Rzeczywiście, ostatnio przeprowadzone badanie kliniczne dało pozytywne wyniki w zakresie podawania ultraniskiej dawki buprenorfiny (opioidowy lek przeciwbólowy) jako substancji do krótkotrwałego eliminowania natrętnych myśli samobójczych.

 

Powyższe informacje stały się przyczynkiem do głębszego zbadania tematyki, a na taką próbę zdecydowali się hiszpańscy badacze. Skupili się na głównie na badaniach sekcyjnych opisujących podwyższone poziomy aktywności receptora CB1 w korze przedczołowej, rejestrach samobójstw wśród osób cierpiących na depresję, a także alkoholików oraz na materiałach dotyczących zaangażowania zarówno receptorów CB1 w regulację bólu.
W oparciu o zgromadzone dane, naukowcy ustalili, że receptory kannabinoidowe, szczególnie receptory CB1, mogą stać się obiecującymi celami dla opracowania nowych narzędzi terapeutycznych w zapobieganiu podejmowania określonych zachowań samobójczych.

Wyniki opublikowanego w 2013 r. badania American Journal of Public Health (AJPH) dodatkowo potwierdzają wnioski hiszpańskich naukowców. W latach 1990-2007 analizowano statystyki poszczególnych stanów USA pod względem liczby samobójstw, wieku, płci oraz legalności marihuany w konkretnym stanie. Zgodnie ze streszczeniem AJPH, wskaźnik samobójstw spadł gwałtownie w tych stanach, które zalegalizowały medyczną marihuanę przynajmniej na 3 lata wcześniej przed opublikowaniem raportu. Podczas gdy dane z badania AJPH były mniej precyzyjne pod kątem liczby samobójstw kobiet, w przypadku mężczyzn w wieku 20 lat wskaźnik ten spadł o 10,8 procent, a dla mężczyzn w wieku 30 lat 0 9,8 procent.

 

Bibliografia:

https://extranet.uj.edu.pl/article/,DanaInfo=link.springer.com,SSL+10.1007%2Fs11920-018-0880-4#enumeration

https://www.marijuana.com/news/2018/03/new-study-targets-cb1-and-cb2-receptors-as-treatment-for-suicidal-behavior/