Apiterapia, czyli stosowanie wyrobów pszczelich w profilaktyce wielu schorzeń lub zwalczaniu już istniejących chorób, jest znanym i cenionym atrybutem medycyny ludowej o długiej tradycji stosowania. Na tak duże powodzenie pszczelich produktów składają się przede wszystkim zawarte w nich bogactwo wartościowych składników, w dodatku łatwo przyswajalnych, a także oddziałujących holistyczne na poszczególne układy organizmu człowieka. Ze wszystkich przetworów najlepiej znane i zarazem najchętniej stosowane są miód, pyłek pszczeli (obnóża) oraz propolis (kit pszczeli).

 

Miód posiada bardzo bogaty skład chemiczny- łatwo przyswajalne cukry proste: glukozę i fruktozę, kwasy organiczne, dekstryny, olejki eteryczne, enzymy, znaczne ilości soli mineralnych (potasu, sodu, magnezu, wapnia, żelaza, miedzi) oraz witaminy (A, B1, B2, B6, D, K, PP i C). Bogactwo tak wielu składników sprawia, że stosowanie miodu jest zalecane w przypadku schorzeń układu sercowo- naczyniowego (miażdżycy, chorobie wieńcowej, niewydolności serca czy nadciśnieniu tętniczym) i krwiotwórczego.  Korzystnie stosować go także w przebiegu schorzeń nerek, dróg moczowych, a także wątroby i dróg żółciowych. Miód posiada działanie odtruwające oraz ogólnie wzmacniające, dlatego dobrze sprawdzi się w chwilach wyczerpania psychofizycznego, u rekonwalescentów czy osób intensywnie pracujących umysłowo. Nie zapominajmy o jego pomocniczym zastosowaniu w przypadku pleśniawek, paradontozy czy w zapaleniu błony śluzowej jamy ustnej (duże stężenie cukrów w miodzie „odciąga” wodę zawartą w komórkach bakterii, co z kolei wywołuje śmierć patogenu). Gojenie się ran i oparzeń wspomaga miód Manuka, który jest składnikiem opatrunków medycznych, w szczególności dedykowanych na rany martwicze, owrzodzenia, odleżyny oraz rany po interwencjach chirurgicznych.

Od 3 do 6 łyżek dziennie, najlepiej po wcześniejszym rozpuszczeniu w szklance ciepłej wody i wypicie przygotowanego napoju na 30 minut przed posiłkiem- tak przedstawiają się zalecenia w profilaktycznym stosowania miodu. Warto nadmienić, że aby osiągnąć dobre efekty prozdrowotne, taką terapię należy stosować około 2-3 miesięcy, co najmniej dwa razy w roku.

 

Pyłek pszczeli powstaje w wyniku zmieszania pyłku kwiatowego z nektarem oraz wydzieliną gruczołów ślinowych pszczoły i charakteryzuje się bardzo zróżnicowanym składem chemicznym, szacowanym na około 200 substancji. To bogactwo obejmuje białka, aminokwasy, węglowodany, tłuszcze, enzymy, związki polifenolowe, witaminy oraz pierwiastki chemiczne, dzięki czemu pyłek pszczeli posiada szerokie spektrum działania. Przyjmowany profilaktycznie zmniejsza ryzyko zachorowania na przeziębienie czy grypę, natomiast w przypadku już istniejącej choroby, skróci czas jej trwania. Co ważne, pyłek wspomaga leczenie chorób afektu, w tym depresji czy nerwicy, a dodatkowo wspomaga koncentrację uwagi i zwiększa sprawność umysłową. Schorzenia przewodu pokarmowego? Pyłek jest zalecany we wspomaganiu terapii ostrego lub przewlekłego zapalenia wątroby, wrzodów żołądka i dwunastnicy, w uporczywych zaparciach oraz w zaburzeniach lipidowych. Dodatkowo reguluje on przemianę materii i jest środkiem ogólnie wzmacniającym, stąd warto stosować go w przypadku osób niedożywionych, cierpiących na brak apetytu, rekonwalescentów, wspomagająco w terapii niedokrwistości z niedoboru żelaza, w cukrzycy oraz chorobach układu krążenia.

Pyłek pszczeli najczęściej ma postać wysuszonych grudek (obnóży). Zalecana dzienna dawka dla osoby dorosłej to 2-3 łyżki stołowe, przyjmowane 3 razy dziennie przed jedzeniem, najlepiej po uprzednim rozpuszczeniu w ciepłej wodzie. Taka kuracja idealnie sprawdzi się na przełomie zimy i wiosny oraz lata i jesieni.

 

 

Podobnie jak pyłek pszczeli, propolis (kit pszczeli) jest źródłem ponad 300 składników, w tym żywic, olejków eterycznych, wosków roślinnych czy substancji garbnikowych, którym przypisuje się działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne i znieczulające. Stosowanie propolisu sprawdzi się w przypadku schorzeń układu kostno-stawowego, ze względu na zdolności regeneracyjne wobec tkanki kostnej/chrzęstnej,  a także w schorzeniach dermatologicznych (łuszczyca, trądzik, blizny, owrzodzenia, oparzenia, odleżyny).  W przypadku chorób wewnętrznych, propolis można stosować wspomagająco w przebiegu chorób nerek, przewodu pokarmowego, gruczołu krokowego, cukrzycy czy miażdżycy. Powszechnie dostępne są tabletki, czopki, aerozole, maści czy wyroby kosmetyczne (maseczki, balsamy i kremy) z propolisem.

Oprócz opisanych wyżej produktów pszczelich istnieją inne, w tym: mleczko pszczele, pierzga, wosk, jad pszczeli, które również zasługuję na uwagę i posiadają cenne działanie lecznicze.

Pomimo stwierdzonych właściwości prozdrowotnych, produkty pszczele nie wolno stosować u osób na nie uczulonych. Miód nie jest zalecany przypadku osób chorujących na cukrzycę oraz u dzieci poniżej 1 r. życia (opisane przypadki zakażenia bakterią Clostridium botulinum- laseczką jadu kiełbasianego; miód jako rezerwuar tego patogenu). Propolis jest dostępny w postaci wyciągów spirytusowych, więc nie powinno się go stosować wewnętrznie u dzieci poniżej 16 r. ż. oraz u osób cierpiących na choroby wątroby czy na schorzenia ośrodkowego układu nerwowego. W przypadku zewnętrznego stosowania propolisu, nie podaje się go dzieciom poniżej 6 r.ż.

 

 

Bibliografia:

Arszułowicz A., Bezpieczny jak miód, Bezpieczeństwo i Higiena Żywności, 2007, nr 6, str. 32-33

Arszułowicz A., Lek leczy miód, Bezpieczeństwo i Higiena Żywności, 2007, nr 8, str. 32-33

Kędzia B., Hołderna- Kędzia E., Produkty pszczele pochodzenia roślinnego w profilaktyce i lecznictwie. Biuletyn Parków Krajobrazowych Wielkopolski, 2014, nr 4, str. 43-59

Kędzia B., Hołderna- Kędzia E., Produkty pszczele w żywieniu i Suplementacja diety, Postępy Fitoterapii, 2006, nr 4, str. 213-222

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3448763/