Zgodnie z postanowieniem WHO (Światowej Organizacji Zdrowia), w dniu 31 maja każdego roku obchodzimy Światowy Dzień bez Papierosa. Główną motywacją do jego wprowadzenia było zwrócenie uwagi całego świata na problem powszechności nałogu palenia papierosów oraz uświadomienie negatywnych konsekwencji zdrowotnych wynikających z jego istnienia.

Nie zmienia to faktu, że tak naprawdę każdy dzień jest dobry, aby rzucić palenie. Wiadomo, że papierosowy nałóg jest pośrednią przyczyną zgonów z powodu nowotworów, chorób układu krążenia i chorób płuc. Jest ono także czynnikiem ryzyka zakażeń, w tym infekcji dróg oddechowych, osteoporozy, zaburzeń płodności, powikłań pooperacyjnych, opóźnionego gojenia ran, owrzodzeń dwunastnicy i żołądka oraz cukrzycy. Ponadto palenie wykazuje silny związek z ranami spowodowanymi oparzeniami i urazami. Wywołane paleniem choroby są konsekwencją kontaktu z toksynami zawartymi w dymie tytoniowym. O ile w powstawaniu chorób wywołanych paleniem tytoniu nikotyna odgrywa mniejszą rolę, to uzależnienie od niej jest bezpośrednią przyczyną chorób związanych z paleniem.

Co mówią polskie statystyki odnośnie osób palących? Jest lepiej niż było kiedyś- obecnie populacja palących jest prawie dwukrotnie mniejsza niż w latach 90. Z danych za 2017 rok wynika, że w Polsce pali około 9 mln osób – 31 proc dorosłych mężczyzn i 18 proc. dorosłych kobiet. Na całym świecie wyroby tytoniowe pali około 1,1 miliarda ludzi, a według prognoz WHO, do 2025, liczba ta ma wzrosnąć do 1,6 miliarda palaczy.

Powodów, dla których ludzie sięgają po papierosy, jest wiele: nałogowy przymus, przyzwyczajenie, chęć rozładowania stresu, ciekawość (młode osoby). Niektórzy już po pierwszym zapaleniu, nie wyobrażają sobie życia bez papierosa. Dlaczego? Kluczem do zrozumienia tego zjawiska jest wpływ jaki ma nikotyna, czyli główny związek obecny w Tytoniu szlachetnym, na mózg człowieka. Otóż związek ten stymuluje swoje receptory (cholinergiczne receptory nikotynowe), co powoduje uwalnianie w mózgu neuroprzekaźników różnego typu. Jednym z nich jest dopamina, która odpowiada za odczuwanie przyjemności, ma kluczowe znaczenie dla efektów wzmacniających (efektów, które promują samopodawanie) nikotyny i innych nadużywanych substancji, jak również dla odczuwania silnych popędów, np. związanych z jedzeniem. Wywołane doświadczalnie uszkodzenie neuronów uwalniających dopaminę zapobiega samopodawaniu nikotyny u szczurów. Tak więc, przyjmowanie nikotyny indukuje wzrost dopaminy. Jest przyjemnie, ale to uczucie wkrótce mija, a my, aby znów odczuć przyjemność, sięgamy po kolejnego papierosa. I tak tworzy się błędne koło uzależnienia. Czy można wyjść z nałogu?

Tak, choć to trudne zadanie. Niektórzy liczą na silną wolę, inni posiłkują się terapią substytucyjną, czyli aptecznymi preparatami zawierającymi w swoim składzie nikotynę. Są one dostępne m.in. w postaci kapsułek, plastrów, tabletek powlekanych, pastylek do ssania, gum do żucia oraz aerozoli. Inne osoby rozważają terapię z użyciem cytyzyny zawartej w takich preparat jak Desmoxan czy Tabex. Uwaga praktyczna- terapię takimi środkami rozpoczyna się na 5 dni przed rzuceniem palenia i trwa ona 25 dni.

Czasem jednak okazuje się, że preparaty dostępne bez recepty nie są odpowiednie i pacjent powinien skontaktować się z lekarzem. W takiej sytuacji stosowane są leki dostępne na receptę w tym Champix zawierający wareniklinę lub Zyban (bupropion).

Czy CBD pozwala zerwać z nałogiem tytoniowym?

Naukowcy z Wielkiej Brytanii przeprowadzili eksperyment, który wykazał, że CBD (kannabidiol), niepsychoaktywny kannabinoid znajdujący się w Cannabis sativawspomaga palaczy w walce z nałogiem. Grupa, która otrzymała inhalator z kannabidiolem, znacznie rzadziej sięgała po papierosa w trakcie tygodniowego eksperymentu. Okazało się, że grupa otrzymująca CBD paliła znacznie mniej papierosów – a mimo to wcale nie mieli większej chęci, by zaspokoić swój nałóg. Wyniki badania opublikowano na łamach Addictive behaviors.

Naukowcy wybrali 24 brytyjczyków – 12 kobiet, i 12 mężczyzn, którzy wypalali przynajmniej 10 sztuk papierosów dziennie, i postanowili zerwać z nałogiem. Połowa z nich otrzymała inhalator z CBD a połowa z placebo. Zostali poinstruowani, aby za każdym razem, gdy mają ochotę na „dymka” – najpierw użyli inhalatora. Mieli zapisywać, jak często, i jaką ilość papierosów wypalają. Cała obserwacja trwała przez tydzień – a następnie byli dalej obserwowani.

Wyniki okazały się bardzo intrygujące. Ilość wypalanych papierosów przez osoby stosujące CBD spadła aż o 40%! Pozostałe 12 osób, które używało zwykłego inhalatora, niestety pozostało przy tej samej ilości. Efekt był trwały – utrzymywał się podczas dalszej obserwacji. Naukowcy zauważają również, że mimo iż grupa inhalująca CBD paliła rzadziej– wcale nie odczuwali braku papierosa, i nie mieli większej chęci powrotu do poprzednio palonej ilości. Właśnie zwiększony głód nikotyny zwykle przeszkadza w skutecznym zerwaniu z nałogiem – i nawet po długim czasie „abstynencji” może zmusić do powrotu. Naukowcy sądzą, że wynik eksperymentu jest bardzo intrygujący, jednak, jak zaznaczają, potrzeba więcej badań, na większej grupie osób, aby udowodnić skuteczność kannabidiolu w rzucaniu palenia.

 

Źródła:

Morgan, Celia JA, et al. „Cannabidiol reduces cigarette consumption in tobacco smokers: preliminary findings.” Addictive behaviors 38.9 (2013): 2433-2436.

http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs339/en/

http://www.ukcia.org/research/abel/10.php

Dani JA, De Biasi M. Cellular mechanisms of nicotine addiction. Pharmacol Biochem Behav 2001; 70: 439-46.

Maskos U, Molles BE, Pons S, et al. Nicotine reinforcement and cognition restored by targeted expression of nicotinic receptors. Nature 2005; 436: 103-7.

Mineur YS, Picciotto MR. Genetics of nicotinic acetylcholine receptors: relevance to nicotine addiction. Biochem Pharmacol 2008; 75: 323-33

Wonnacott S. Presynaptic nicotinic ACh receptors. Trends Neurosci 1997; 20: 92-8.

Nestler EJ. Is there a common molec. ular pathway for addiction? Nat Neurosci 2005; 8: 1445-9.

https://pulsmedycyny.pl/z-powodu-palenia-co-roku-umiera-w-polsce-sredniej-wielkosci-miasto-945791

https://www.who.int/gho/tobacco/use/en/