Coraz więcej danych naukowych potwierdza, że kannabinoidy, czyli związki aktywne zawarte w konopiach, mogą oddziaływać na wiele różnych układów neuroprzekaźników w układzie nerwowym, w tym na układ endokannabinoidowy, serotoninergiczny i dopaminergiczny. Dzisiaj omówimy wzajemne oddziaływania pomiędzy kannabinoidami a układem noradrenergicznym, który reguluje m.in. funkcje poznawcze, nastrój i odczuwanie bólu.

 

Komórki nerwowe (neurony), które uwalniają noradrenalinę (w skrócie NA), są w przeważającej części zlokalizowane w pniu mózgu, a dokładnie w locus coeruleus (miejscu sinawym). Noradrenalina należy do neuroprzekaźników pobudzających i reguluje wiele ważnych funkcji organizmu, w tym rytm snu i czuwania, emocje/ nastrój, a także odczuwanie bólu. Aktywność neuronów noradrenergicznych jest najwyższa w momencie silnego pobudzenia, a najniższa podczas snu.

Mechanizm działania noradrenaliny polega na bezpośredniej stymulacji receptorów α- i β- adrenergicznych. W przypadku pobudzenia receptorów α-adrenergicznych dochodzi do skurczu naczyń mięśni gładkich (tęczówki, żył, tętnic, pęcherza moczowego) i np. podniesienia ciśnienia tętniczego krwi, z kolei stymulacja receptorów β-adrenergicznych wzmaga kurczliwość mięśnia sercowego, częstotliwość akcji serca oraz powoduje  rozszerzenie mięśni gładkich oskrzelików płucnych i naczyń krwionośnych. Właśnie dlatego noradrenalinę stosuje się u osób z hipotonią ortostatyczną (niedociśnieniem). Ponadto ten neuroprzekaźnik przyspiesza przemianę materii, indukując reakcję przekształcenia węglowodanu złożonego glikogenu (pełni funkcję zapasową w organizmie) w glukozę. Zmniejszenie aktywności neuronów wydzielających noradrenalinę może powodować depresję, natomiast nadmiar tego hormonu – niedokrwienie kończyn oraz ich martwicę, jak również występowanie zaburzeń psychicznych np. zespołów maniakalnych.

 

Jak kannabinoidy oddziałują z układem noradrenergicznym?

Ogólnie rzecz biorąc, agoniści receptorów kannabinoidowych- CB 1 (np. THC) mogą zwiększać aktywność neuronów noradrenergicznych, co sprzyja uwalnianiu noradrenaliny. Z drugiej strony agoniści receptorów CB 1 mogą zmniejszać aktywność NAT, czyli transportera odpowiedzialnego za usuwanie noradrenaliny z przestrzeni pomiędzy komórkami nerwowymi (tzw. synapsy). Jeśli dojdzie do zmniejszenia działania transportera, to dochodzi do wzrostu poziomu noradrenaliny w synapsie i tym samym w określonych częściach mózgu.

Nie tylko THC może mieć wpływ na układ noradrenergiczny- okazuje się bowiem, że inne kannabinoidy w tym kannabigerol (CBG) również mogą wykazywać takie oddziaływanie, choć pod innym kątem. Ze wstępnych badań wynika, że kannabigerol jest silnym agonistą receptorów α 2. Co to oznacza?

Receptory α2 są zlokalizowane głównie w korze mózgowej i w pniu mózgu. Ich pobudzenie przez agonistę skutkuje hamowaniem impulsacji sympatycznej oraz obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi, stąd CBG powinien wykazywać działanie uspokajające, nasenne, obniżające ciśnienie krwi. Dotychczas w medycynie znalazło zastosowanie wiele leków o mechanizmie działania opartym na agonizmie wobec receptorów α2 – adrenergicznych, są to m.in. Klonidyna, Guanfacyna stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego; Brimonidyna, Apraklonidyna- terapia jaskry czy Tizanidyna- środek miorelaksujący, zapisywany w stanach wzmożonego napięcia mięśni szkieletowych (nadmierna spastyczność mięśniowa).

Ponadto związki działające  za pośrednictwem receptorów α2 są intensywnie badane pod kątem właściwości przeciwbólowych. Powszechnie wiadomo, że naturalny agonista tych receptorów, czyli noradrenalina, jest zaangażowana w kontrolę bólu poprzez modulowanie szlaków przewodzenia bodźców bólowych. Agoniści receptorów α2– adrenergicznych mają ugruntowany profil przeciwbólowy i w ostatnich latach znaleźli szersze zastosowanie, w szczególności jako dodatek do środków znieczulających oraz przeciwbólowych w leczeniu okołooperacyjnym. Dodatkowo agoniści receptorów receptorów α2 -adrenergicznych są lekami wykorzystywanymi w terapii bólów o podłożu neuropatycznym, powstających na skutek uszkodzenia nerwów obwodowych. Jak więc widzimy, kannabigerol (CBG) może okazać się „czarnym koniem” we wspomaganiu leczenia wielu schorzeń, a wszystko to dzięki oddziaływaniu na receptory α2– adrenergiczne.

Istnieją również inne możliwe interakcje pomiędzy układem kannabinoidowym i noradrenergicznymi, które nie zostały jeszcze dobrze zbadane. Wstępne badania sugerują, że poprzez ich wzajemne oddziaływania może dochodzić do regulacji m.in. metabolizmu energetycznego ustroju czy procesów kościotworzenia. Interakcje pomiędzy tymi dwoma układami mogą być również zaangażowane w kształtowanie się procesów pamięciowych i regulację nastroju.

O postępach wiedzy w tym temacie będziemy jeszcze informować.

 

Bibliografia:

Ryszard Korbut, Farmakologia, Warszawa 2012, Wyd. PZWL

Cascio MG, Gauson LA, Stevenson LA, Ross RA, Pertwee RG. Cannabigerol behaves as a potent alpha-2-adrenoceptor partial agonist. Symposium on the Cannabinoids. Burlington, Vermont, International Cannabinoid Research Society. 2009. p. 73.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30882962

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/pmid/22296986/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21871539