Dr Ethan Russo jest lekarzem neurologiem, badaczem psychofarmakologii i dyrektorem medycznym PHYTECS, firmy biotechnologicznej badającej i opracowującej innowacyjne metody leczenia ukierunkowane na ludzki układ endokanabinoidowy. Wcześniej, w latach 2003-2014, był starszym doradcą medycznym  i lekarzem prowadzącym w GW Pharmaceuticals (leki Sativex® i Epidiolex®). Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. próbę wyjaśnienia historycznych zastosowań konopi w oparciu o nowoczesne mechanizmy farmakologiczne, co może być wykorzystane w leczeniu migreny i przewlekłego bólu. Doktor zajmuje się ponadto oddziaływaniem fitokannabinoidów i terpenoidów na inne systemy neuroprzekaźników w mózgu, w tym serotoniny i opioidów.

 

Cannabis and Cannabinoid Research (Dr. Daniele Piomelli: CCR): Chciałbym zacząć od kilku pytań, które nie powinny być zbyt kontrowersyjne. Po pierwsze, skąd pochodzą konopie?

Dr Russo: Konopie pochodzą z Azji Środkowej, prawdopodobnie z pogórzy himalajskich. Potwierdzają to istniejące dowody, w tym z ośrodka różnorodności biologicznej oraz dane biochemiczne. Natomiast na Zachodzie konopie pojawiły się nie wcześniej niż przed XVI wiekiem.

CCR: Jakie substancje chemiczne są głównymi składnikami wywołującymi efekt psychoaktywny w przypadku konopi? Δ9-tetrahydrokannabinol, kanabidiol czy inne?

Dr Russo: Δ9-tetrahydrokanabinol jest, oczywiście, najważniejszym psychoaktywnym składnikiem konopi indyjskich. Δ8-tetrahydrokanabinol, składnik bardziej stabilny termicznie, jest prawdopodobnie nieco mniej psychoaktywny, ale występuje tylko w śladowych ilościach lub jako artefakt podczas analizy laboratoryjnej. Kannabinol jest produktem nieenzymatycznego, oksydatywnego rozpadu tetrahydrokanabinolu (THC), występuje w starszych konopiach indyjskich i jego moc stanowi około 25% siły działania THC. Tetrahydrokannabivarin (THCV) jest antagonistą (blokerem – przyp.red.) receptora CB1 w niskich dawkach, ale agonistą w dużych dawkach i z pewnością jest psychoaktywny, ale rzadko występuje w wyższych ilościach w powszechnie dostępnych odmianach konopi indyjskich. Wreszcie, chociaż kannabidiol (CBD) nie jest toksyczny, to z pewnością ma działanie przeciwlękowe, przeciwpsychotyczne, a nawet antydepresyjne, więc właściwie należy go uznać za środek psychoaktywny, ale wynika to ze wskazanej kwalifikacji (działanie na ośrodkowy układ nerwowy- przyp.red.).

CCR: A co z innymi właściwościami leczniczymi rośliny? Na przykład, miejscowe działanie przeciwzapalne tak wychwalane przez niektórych starożytnych pisarzy?

Dr Russo: CBD jest wszechstronnym, przeciwzapalnym środkiem przeciwbólowym. Wiele różnych mechanizmów jest zaangażowanych w tworzenie tych efektów. Także inne, mniej znane kannabinoidy i terpenoidy w konopiach z pewnością mogą przyczynić się w znacznym stopniu do zaistnienia działania terapeutycznego konopi. Liczne dane naukowe, a nawet wyniki z prób klinicznych wspierają koncepcję synergii poza efektami pojedynczych składników zawartych w konopiach (mowa tutaj o tzw. entourage effect- czyli przetwory konopi działają lepiej niż syntetyczne leki zawierające pochodne kannabinoidów- przyp.red.). A to dopiero początki odkrywania terapeutycznego potencjału tej rośliny!

 

CCR: Czy możesz wyjaśnić, co oznacza entourage effect i jak odnosi się to do konopi?

Dr Russo: Ta koncepcja została po raz pierwszy przyjęta przez dr. Mechoulam i Ben-Shabat ponad 15 lat temu, aby wyjaśnić, w jaki sposób pewne składniki naszego układu endokanabinoidowego wzmacniają terapeutyczne działanie swoich głównych „graczy”- anandamidu i 2-arachidonyloglicerolu . Jest to pokrewne symfonii, w której wielu muzyków wspiera się i harmonizuje melodię.Ta sama analogia dobrze pasuje do zjawisk obserwowanych w konopiach, gdzie różne składniki wzmacniają się wzajemnie, z tych najbardziej znane są THC i CBD. (…)

 

CCR: Przejdźmy teraz do czegoś bardziej kontrowersyjnego. Oto oświadczenie, które można znaleźć w Internecie: „Powszechnie przyjmuje się, że marihuana to dwa różne gatunki: Cannabis indica i Cannabis sativa.” Taką opinię wygłaszał już wielki, XVIII-wieczny przyrodnik Jean-Baptiste Lamarck, ale czy botanicy zgadzają się dzisiaj z tym stwierdzeniem?

Dr Russo: (…) Oczywiste jest, że istnieje wiele „chemotypów” konopi: te produkujące w dominującej części THC lub CBD i typy mieszane. Jest to dobra podstawa do klasyfikacji, ale możliwe jest również selektywne rozmnażanie innych chemotypów wytwarzających wysokie ilości innych kannabinoidów- THCV, kanabidiwaryny, kanabichromenu, a nawet produkujących 100% kannabinoidów jako kannabigerol. Debata jest kontynuowana. Niektórzy uważają konopie za jeden gatunek, podczas gdy inni opisują maksymalnie cztery: Cannabis sativa, Cannabis indica, Cannabis ruderalis i Cannabis afghanica (lub kafiristanica). (…)

CCR: Sativa jest często opisywana jako wspomagająca i łagodnie pobudzająca, podczas gdy indica jako relaksująca oraz uspokajająca. Czy możesz spekulować na temat tego, co może być podstawą tych dostrzeżonych różnic?

Dr Russo: Wszyscy wolelibyśmy proste wyjaśnienia złożonych systemów, ale jest to daremne, a nawet potencjalnie niebezpieczne w kontekście roślin psychoaktywnych, takich jak konopie indyjskie. Ponownie konieczne jest ilościowe określenie składników biochemicznych danego szczepu konopi i skorelowanie ich z obserwowanymi efektami u pacjentów. Poza rosnącą liczbą dominujących szczepów CBD w ostatnich latach, prawie wszystkie konopie indyjskie na rynku pochodzą z odmian o wysokiej zawartości THC. Różnice w obserwowanych efektach wynikają z zawartości terpenoidów, które są rzadko badane (…) sedacja, tak charakterystyczna dla najbardziej popularnych szczepów Cannabis, wynika z zawartości w nich mircenu, monoterpenu o silnie uspokajającym efekcie. W przeciwieństwie do niego, wysoka zawartość limonenu (charakterystyczny dla cytrusów) będzie podnosić nastrój, podczas gdy obecność stosunkowo rzadkiego terpenu w konopiach, alfa-pinenu, może skutecznie zmniejszyć lub wyeliminować krótkotrwałe zaburzenie pamięci klasycznie indukowane przez THC. (…)

 

CCR: Dziękuję, doktorze Russo. Wszyscy doceniamy twój wgląd w ten kontrowersyjny, złożony i bardzo ważny temat.

 

Z artykułu: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5576603/