Przewlekłe nadużywanie marihuany może wywoływać niekorzystne zmiany zachodzące w ludzkim organizmie. Wśród narządów wrażliwych na jej działanie znajduje się mózg, a zwłaszcza jego „stara ewolucyjnie” część, czyli hipokamp. Z jednej strony niekorzystny wpływ stosowania konopi indyjskich przypisuje się zwykle tetrahydrokannabinolowi (THC), ale z drugiej, kannabidiol (CBD) posiada właściwości neuroprotekcyjne, stąd przynajmniej w pewnym stopniu może złagodzić szkodliwe efekty na mózg, związane z nadużywaniem konopi indyjskich. Podążając tym tropem, grupa australijskich naukowców postanowiła sprawdzić czy długotrwałe podawanie CBD osobom przewlekle nadużywającym marihuany może zmniejszyć, a nawet zniwelować charakterystyczne zmiany w obrębie hipokampa. Jakie wyniki uzyskali?

 

Nadużywanie marihuany zmniejsza objętość hipokampa 

Regularne i długotrwałe stosowanie konopi indyjskich wiąże się ze zmianami czynnościowymi oraz funkcjonalnymi w obrębie mózgu, którym towarzyszą zaburzenia funkcji poznawczych oraz zwiększone ryzyko wystąpienia problemów ze zdrowiem psychicznym. Nowoczesne techniki neuroobrazowania pozwoliły zidentyfikować prawdopodobną przyczynę tych zaburzeń. Długoterminowi użytkownicy konopi indyjskich wykazują zmniejszoną objętość hipokampa, ponadto mogą u nich występować zmiany w jego kształcie. Za taki stan rzeczy w głównej mierze odpowiada Δ9-tetrahydrokannabinol (THC), który oddziałując na receptory kannabinoidowe- CB1, wywołuje swoiste działanie. Podawanie wysokich dawek THC ludziom powoduje okresowe upośledzenie funkcji poznawczych, wzrost lękliwości czy zwiększone ryzyko wystąpienia zachowań psychotycznych. Chociaż dokładne mechanizmy leżące u podstaw takich efektów nie są dobrze poznane, badania na zwierzętach wykazały, że THC jako substancja lipofilowa („lubiąca tłuszcze”) może przy dłuższym stosowaniu gromadzić się w błonach komórek nerwowych (neuronów), powodując neurotoksyczne zmiany w obrębie struktur mózgu. W przeciwieństwie do THC, kannabidiol (CBD) posiada właściwości neuroprotekcyjne, anksjolityczne i przeciwpsychotyczne, stąd teoretycznie może łagodzić niekorzystne zmiany wywołane przez tetrahydrokannabinol. Badania przedkliniczne wykazały, że CBD wzmaga neurogenezę (tworzenie nowych komórek nerwowych) w hipokampie. Takie działanie kannabidiolu może leżeć u podstaw jego przeciwlękowych właściwości. Chociaż precyzyjne mechanizmy neurobiologiczne, dzięki którym CBD może promować neurogenezę pozostają niejasne, to postuluje się możliwość modulacji stężenia endokannabinoidów, takich jak anandamid.

 

CBD w eksperymentach naukowych

Wyniki badań opublikowanych w 2016 r. dostarczyły dowodów na temat korzystnego wpływu kannabidiolu na normalizację objętości hipokampa i stężenia kwasu n-acetylasparaginowego (NAA, wskaźnik integralności neuronów hipokampowych) u osób palących marihuanę pozyskaną ze szczepów wzbogaconych w CBD, podczas gdy osoby narażone na wysokie dawki THC, ale nie na CBD, wykazywały o 11% mniejszą objętość hipokampa i o 15% niższe stężenie NAA.

Hipokamp jest strukturą mózgu, która odgrywa ważną rolę w konsolidacji pamięci i prawidłowym kształtowaniu się pewnych czynności psychicznych np. orientacji przestrzennej. To właśnie w hipokampie zachodzą procesy neurogenezy, nawet w dorosłym wieku, stąd jego duża plastyczność w odpowiedzi na różne czynniki.

Grupa australijskich naukowców postanowiła więc przeprowadzić eksperyment z udziałem 18 osób przewlekle stosujących konopie indyjskie (ochotnicy przyjmowali marihuanę średnio od 5 lat, ponad 25 dni w miesiącu). W ciągu 10 tygodni uczestnicy badania zażywali codzienne rano i wieczorem po dwie kapsułki zawierające CBD (łączna dawka dzienna- 200mg). Ochotnicy na początku i po zakończeniu eksperymentu zostali poddani badaniu mózgu przy użyciu rezonansu magnetycznego. Okazało się, że po zakończeniu doświadczenia, istotnie statystycznie wzrosła całkowita objętość hipokampu w porównaniu do momentu sprzed badania.

Jak komentują naukowcy, wyniki ich doświadczenia sugerują korzystny efekt neuroprotekcyjny CBD względem niekorzystnych zmian w obrębie mózgu, spowodowanym przez przewlekłe używanie marihuany. W przyszłości kannabidiol może być pomocniczo stosowany w leczeniu uzależnienia od konopi indyjskich lub być elementem wspomagającym terapię zaburzeń klinicznych, charakteryzujących się patologicznymi zmianami w obrębie hipokampa (np. chorobą Alzheimera i ciężka depresja), choć badacze podkreślają konieczność przeprowadzenia badań klinicznych z udziałem większej liczby uczestników.

 

Bibliografia:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5908414/#B8

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5068875/

Martin E.P. Seligman, Elaine F. Walker, David L. Rosenhan; przekł. Joanna Gilewicz, Aleksander Wojciechowski, Psychopatologia, wyd. Zysk i S-ka, Poznań 2003, s. 206

Buzsáki G, Chen LS, Gage FH (1990). „Spatial organization of physiological activity in the hippocampal region: relevance to memory formation”. Progress in Brain Research. Progress in Brain Research. 83: 257–68