Kanabidiol (CBD) jest związkiem charakteryzującym się znacznym potencjałem terapeutycznym w szerokiej gamie schorzeń, szczególnie w przypadku zaburzeń neuropsychiatrycznych. Przykładowo, CBD dobrze sprawdza się w leczeniu zaburzeń lękowych, ponieważ posiada działanie anksjolityczne związane z wpływem na receptor serotoninowy 5-ht1A, a według Monti (1977) i Chagasa (2014) może także odgrywać znaczącą rolę w regulacji snu. Ten ostatni naukowiec badał wpływ długoterminowego podawania CBD w dawce 75-300 mg dziennie, przez okres 6 tygodni u pacjentów z chorobą Parkinsona. W toku przeprowadzonego eksperymentu stwierdził zmniejszenie objawów zaburzeń snu w fazie REM (rapid eye movement- faza snu podczas której występują szybkie ruchy gałek ocznych, ważna dla osiągnięcia dobrego samopoczucia i prawidłowego funkcjonowania umysłowego, w tym zapamiętywania informacji). Po odstawieniu kannabidiolu, częstość objawów powróciła do wyjściowego poziomu, zanim rozpoczęto podawanie tego kannabinoidu. W 2016 r. opisano przypadek młodej dziewczyny cierpiącej na zespół stresu pourazowego, u której zastosowanie oleju CBD zmniejszyło lęk i przyczyniło się do poprawy snu.

Sam sen jest złożonym procesem fizjologicznym, a jego charakterystyczną cechą jest występowanie różnic w aktywności ośrodkowego układu nerwowego (OUN), która zmienia się w cykliczny sposób. Aby w ogóle zaspokoić potrzebę snu, konieczne jest wystąpienie w czasie nocnego wypoczynku około 4–6 cykli, w których skład wchodzą poszczególne fazy. Po okresie snu NREM (sen bez szybkich ruchów gałek ocznych) następuje faza REM (sen z szybkimi ruchami gałek ocznych). Faza snu  NREM nie jest jednorodna, ponieważ składa się z 3 stadiów snu (N1, N2 i N3). W stadium N3, czyli w śnie głębokim, dorosły człowiek pozostaje tylko przez około 20% całkowitego czasu snu. Sen REM obejmuje przeciętnie 20–25% całkowitego czasu snu, a ponad połowa czasu snu to płytka faza NREM (stadium N2). Stadium N1 to sen przejściowy stanowiący 5–10% całkowitego czasu snu. Po zakończeniu każdego cyklu snu występują przeważnie krótkie wybudzenia, choć u młodszych osób są one na tyle krótkie, że nie pamiętają o nich tuż po przebudzeniu. Inaczej sprawa przedstawia się u starszych, którzy najczęściej doświadczają w ciągu nocy co najmniej kilku dłuższych wybudzeń, a ich łączny czas może wynosić od 30 do 45 minut.

Podawanie niektórych leków może zaburzać architekturę snu, na przykład środki stosowane w leczeniu depresji (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny znane jako SSRI oraz selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) zwiększają ilość przebudzeń, opóźniają wystąpienie fazy REM i skracają jego czas trwania.

Chociaż niektóre badania wykazały potencjalny wpływ CBD na cykl snu i czuwania, to nadal brakuje szczegółowych informacji na ten temat. W 2017 r. grupa brazylijskich naukowców postanowiła przeprowadzić badanie, którego celem była ocena wpływu podawania przeciwlękowej dawki kannabidiolu- 300 mg na sen zdrowych ochotników. Dwadzieścia siedem dorosłych, którzy spełniali kryteria kwalifikacyjne, zostało wybranych i przydzielonych do otrzymywania CBD lub placebo. Kannabidiol lub placebo podawano na 30 minut przed rozpoczęciem zapisów polisomnograficznych, które trwały 8 godzin. Badania polisomnograficzne mają na celu zbadanie przebiegu snu. Pacjent musi spać całą noc, ponieważ jest podłączony do aparatury, która rejestruje między innymi fale mózgowe (elektroencefalogram, czyli EEG), ruchy gałek ocznych (elektrookulogram) oraz napięcie mięśni (elektromiogram). Parametry te pozwalają na stwierdzenie, czy badany śpi i w której fazie snu się znajduje. Oprócz polisomnografii, ochotnicy tuz po przebudzeniu byli poddawani pomiarom funkcji poznawczych.

Jakie są konkluzje z przeprowadzonego eksperymentu? Nie stwierdzono istotnych różnic w wynikach badania polisomnograficznego po podaniu CBD i placebo zdrowym ochotnikom. Podobnie, nie było żadnych statystycznie istotnych zmian w pomiarach poznawczych. Nie wykazano także poważnych działań ubocznych związanych z nadmiernym uspokojeniem i sennością, które w przypadku leków o charakterze nasennym często występują dnia następnego. Inaczej niż w przypadku leków przeciwlękowych i przeciwdepresyjnych, takich jak benzodiazepiny oraz selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, podawanie anksjolitycznej dawki CBD nie wydaje się zakłócać cyklu snu zdrowych ochotników.

Obecne wyniki potwierdzają wniosek, że CBD ma odpowiedni profil bezpieczeństwa z dobrą tolerancją i nie wpływa na funkcje poznawcze oraz nie zmienia normalnej architektury snu. Przyszłe badania powinny dotyczyć wpływu CBD na cykl snu i czuwania w większej populacji pacjentów, ponieważ oprócz zdrowych ochotników, niezbędna jest ocena działania CBD u osób, u których zdiagnozowano zaburzenia snu.

 

Bibliografia:

Ila M. P. Linares, Francisco S. Guimaraes, Alan Eckeli i wsp., No Acute Effects of Cannabidiol on the Sleep-Wake Cycle of Healthy Subjects: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Crossover Study, Front. Pharmacol., 05 April 2018

https://psychiatria.mp.pl/bezsennosc/70378,fizjologia-snu

https://pulmonologia.mp.pl/badania/68635,badanie-snu