Pacjenci w chorobie nowotworowej, oprócz objawów ściśle związanych z guzem, borykają się także z wieloma problemami, które są wynikiem agresywnego leczenia i ogólnego wyniszczenia organizmu. Należą do nich ból, nudności, wymioty, duszność, kacheksja, hipotonia i depresja. Czasem są one bardziej uciążliwe niż sam nowotwór. W momencie, gdy sytuacja kliniczna nie pozwala już na całkowite wyleczenie, pozostaje walka o możliwie jak największy komfort życia. W wielu szpitalach istnieją już oddziały medycyny paliatywnej. Niestety specjalizuje się w niej niewielu lekarzy w Polsce, a na oddziałach paliatywnych pracują specjaliście z wielu innych dziedzin, głownie interniści. Szacuje się, że w Polsce potrzeba około 1000 specjalistów medycyny paliatywnej. [1]. Zbyt mała liczba placówek nie jest w stanie zapewnić potrzebującym pacjentom odpowiedniej opieki. Niejednokrotnie chorzy i ich rodziny próbują znaleźć alternatywne metody zwalczania objawów. Tu przydatne mogą okazać się kannabinoidy, które według ostatnich doniesień mogą mieć szereg zastosować w terapii paliatywnej.

Zespół wyniszczenia nowotworowego, czyli kacheksja, to częsta dolegliwość pacjentów w zaawansowanym stadium choroby. Brak apetytu, postępujący spadek masy ciała i nieprawidłowości metaboliczne bardzo szybko doprowadzają pacjenta do ciężkiego stanu. To z kolei związane jest ze spadkiem odporności, wtórnie prowadząc do poważnych infekcji. Ocenia się, że wymienione objawy występują u około 33-72% chorych na raka [2]. Zauważono korelację pomiędzy utratą masy ciała a okresem przeżycia pacjenta. Badania potwierdzaj, że dronabinol, czyli syntetyczny THC (tetrahydrokannabinolu) podawany w dawce 2.5 mg znacząco poprawia apetyt u pacjentów paliatywnych [3].

Kolejnym, bardzo częstym problemem wśród pacjentów onkologicznych są wymioty wywołane chemioterapią (występują u ok 70-80% pacjentów bez profilaktyki przeciwwymiotne j[4]). Dochodzi do nich w wyniku działania leków cytostatycznych na komórki błony śluzowej żołądka i jelit, które uwalniają substancje mediatorowe, takie jak serotonina, dopamina i tzw. substancja P. Taka informacja chemiczne zostaje przekazana do ośrodka wymiotnego, zlokalizowanego na pograniczu mózgu i rdzenia kręgowego. Nasilenie wymiotów zależy od rodzaju zastosowanej chemioterapii oraz dawki. Możemy je podzielić na ostre- występujące w ciągu pierwszych 24 godzin po zastosowaniu chemioterapii (najczęściej cisplatyny, antracyklin, dakarbazyny) oraz późne- pojawiające się po upływie 24 godzin od chemioterapii (najczęściej powoduje je cisplatyna, karboplatyna, cyklofosfamid, doksorubicyna), a także wymioty przepowiadające-, czyli takie, które występujące przed podaniem kolejnego cyklu chemioterapii. W 1985 roku FDA zatwierdziła dwie pochodne kannabinoidowe- dronabinol i nabilon w leczeniu nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią w przypadkach, gdy inne środki okazały się nieskuteczne. W USA stosuje się dronabinol w dawkach 2.5 mg, 5 mg oraz 10 mg w zależności od stanu pacjenta. Jego skuteczność jest porównywalna do stosowanego rutynowo ondansetronu. Skolei nabilon ma silniejsze działanie. Uważa się, że 1 mg nabilonu daje efekt zbliżony do 7-8 mg dronabinolu [5].

Przypuszczalnie najtrudniejszym do pokonania objawem zaawansowanej choroby nowotworowej, jest ból. Jego przyczyną może być zarówno guz pierwotny, jak i przerzuty, które uciskają okoliczne tkanki. Za przeciwbólowe działanie kannabinoidów odpowiedzialne są receptory CB1 zlokalizowane w tkance mózgowej, zwłaszcza we wzgórzu, jądrze migdałowatym, okołowodociągowej substancji szarej oraz brzuszno-głowowej części rdzenia przedłużonego [6]. W przeprowadzonej analizie 9 randomizowanych badań klinicznych z udziałem 220 pacjentów z przewlekłym bólem nowotworowym, przewlekłym bólem nienowotworowym oraz bólem ostrym [7] wykazano, że stosowanie doustne 5-20 mg THC jest równie skuteczne co stosowanie kodeiny w dawce 50-120 mg [8]. Należy tu wspomnieć, że jednym z istotnych skutków ubocznych tradycyjnych metod walki z bólem, szczególnie niebezpiecznym w medycynie paliatywnej, jest depresja ośrodkowego układu nerwowego, co z kolei może wiązać się ze spowolnieniem akcji serca i oddechu oraz zgonem. THC wydaje się nie powodować podobnych skutków ubocznych.

