Choroba Leśniowskiego i Crohna, potocznie nazywana chorobą Crohna, to przewlekła choroba zapalna jelit o nieustalonej dotychczas etiologii, choć wśród możliwych przyczyn jej występowania wymieniane są czynniki genetyczne, osobnicze oraz zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego, znajdującego się w obrębie przewodu pokarmowego (GALT, ang. gut-associated lymphoid tissue). Zmiany zapalne mogą obejmować każdy odcinek przewodu pokarmowego, od jamy ustnej do odbytu, choć w większości przypadków dotyczą one błony śluzowej jelita cienkiego, a w mniejszym stopniu jelita grubego lub obu tych odcinków przewodu pokarmowego jednocześnie. U niektórych pacjentów choroba manifestuje się w postaci zmian w obrębie stawów, oczu czy skóry, szczególnie okolic odbytu.

Według danych europejskich, co roku odnotowuje się od 1 do 11 nowych przypadków choroby na 100 000 mieszkańców kontynentu, a najwięcej chorych przybywa wśród dzieci i nastolatków, a także wśród osób pomiędzy 30-40 r. życia oraz po 60 r. życia. Według Krajowego Rejestru choroby Leśniowskiego i Crohna, liczba pacjentów cierpiących na to schorzenie w 2012 roku wynosiła 5191 chorych. Aktualnie w bazie znajduje się 6324 pacjentów, ale ta liczba może być jeszcze wyższa z uwagi na osoby, które cierpią z powodu dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, ale w ich przypadku nie postawiono jeszcze diagnozy. Niestety, pierwsze objawy choroby są często pomijane z uwagi na brak specyficzności. Zalicza się do nich częste i nawracające biegunki, utratę masy ciała, gorączkę, spadek apetytu, uciążliwe bóle brzucha czy ciągłe zmęczenie. Gdy pacjenci w końcu trafiają do lekarza, ich stan zdrowia najczęściej jest już na tyle poważny, że wymaga stosowania farmaceutyków.

W konwencjonalnej terapii choroby Leśniowskiego i Crohna mają zastosowanie leki przeciwzapalne (glikokortykosteroidy, popularnie zwane sterydami) oraz immunosupresyjne (hamujące nadmierną odpowiedź układu odpornościowego). W bardziej zaawansowanych przypadkach podaje się leki nowej generacji- przeciwciała monoklonalne lub przeprowadza się zabiegi chirurgiczne. Nie zmienia to faktu, że choroba Crohna jest schorzeniem przewlekłym i nawracającym, a jej całkowite wyleczenie jest jak na razie niemożliwe. Wciąż głównym celem terapii jest zmniejszenie stanu zapalnego toczącego się w obrębie błony śluzowej przewodu pokarmowego, który jest główną przyczyną choroby.

Jedną z opcji wspomagania terapii mogłoby być stosowanie kannabidiolu (CBD), składnika aktywnego konopi, który wykazuje działanie przeciwzapalne, a przy tym jest bezpiecznym środkiem, pozbawionym działania psychoaktywnego i uzależniającego. Coraz więcej doświadczeń naukowych potwierdza skuteczność stosowania kannabidiolu w schorzeniach o charakterze zapalnym. Rezultaty badań z udziałem zwierząt wskazują na zmniejszenie stanu zapalnego w obrębie pobranych do badań histopatologicznych odcinków błony śluzowej jelit po zastosowaniu CBD u tych zwierząt. Natomiast w 2017 roku przeprowadzono badanie pilotażowe z udziałem dwudziestu pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą Leśniowskiego i Crohna (11 mężczyzn, 9 kobiet). Chorzy zostali losowo przydzieleni do jednej z dwóch grup. W jednej z nich otrzymywali doustnie 10 mg kannabidiolu dwa razy dziennie, z kolei w drugiej grupie stosowali placebo. W grupie pacjentów przyjmujących CBD odnotowano nieznaczną poprawę stanu zdrowia w postaci zmniejszenia dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym m.in. bólów brzucha, a kannabidiol okazał się bezpiecznym środkiem, którego stosowanie nie jest obarczone występowaniem bardzo poważnych skutków ubocznych. Badacze wskazują jednak na konieczność dalszych badań z udziałem większej grupy pacjentów.

Potencjalny mechanizm działania CBD, akurat w tym schorzeniu, wiąże się z możliwością regulacji układu endokannabinoidowego, w tym poziomu jednego z jego neurotransmiterów, anandamidu (AEA). Badania sugerują, że AEA ma zdolność zmniejszania stanu zapalnego, a także bólu, stąd im wyższy poziom tego neurotransmitera, tym mniejsze nasilenie objawów chorobowych. Pacjenci cierpiący z powodu schorzeń o charakterze zapalnym mogą wykazywać niedobór anandamidu. Istnieje wiele substancji, które oddziałują na układ endokannbinoidowy m.in. poprzez zapobieganie rozpadowi anandamidu, tym samym podwyższając jego poziom. Jednym z takich związków jest właśnie kannabidiol, który w taki sposób może ograniczać stan zapalny w obrębie błony śluzowej jelit oraz zmniejszać odczucie bólu. Tak więc zastosowanie CBD może przyczynić się do polepszenia jakości życia pacjentów cierpiących z powodu choroby Leśniowskiego i Crohna.

Bibliografia:
http://www.chorobacrohna.pl/aktualne-dane-2/
https://gastrologia.mp.pl/choroby/jelitogrube/65252,choroba-lesniowskiego-i-crohna,1
https://www.crohnsandcolitis.com/crohns
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28349233?dopt=Abstract
Schicho R, Storr M. Cannabis finds its way into treatment of Crohn’s disease. Pharmacology. 2014;93(1-2):1-3.
Best WR, Becktel JM, Singleton JW, Kern F Jr (March 1976). „Development of a Crohn’s disease activity index. National Cooperative Crohn’s Disease Study”. Gastroenterology. 70 (3): 439–444