Wszechobecny stres i pośpiech sprawiają, że coraz częściej dopada nas złe samopoczucie. Dotychczas głównym winowajcą wydawał się być wydzielany w sytuacjach stresowych hormon „walki i ucieczki”, czyli kortyzol. Naukowcy uważają, że innym czynnikiem może być tzw. syndrom niedoboru endokannabinoidów.

Cały układ endokannabinoidowy to sieć powiązanych ze sobą substancji lipidowych, receptorów i enzymów, rozsianych nieomal w całym organizmie człowieka, które zawiadują szerokim spektrum procesów biologicznych, w tym pobieraniem pokarmu, funkcjami pamięciowymi,  rytmem okołodobowym, zachowaniami seksualnymi oraz stanem relaksacji. Wydaje się więc, że sprawne działanie tego układu jest niezbędne do zachowania homeostazy ciała i ducha. Niestety okazuje się, że układ endokannabinoidowy nie radzi sobie z szybkim tempem życia współczesnego człowieka. Długotrwały stres wywołuje ogromne zmiany w tym układzie: zmniejszeniu ulega synteza enzymów oraz prekursorów kwasów tłuszczowych,  endogenne ligandy nie są w stanie związać się ze swoim receptorem, bądź redukcji ulega ich ilość, a ponadto wadliwie zaczynają działać enzymy degradujące kannabinoidy.

 

Co w głównym stopniu odpowiada za taki stan rzeczy?

Syndrom niedoboru endokannabinoidów może pojawić się po długotrwałych epizodach stresowych, z towarzyszącymi zaburzeniami snu  oraz w przewlekłym nadużywania alkoholu i narkotyków. Niebagatelny wpływ ma oczywiście dieta. Ostatnie badania sugerują, że niedobór składników odżywczych, zarówno prekursorów kwasów tłuszczowych ( głównie tych z grupy  kwasów omega 3 i 6), jak i dobroczynnych dla zdrowia antocyjanów oraz flawonoidów (źródła przeciwutleniaczy), może hamować prawidłowe funkcjonowanie układu endokannabinoidowego.

 

Od objawów do diagnozy

Dzięki szczegółowym badaniom diagnostycznym i biochemicznym, zespół niedoboru endokannabinoidów jest coraz lepiej dokumentowany wśród pacjentów klinicznych. Niestety testy przesiewowe wśród osób zdrowych, ale żyjących w przewlekłym stresie, nie zostały jeszcze stworzone. A szkoda, bo wedle aktualnego przeglądu piśmiennictwa, niedobór endokannabino­idów występuje w wielu zespołach chorobowych np. w migrenach, fibromialgii, zespole wrażliwego jelita, niektórych chorobach psychicznych, w tym  zespole stresu pourazowego, fobii i różnych formach przewlekłego bólu.

 

W jaki sposób można stwierdzić, że układ endokannbinoidowy ma takie szczególne znaczenie?

Wśród badań klinicznych lub przedklinicznych zajmujących się tematyką zespołu niedoboru endokannabinoidów znajdziemy 184 badania in vitro, 102 in vivo wykonanych na zwierzętach oraz 36 na ludziach. Okazuje się, że zastosowanie wielu farmaceutyków poprawia działanie układu endokannabinoidowego, a dotyczy to leków przeciwbólowych (acetaminofenu, niesteroidowych leki przeciwzapalnych, opioidów, glukokortykosteroidów), antydepresantów, leków antypsychotycznych i przeciwlękowych.

Innych dowodów dostarczają badania opublikowane w Neuroendocrinology Letters w  2014 roku. Naukowcy wyjaśnili, dlaczego podanie związków czynnych zawartych w konopiach, łagodzi tak wiele objawów. „ Migrena, fibromialgia, zespół jelita wrażliwego i związana z nimi symptomatologia, mają wspólne biologiczne oraz patofizjologiczne podłoże, które może sugerować występowanie niedoborów w układzie endokannabinoidowym. Leczenie przy pomocy kannabinoidów pozwala osiągnąć zadowalające wyniki”. Rzeczywiście zastosowanie kanabidiolu (CBD) stanowi alternarnatywny sposób leczenia. Mając na uwadze fakt, że metabolizm kannabinoidów u każdego człowieka jest wyjątkowy, terapię należy rozpocząć od małej dawki, a w razie nieskuteczności stosowania, stopniowo ją zwiększać. Dobrym roz­wiązaniem jest skorzystanie z oleju z konopi zawierają­cego CBD, a zwłaszcza stosowanie oleju wzbogaconego w ten składnik. Nie bez znaczenia jest również próba zmiany stylu życia oraz diety. Uzupełniające terapie, takie jak masaż, akupunktura, medytacja oraz joga mogą stać się skutecznym narzędziem do właściwego tonizowania pracy układu endokannabinoidowego, a przy tym znacząco poprawić jakość życia i stan zdrowia.

 

Bibliografia:

Paweł Siudem, Iwona Wawer, Katarzyna Paradowska, Zakład Chemii Fizycznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Konopie i kannabinoidy. Cannabis and cannabinoids,  Farmacja Współczesna 2015; 8: 1-8

McPartland JM, Guy GW, Di Marzo V. Care and feeding of the endocannabinoid system: a systematic review of potential clinical interventions that upregulate the endocannabinoid system. PLoS One. 2014;9(3):89566-87.

Smith SC, Wagner MS. Clinical endocannabinoid deficiency (CECD) revisited: can this concept explain the therapeutic benefits of cannabis in migraine, fibromyalgia, irritable bowel syndrome and other treatment-resistant conditions? Neuro Endocrinol Lett. 2014;35(3):198-201.