Płuca są częstą lokalizacją ognisk nowotworowych, zarówno pierwotnych (rak płuca jest najczęstszym nowotworem złośliwym w Polsce i na świecie) jak i przerzutowych. Ich rozrost wiąże się z utrudnioną wymianą gazową i narastaniem stężenia CO2 które prowadzi do subiektywnego uczucia duszności. Wykazano, że stosowanie nabilonu powoduje rozszerzenie oskrzeli, zwiększa wrażliwości ośrodka oddechowego na podwyższone stężenie CO2 oraz ma działanie uspokajające. Nabilon jest, więc lekiem kompleksowym, który poprawia samopoczucie pacjentów w wielu mechanizmach. Oprócz oczywistych zmian stężenia gazów oddechowych we krwi wielu chory, u którego występują objawy duszności, boryka się z narastającym lękiem, co może w niektórych przypadkach doprowadzić do ataku paniki. Lek ten stosowany jest u chorych ze stałą lub częstą napadową dusznością. Początkowa dawka wynosi 0.1 mg dwa razy dziennie i powinna być stopniowo zwiększana do 0.25 mg cztery razy na dobę. Należy jednak zachować szczególną ostrożność u pacjentów z niewydolnością serca lub z migotaniem przedsionków[6].

U pacjentów, u których guz rozwija się w mózgu lub w okolicy uciskającej rdzeń kręgowy może dojść do uszkodzenia ośrodkowego neuronu motorycznego. Wiąże się to z osłabieniem siły mięśniowej (aż do niedowładu), występowaniem patologicznych odruchów (objaw Babińskiego, Rossolimo) i wzmożeniem napięcia mięśniowego typu spastycznego. U tych pacjentów zalecane jest stosowanie nabilonu w dawce 2.5-5 mg na dobę, co łagodzi ból i spastyczność [9, 10].

U chorych cierpiących na nowotwór zlokalizowany w obrębie czaszki, mogą wystąpić napady padaczkowe. Niekiedy są one pierwszym objawem rozwijającego się guza i są spowodowane podrażnieniem obszarów korowych w bliskim sąsiedztwie nowotworu. Dobór leku przeciwpadaczkowego zależy w tym przypadku od stosowanej chemioterapii [11]. Do tej pory nie zostały opublikowane prace, badające efekt przeciwpadaczkowy kannabinoidów u chorych z nowotworami mózgu. Metaanaliza badań przeprowadzona przez naukowców ze Stanów Zjednoczonych [12] nie dostarcza wiarygodnych wniosków, co do skuteczności stosowania kannabinoidów w leczeniu padaczki. To samo badanie potwierdza jednak bezpieczeństwo kanabidiolu w dawce 200-300 mg dziennie w niewielkiej grupie pacjentów, którzy stosowali lek w krótkim okresie czasu. Tak więc nadal nie wiadomo czy stosowanie kannabinoidów w omawianym schorzeniu w leczeniu długotrwałym jest bezpieczne.

Wszystkie wspomniane leki zawierają THC lub CBD. Dla tego też teoretycznie można uzyskać podobny efekt stosując oleje RSO lub poprzez waporyzacje suszonych ziół. Należy jednak zachować ostrożność, ponieważ w przypadku tych metod znacznie trudniej jest kontrolować przyjmowaną dawkę substancji aktywnej.

Leczenie paliatywne jest trudnym zagadnieniem. Ogromna ilość objawów, zarówno ze strony fizycznej jak i psychicznej, powoduje, że lekarze boją się podejmowania opieki nad pacjentami terminalnie chorymi. Stosowane w tradycyjnej medycynie środki mają wiele skutków niepożądanych. Warto, więc czasem zastanowić się nad alternatywną drogą łagodzenia objawów, a kannabinoidy dają nam taką możliwość.


Olej CBD z kwiatów konopi możesz kupić w sklepie internetowym wpisując w wyszukiwarkę www.medycznyolej.com lub wciskając przycisk poniżej

Sklep

 

 


  1. Specjalizacje lekarskie w Polsce. Stan obecny, perspektywy rozwoju w latach 2010-2015 http://www.mz.gov.pl

  2. Lidia Gorzelińska, Jacek Łuczak The cancer cachexia syndrome and anorexia Borgis – Nowa Medycyna 1/2000

  3. Abrams D.I., LeiserR.I: J. Pain Sympton Manage, 2000, 10, 89-97.

  4. Dr M. Morawska, Leczenie przeciwwymiotne, hematoonkologia.pl

  5. Franjo Grotenhermen and Kirsten Müller-Vahl, The Therapeutic Potential of Cannabis and Cannabinoids Dtsch Arztebl Int. 2012 Jul

  6. M. Krajnik, Z. Żylicz Kannabinoidy w medycynie paliatywnej

  7. Campbell F.A., Tramer M.R., Carroll D., Reynolds D.J., Moore, R.A., McQuay, H.J. Are cannabinoids an effective and safe treatment option in the management of pain? A qualitative systematic review. BMJ 2001; 323: 13–16.

  8. Noyes., Burn K.F., Avery D.H., Canter A. The analgesic properties of delta-9-tetrahydrocannabinol and codeine. Clin. Pharmacol. Ther. 1975; 18: 84–89.

  9. Karjnik M., Żylicz Z.: Polska Medycyna Paliatywna 2003, 2, 123-131.

  10. Thompson A.J., Baker D.: Neurol, 2002, 58 (9), 1323-1324.

  11. E. Nagańska, Padaczka w chorobach nowotworowych mózgu, Przewodnik Lekarza 2008

  12. Gloss D, Vickrey B, Cannabinoids for epilepsy, Cochrane Database Syst Rev 2012 Jun