Urazowe uszkodzenie mózgu, inaczej uraz wewnątrzczaszkowy, należy do tego typu obrażeń, które najczęściej powodują śmierć lub są przyczyną niepełnosprawności. Do tak poważnych uszkodzeń mózgu dochodzi zazwyczaj w wyniku upadku np. z wysokości, aktów przemocy lub udziału w wypadkach komunikacyjnych, choć coraz częściej zdarzają się one także u przedstawicieli świata sportu m.in. żużlowców, pięściarzy czy piłkarzy.

Najczęściej występującymi objawami w łagodniejszych przypadkach są zaburzenia świadomości, bóle oraz zawroty głowy, zaburzenia równowagi czy nudności, wymioty. Częściej jednak dochodzi do poważniejszych obrażeń prowadzących do rozległego uszkodzenia mózgu na skutek m.in. przerwania ciągłości naczyń i wzrostu ciśnienia śródczaszkowego. W takim przypadku pojawiają się bardzo dotkliwe objawy w postaci niedowładów lub porażenia kończynowego, zaburzeń mowy czy otępienia. Dotkniętego urazem pacjenta czeka długa rehabilitacja, która może być wspomagana podawaniem oleju CBD. O korzyściach z jego stosowania mówią zazwyczaj osoby, którym przytrafił się taki uraz mózgu i które musiały zmagać się z jego późniejszymi konsekwencjami. Niemniej jednak naukowcy też wtrącają swoje trzy grosze…

Jak zauważył neurolog kliniki Mayo Eugene L. Scharf , z przeglądu artykułów naukowych opublikowanych do 2017 r. wynika, że CBD oddziałuje na ponad 65 celów molekularnych (głównie receptorów) zlokalizowanych w różnych częściach ludzkiego organizmu. Ten kannabinoid wykazuje bardzo dużą aktywność przeciwko molekularnym skutkom niedokrwienia mózgu. Wykazano, że CBD zmniejsza obrażenia tego organu i poprawia zdolność do odzyskiwania funkcji (motorycznych, poznawczych) w zwierzęcych modelach udaru i urazowego uszkodzenia mózgu. Zgodnie z raportem z 2010 r. opublikowanym w British Journal of Pharmacology, podanie kannabidiolu, bezpośrednio w formie iniekcji, w okolice uszkodzonej tkanki mózgowej zmniejsza rozmiar tych patologicznych zmian.

Uszkodzony mózg może być niezwykle plastyczny, jeśli chodzi o regenerację, ale istnieje pewne ograniczenie – mianowicie jest to czas, który upływa od chwili powstania urazu do interwencji terapeutycznej. Jak najszybsze podjęcie działania pozwala  zapobiec, osłabić lub opóźnić degeneracyjny „efekt domina”, który pojawia się w wyniku uszkodzenia mózgu. Naukowcy dowiedli się, że CBD posiada silne i długotrwałe działanie neuroprotekcyjne, w przypadku jeśli związek zostanie podany nawet dwanaście godzin po wystąpieniu niedokrwienia. 

Chociaż sam kannabidiol wykazuje niewielkie bezpośrednie powinowactwo do receptorów kannabinoidowych- CB1 i CB2, to za działanie neuroprotekcyjne odpowiadają inne mechanizmy. W 2016 r. naukowcy z Uniwersytetu w Nottingham (Wielka Brytania) poinformowali, że CBD chroni barierę krew-mózg przed niedotlenieniem wywołanym niedoborem tlenu i glukozy poprzez aktywację receptora serotoninowego 5-HT1A i receptora jądrowego PPAR-gamma. Kannabidiol działa również na elementy układu endokannabinoidowego, a w wyniku jego ingerencji dochodzi do zwiększenia poziomu neuroprotekcyjnych endokanabinoidów w mózgu.

Podczas jednej z konferencji Międzynarodowego Towarzystwa Badawczego w 2016 roku, hiszpańscy naukowcy porównali wpływ CBD i miejscowej hipotermii (ochłodzenia) na uszkodzenia mózgu nowonarodzonych prosiąt spowodowane urazem niedokrwiennym. Warto nadmienić, że miejscowa hipotermia jest jedną z metod terapii udarów mózgu. W modelu zwierzęcym podawanie CBD było bardziej skuteczne niż zastosowanie hipotermii w ochronie funkcji mózgu prosiąt. Wstępne dane sugerują także, że wzajemne połączenie kannabidiolu i miejscowej hipotermii może dać najlepsze wyniki.

Uszkodzenie mózgu jest spowodowane nie tylko przez gwałtowne, pojedyńcze urazy czy udary niedokrwienne, ale może być także wynikiem licznych, drobnych wstrząsów doświadczonych w dłuższych okresie czasu. Takiego typu uszkodzenia często zdarzają się u sportowców i prowadzą do wystąpienia problemów neurologicznych w późniejszym życiu, a także przyspieszają rozwój demencji.

Być może i na tym polu CBD mogłoby oddać zasługi prozdrowotne, zwłaszcza, że WADA (Światowa Organizacja Antydopingowa) skreśliła kannabidiol z listy substancji i metod zabronionych (lista obowiązuje od 2018 r.). W związku z tym, CBD nie jest już substancją zabronioną w trakcie trwania zawodów i po nich.

Jak tłumaczy WADA  „syntetyczny kanabidiol nie jest kannabimimetykiem; jednak ekstrakty pozyskiwane z konopi indyjskich mogą zawierać oprócz CBD również pewne ilości THC, związku, który nadal pozostaje substancją zabronioną. Oprócz THC na liście substancji zabronionych znajdziemy również takie związki kannabinopodobne jak: Spice, JWH-018, JWH-073, HU210.

Podsumowując, kannabidiol posiada wyjątkowo rozległy profil właściwości leczniczych, w tym wyróżniające działanie neuroprotekcyjne w przypadku urazów mózgu, udowodnione w eksperymentach przedklinicznych. Niemniej jednak jak dotąd nie przeprowadzono żadnych prób klinicznych w celu sprawdzenia skuteczności CBD u pacjentów z urazowymi uszkodzeniami mózgu.

 

 

Bibliografia:

https://www.braininjuryhub.co.uk/

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/traumatic-brain-injury/symptoms-causes/syc-20378557

https://www.projectcbd.org/science/no-brainer-cbd-and-thc-head-injuries

https://www.wada-ama.org/sites/default/files/prohibited_list_2018_summary_of_modifications_en.pdf