Włosy występują jedynie u ssaków i są wytworami naskórka. Choć u człowieka występują w bardzo ograniczonym zakresie, to nadal są elementem ochronnym (np. włosy na głowie chronią przed zbyt dużym natężeniem promieni słonecznych, brwi i rzęsy- przed potem, wodą i kurzem), a w mniejszym stopniu są także elementem termoizolacyjnym (znana wszystkim „gęsia skórka” przy narażeniu na chłód). Z biologicznego punktu widzenia, wygląd włosów jest odzwierciedleniem kondycji naszego organizmu- lśniące, gęste i długie włosy są synonimem zdrowia, młodości oraz witalności.

Najwięcej włosów występuje na naszej głowie- szacuje się, że ich około 100-150 tysięcy. Każdy, pojedynczy włos składa się z dwóch odcinków:

– trzonu (łodygi) wystającej ponad powierzchnię skóry

– korzenia tkwiącego w skórze.

W skórze, korzeń jest usytuowany wewnątrz kanału zwanego pochewką włosową. Bulwiaste rozszerzenie korzenia zwane opuszką (cebulką) leży tuż nad brodawką włosową. W tej ostatniej znajdują się komórki macierzy, z których wyrasta włos oraz naczynia krwionośne dostarczające cebulce tlenu i niezbędnych składników odżywczych.
Tak, jak i życie człowieka składa się z pewnych okresów, tak i „życie” każdego włosa składa się z kilku faz. Należą do nich faza anagenowa, katagenowa i telogenowa. Pierwsza z nich- faza anagenowa, jest okresem intensywnego wzrostu włosa. W trakcie jej trwania dochodzi bowiem do namnażania się komórek macierzy włosa, melanocyty usytuowane powyżej brodawki rozpoczynają produkcję barwnika- melaniny nadającej włosom zabarwienie, a one same zaczynają wyrastać ponad skórę głowy, tworząc trzon włosa. Długość czasu trwania fazy anagenowej jest uzależniona od wielu czynników, m.in. od płci i uwarunkowań genetycznych. Zazwyczaj trwa ona od 2-6 lat. U kobiet jest to średnio 6 lat, u mężczyzn 4 lata. Jedno jest pewne- od długości czasu trwania tej fazy zależy czy dana osoba będzie mogła cieszyć się z bardzo długich włosów czy jednak możliwość ich zapuszczenia jest ograniczona. Ogólnie przyjęło się, że włos przyrasta ok. 1 cm na miesiąc, osiągając max. ok. 60-70 cm długości, jednak długość włosów jest kwestią indywidualną dla każdego człowieka. Warto dodać, że obecnie większość włosów na twojej głowie (80-85%) znajduje się właśnie w anagenowej fazie życia.

Druga- faza katogenowa to okres przejściowy lub inaczej faza (inwolucji), w trakcie której dochodzi do ograniczenia możliwości podziału komórek macierzy, a melanocyty produkują coraz mniej barwnika. Brodawka oraz cebulka włosa kurczą się. Dochodzi do stopniowego ograniczenia przyczepności włosa w skórze głowy i w konsekwencji do jego wypadnięcia.   Faza katagenowa trwa przeciętnie od dwóch do czterech tygodni, a znajduje się w niej niewielki odsetek włosów (1-3%).

 

Ostatnia-faza telogenowa, jest okresem spoczynkowym, w którym po wypadnięciu starego włosa, następuje przygotowanie do rozpoczęcia kolejnego cyklu życia, tym razem jego następcy. Faza trwa od około dwóch do trzech miesięcy i znajduje się w niej pozostała reszta włosów.

 

W związku z istnieniem faz katagenowej, normą jest, że tracimy włosy. Ile? Około 60-100 dziennie. Szczyt ich wypadania wiąże się z myciem włosów lub ich szczotkowaniem. Nasilona utrata włosów może być związana z wejściem w określoną fazę rozwojową życia człowieka. Przykładowo w okresie niemowlęcym, w okresie dojrzewania, po porodzie, w trakcie okresu menopauzy oraz po 60 roku życia, tracimy ich dziennie więcej niż normalnie. Zazwyczaj jest to proces krótkotrwały i samoistnie ustępujący. Kiedy zacząć się martwić? Jeśli wypadanie włosów utrzymuje się przez kilka tygodni, a w miejscu starych włosów, nie widać nowych (brak odrostu).

Do najczęstszych przyczyn wypadania włosów zalicza się niedawno przebytą chorobę lub schorzenia przewlekłe (choroby tarczycy, choroby zakaźne, cukrzycę, nowotwory, niektóre choroby tkanki łącznej oraz choroby owłosionej skóry głowy), przewlekły stres, niewłaściwą dietę (w tym stosowanie wysoce restrykcyjnych diet), niedokrwistość z niedoboru żelaza, przyjmowanie niektórych leków (np. stosowanych w chemioterapii, leków immunosupresyjnych, obniżających ciśnienie tętnicze krwi [hipotensyjnych], witaminy A), niewłaściwą pielęgnację włosów (trwała ondulacja, używanie suszarek, zbyt długie narażenie na promieniowanie słoneczne).

Aby zmniejszyć wypadanie włosów, najpierw należy zidentyfikować jego przyczynę, ponieważ istnieje duże prawdopodobieństwo, że po jej wyeliminowaniu włosy zaczną z powrotem odrastać. Wspomagająco można stosować suplementy diety lub szampony, odżywki, serum hamujące wypadanie włosów. Wśród najczęściej wybieranych środków wspomagających znajdują się witamina H (biotyna), witamina B5 (kwas pantotenowy), wyciąg ze skrzypu (krzem) i drożdże. Miejscowo można stosować preparaty zawierające minoksydyl czy preparaty steroidowe. W przypadku łysienia androgenowego, spowodowanego wpływem testosteronu, u mężczyzn stosuje się finasteryd, a u kobiet leki antyandrogenowe. W ostateczności można poddać się zabiegowi przeszczepieniu włosów.

W toku badań nad nowymi związkami mogącymi mieć realny wpływ na kondycję włosów stwierdzono, że kannabidiol w niskich stężeniach promuje wzrost włosów, z kolei w wysokich sprzyja ich wypadaniu, indukując przedwczesne wejście w fazę katagenu. Warto jednak podkreślić, że są to wstępne doświadczenia (in vitro) prowadzone na liniach komórek macierzy włosów, które wymagają potwierdzenia w  badaniach z udziałem ludzi.

 

Bibliografia:

https://web.archive.org/web/20110303132725/http://www.follicle.com/hair-structure-life-cycle.html

https://www.jidonline.org/article/S0022-202X(17)32126-7/fulltext?rss=yes

https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/170697,wypadanie-wlosow

Poot F.: Psychological consequences of chronic hair diseases. Rev. Med. Brux. 2004; 25: 286-288

https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/171329,lysienie-androgenowe-typu-meskiego