Podwyższony poziom cholesterolu jest bezpośrednio związany ze zwiększonym ryzykiem występowania miażdżycy oraz innych schorzeń układu sercowo-naczyniowego, w tym zawałów mięśnia sercowego oraz udarów niedokrwiennych mózgu. W pierwszej kolejności leczenie polega na interwencjach dietetycznych i zwiększeniu aktywności fizycznej. Niestety, jak wiemy nawet sami z własnego doświadczenia, takie modyfikacje stylu życia obciążone są dość słabą „wykonalnością”, co często czyni je niepraktycznymi.

Standardowa terapia lekowa obejmuje m.in. inhibitory reduktazy HMG-CoA (statyny), fibraty, żywice jonowymienne czy preparat ezetymib. Terapia konwencjonalna, choć skuteczna, nie jest pozbawiona działań niepożądanych, dlatego wciąż poszukuje się innych możliwości w postaci m.in. leków pochodzenia naturalnego. Z dużym powodzeniem w hipercholesterolemii/hiperlipidemii może być stosowany karczoch oraz jego przetwory np.ekstrakt (wyciąg) z jego liści.

Karczoch (Cynara scolymus) to wieloletnia roślina zielna (bylina) pochodząca z południowej Europy oraz północnej Afryki. Tradycyjnie był on stosowany w przypadku żółtaczki i niewydolności wątroby. Doświadczenia na zwierzętach sugerowały wyraźne obniżenie poziomu cholesterolu w surowicy krwi. Inne badania potwierdziły zdolność hamowania reduktazy HMG-CoA, będącej kluczowym enzymem w biosyntezie cholesterolu w wątrobie człowieka.

Englisch i wsp.  przeprowadzili badanie [1], w którym 96 kobiet i 47 mężczyzn w wieku od 18 do 70 lat z całkowitym poziomem cholesterolu> 7,3 mmol / l (> 280 mg / dl) otrzymywało 1800 mg ekstraktu z liści karczocha lub placebo codziennie przez 6 tygodni. Stosowanie leków obniżających poziom cholesterolu i antybiotykoterapia były zabronione podczas trwania eksperymentu. Całkowity poziom cholesterolu u pacjentów otrzymujących ekstrakt zmniejszył się o 18,5% lub 1,43 mmol / l (od 7,74 mmol / l na początku do 6,31 mmol / l po 42 ± 3 dniach stosowania). Całkowity poziom cholesterolu u pacjentów przyjmujących placebo również uległ obniżeniu o 8,6% lub 0,66 mmol / l (od 7,69 mmol / l na początku do 7,03 mmol / l), ale różnica pomiędzy grupami była istotna statystycznie. Ponadto stwierdzono niższe stężenie lipoprotein o małej gęstości (LDL- tzw. zły cholesterol) u pacjentów otrzymujących karczochowy ekstrakt (średni spadek o 1,26 mmol / l) w porównaniu z pacjentami przyjmującymi placebo, gdzie obniżenie LDL wynosiło średnio 0,33 mmol / l.

Postuluje się, że za wyżej wymienione działania odpowiada główny składnik fenolowy karczocha, czyli cynaryna (kwas 1,5-di-kawoilo-D-chinowy), choć coraz więcej danych wskazuje także na istotną funkcję flawonoidów, w tym luteoliny.

Niemniej jednak regularne i długoterminowe stosowanie preparatów karczochowych, oprócz obniżania stężenia cholesterolu i lipidów w osoczu krwi, przynosi korzyści w związku z działaniem żółciopędnym oraz żółciotwórczym, co poprawia trawienie i wchłanianie składników pokarmowych. Flawonoidy działają spazmolitycznie, znosząc bolesne skurcze w obrębie przewodu pokarmowego, ponadto regulują jego perystaltykę oraz zapobiegają zaparciom. Należy również wspomnieć o tym, że składniki fenolowe oraz flawonoidowe karczocha nie tylko stabilizują strukturę błon komórkowych, a przez to wywierają działanie hepatoprotekcyjne (ochronne na wątrobę), ale również posiadają właściwości antyoksydacyjne (przeciwutleniające).

W pewnym eksperymencie [2] zbadano wpływ suplementacji ekstraktem z liści karczocha na parametry opisujące równowagę antyoksydacyjną u polskich wioślarzy. Wiadomo, że wysiłek fizyczny o wysokiej intensywności zmniejsza potencjał antyoksydacyjny w organizmie, a wiec wzmocniony system obrony przeciwutleniającej jest pożądany u osób poddanych wyczerpującym ćwiczeniom. 22 członków polskiego zespołu wioślarskiego zostało losowo przydzielonych albo do grupy suplementowanej (n = 12), otrzymując 1 kapsułkę zawierającą 400 mg ekstraktu z karczocha 3 razy dziennie przez 5 tygodni albo do grupy placebo (n = 10). Na początku i na końcu badania uczestnicy przeprowadzili maksymalny test 2000 m na ergometrze wioślarskim. Przed każdym testem wysiłkowym, 1 min po zakończeniu testu i po 24-godzinnym okresie restytucji, pobrano próbki krwi z żyły przedłokciowej. We frakcji osocza mierzono całkowitą zdolność antyoksydacyjną (TAC). Podczas restytucji TAC w osoczu była istotnie wyższa w grupie suplementującej ekstrakt niż w grupie placebo. Reasumując, spożywanie ekstraktu z liści karczocha, będącego naturalnym preparatem roślinnym o dużym potencjale antyoksydacyjnym, skutkowało wyższym poziomem całkowitej zdolności antyoksydacyjnej w osoczu.

Polecamy także zakup świeżego karczocha, a o tym jak przeprowadzić jego obróbkę do dalszego przygotowania dowiecie się z filmiku opublikowanego na stronie:

https://www.bbcgoodfood.com/videos/techniques/how-prepare-globe-artichokes

 

Bibliografia:

[1] Englisch W, Beckers C, Unkauf M, Ruepp M, Zinserling V. Efficacy of artichoke dry extract in patients with hyperlipoproteinemia. Arzneim.-Forsch. / Drug Res 2000;50:260-265.

[2] Skarpanska-Stejnborn A., Pilaczynska-SzczesniaL., Basta P., Deskur-Smielcka E., Horoszkiewicz-Hassan M., The influence of supplementation with architoke (Cynara scolymus L.) extract on selected redox parameters in rowers. Int J Sport Nutr Exerc Metab 2008 Jun;18(3):313-27.

„Fitoterapia i leki roślinne” pod red Lamer-Zarawska Eliza, PZWL, 2007.

Pittler MH, Ernst E. Artichoke leaf extract for total cholsterol reduction. Perfusion 1998;11:338-340.

 

Karczoch – Artichoke – Cynara scolymus L. nowe spojrzenie na składniki i aktywność

http://czosnekwpomidorach.pl/karczochy/