Serotonina jest ważnym neuroprzekaźnikiem zaangażowanym w regulację m.in. bólu, nastroju czy funkcji poznawczych. Dzięki nowym doniesieniom naukowym wiemy, że kannabinoidy, w tym THC i CBD, mogą w różny sposób oddziaływać na układ serotoninergiczny. Choć w przeważającej większości te dane dotyczą badań przedklinicznych, to wiele wskazuje na to, że związki aktywne konopi mają istotny wpływ m.in. na nasze samopoczucie.

 

 Układ serotoninergiczny

Miejscem wytwarzania serotoniny w mózgu jest jądro szwu. W tej strukturze biorą początek szlaki nerwowe „rozprowadzające” serotoninę do innych obszarów mózgu, takich jak kora mózgowa, układ limbiczny i podwzgórze (regulują percepcję, pamięć, nastrój), a także przenikają do pnia mózgu, móżdżku i rdzenia kręgowego, gdzie mieszczą się ośrodki regulujące siłę mięśni, ciepłotę ciała, ciśnienie tętnicze krwi, a także te odpowiedzialne za zdolność do czuwania, stan przytomności.

Z nerwów serotonina uwalniana jest do przestrzeni zwanej synapsą. To właśnie tam znajdują się „odbiorniki” dla serotoniny, czyli jej receptory. Neuroprzekaźnik ten posiada zdolność łączenia się z receptorami serotoninowymi, przy czym dotychczas (w mniejszym lub większym stopniu) opisano 14 różnych typów receptorów.

Faktem jest, że serotonina jest neuroprzekaźnikiem ośrodkowego układu nerwowego, ale tak naprawdę aż 90% tego neuroprzekaźnika jest produkowana i wydzielana na obwodzie tzn. w komórkach chromochłonnych znajdujących się w obrębie przewodu pokarmowego. To właśnie tam serotonina jest odpowiedzialna m.in. za regulację motoryki jelit. Z kolei uwalnianie tego związku z płytek krwi (trombocytów) prowadzi do ich agregacji i tworzenia skrzepu w procesie krzepnięcia krwi.

 

W jaki sposób THC / CBD/ receptory kannabinoidowe mogą oddziaływać  z układem serotoninergicznym?

Receptory kannabinoidowe CB1 są zdolne do bezpośredniego wiązania się z innymi receptorami, tworząc połączenia nazywane heterodimerami. Jest to jeden ze sposobów, w jaki elementy układu endokannabinoidowego mogą wchodzić w interakcje z innymi układami neuroprzekaźników.

Z badania przeprowadzonego w 2015 roku wynika, że receptor CB1 może tworzyć połączenie z receptorem serotoninowym 5-HT2A. Taki heterodimer występuje w niektórych obszarach mózgu, takich jak hipokamp czy ​​prążkowie. Tak więc THC pobudzając receptor CB1, aktywuje również receptor 5-HT 2A. Jaki jest efekt takiego oddziaływania?

Zmniejszenie odczuwania lęku oraz bólu, w tym szczególnie bólu neuropatycznego wynikającego z uszkodzenia nerwów (ten rodzaj bólu często dotyka osoby chorujące na cukrzycę).

Z drugiej strony, THC poprzez wpływ na heterodimer, może powodować upośledzenie pamięci krótkotrwałej. Niemniej jednak, zastosowanie kannabidiolu odwraca ten niekorzystny trend poprzez swój wpływ na inne receptory serotoninowe 5-HT1A.

CBD jest słabym agonistą tych receptorów. Przypomnijmy- agonista to związek, który łączy się z receptorem i na tej podstawie wywołuje swoje działanie na organizm, natomiast przeciwnie działa do niego antagonista, który blokuje receptor. Wykazano, że aktywacja receptora 5-HT1A przez kannabidiol obniża ciśnienie krwi, spowalnia tętno i zmniejsza odczucie bólu. Okazuje się także, że właściwości przeciwdepresyjne i przeciwlękowe CBD mogą być efektem aktywacji tego właśnie receptora.

Natomiast z artykułu opublikowanego w British Journal of Pharmacology wynika, że poprzez pobudzenie receptora 5-HT1A, CBD zapobiega uszkodzeniom wątroby oraz zmniejsza nudności i wymioty u zwierząt laboratoryjnych.

 Co ciekawe, CBDA (kwas kannabidiolowy) – kwaśny prekursor kannabidiolu, obecny w dużych ilościach w surowej roślinie konopi, jest silniejszym agonistą 5-HT1A niż CBD, w związku z czym wiąże się bardzo duże nadzieje z ewentualnym wykorzystaniem tego związku jako środka przeciwwymiotnego.

 Na koniec warto dodać, że nie tylko CBD aktywuje receptory 5-HT1A– taki sam mechanizm działania wykazuje THC, przy czym pobudza receptory zlokalizowane w pniu mózgu. Skutkiem działania tetrahydrokannabinolu na te receptory jest hipotermia, czyli obniżenie temperatury ciała, oczywiście w granicach normy fizjologicznej.

 

 

Bibliografia:

https://www.projectcbd.org/cbd-and-psychedelic-receptor

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4497644/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20868676

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26747370