Ból głowy to dolegliwość, z którą spotkał się prawdopodobnie każdy z nas. Znaczną większość bólów głowy stanowią bóle pierwotne, powstałe samoistnie, bez związku z żadną poważną chorobą. Rzadziej występują bóle wtórne, stanowiące objaw urazów lub różnego rodzaju procesów chorobowych toczących się wewnątrz czaszki. Większość pierwotnych bólów głowy to bóle napięciowe. Związane są z nadmiernym napięciem mięśni głowy i szyi. Napięciowe bóle głowy występują obustronnie, mają niewielkie lub umiarkowane natężenie, nie są pulsujące, nie towarzyszą im nudności oraz nie nasilają się przy wysiłku. Są to cechy odróżniające ból napięciowy od migreny, która stanowi znacznie rzadziej występujący pierwotny ból głowy. Dotyczy ona ok. 18% kobiet oraz ok. 6% mężczyzn. Typowy ból migrenowy występuje jednostronnie, ma charakter tętniący, nasilający się przy ruchach. Często towarzyszą mu nudności, wymioty oraz nadwrażliwość na światło i dźwięki. Ból migrenowy może poprzedzać tzw. aura, polegająca na występowaniu różnego rodzaju objawów neurologicznych, do których zaliczamy: mroczki, błyski, podwójne widzenie, zawroty głowy, czy uczucie drętwienia.

Czy ból głowy można zwalczyć naturalnymi metodami?

W przypadku wystąpienia bólu głowy, większość z nas w pierwszej kolejności sięga po leki przeciwbólowe dostępne bez recepty. Mimo, iż przynoszą szybką ulgę, warto pamiętać, że ich stosowanie może prowadzić do wystąpienia różnego rodzaju działań niepożądanych. Nadużywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), np. ibuprofenu, ketonalu, zwiększa ryzyko wystąpienia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz krwawienia z przewodu pokarmowego. 60% osób przyjmujących przewlekle NLPZ skarży się na nudności i uczucie dyskomfortu w nadbrzuszu. U 30-50% stwierdza się nadżerki w żołądku, a u 25% wrzody trawienne żołądka lub dwunastnicy. Jest to spowodowane uszkadzaniem błony śluzowej przewodu pokarmowego przez NLPZ. Przewlekłe przyjmowanie leków tej grupy zwiększa także ryzyko uszkodzenia nerek oraz wątroby. Dlatego też warto poznać alternatywne, naturalne metody walki z bólem głowy i rozważyć ich zastosowanie.

Naturalne sposoby na bóle głowy

Biofeedback

Biofeedback jest powszechnie stosowaną metodą w leczeniu różnego rodzaju dolegliwości bólowych. Działa na zasadzie monitorowania i świadomego kontrolowania procesów fizjologicznych zachodzących w organizmie pacjenta, pozwalając mu aktywnie radzić sobie z bólem. Biofeedback polega na przekształcaniu biologicznych lub fizjologicznych informacji w sygnał, który jest następnie przetwarzany i dostarczany pacjentowi zwrotnie w formie akustycznej lub wizualnej. Pozwala to pacjentowi nauczyć się świadomie modyfikować funkcje organizmu, które normalnie kontrolowane są bez użycia świadomości.

W leczeniu migreny stosowany jest biofeedback temperaturowy, biofeedback BVP oraz biofeedback EMG. Liczne badania naukowe potwierdziły skuteczność tej metody w zapobieganiu atakom migreny i zmniejszaniu częstości ich występowania . W leczeniu napięciowych bólów głowy najczęściej stosowany jest biofeedback EMG, który służy redukcji aktywności mięśniowej w obrębie mięśni głowy i szyi. Naukowcy potwierdzili skuteczność opisywanej metody w zmniejszaniu napięcia mięśniowego, częstości występowania bólów głowy oraz liczby przyjmowanych leków przeciwbólowych.

Techniki relaksacyjne

Techniki relaksacyjne stosuje się celem redukcji napięcia układu współczulnego oraz zmniejszenia fizjologicznej odpowiedzi organizmu na stres. Istnieje wiele technik relaksacyjnych. Jedną z nich jest trening progresywny, opracowany przez Edmunda Jacobsona. Trening ten polega na naprzemiennym napinaniu i rozluźnianiu kolejnych grup mięśni, jednocześnie zapamiętując towarzyszące temu doznania. Trening pozwala nabyć umiejętność rozluźniania mięśni na zawołanie, w każdej chwili i w każdej sytuacji. Dzięki regularnemu stosowaniu opisywanej techniki relaksacji, pacjenci z czasem zauważają, że rozluźnianie mięśni staje się automatyczne i przychodzi podświadomie. Badania naukowe wykazały, że stosowanie różnego rodzaju technik relaksacji zmniejsza częstość występowania napięciowych bólów głowy.

Terapia poznawczo-behawioralna

Jest to forma psychoterapii, która pozwala pacjentowi zrozumieć myśli i emocje, które wpływają na jego zachowanie. Podczas terapii pacjent uczy się identyfikować oraz zmieniać negatywne wzorce myślowe. Odbywa się to za pomocą strategii poznawczych i behawioralnych. Strategie poznawcze skupiają się na zidentyfikowaniu nieprawidłowych myśli i przekonań, z kolei strategie behawioralne pozwalają rozpoznać niewłaściwe reakcje na określone bodźce. Terapia może przynieść dobre rezultaty u osób, u których bóle głowy powstają w związku ze stresem, czy zaburzeniami nastroju. Badania kliniczne wykazały, że u osób z przewlekłymi bólami głowy, poddanych terapii poznawczo-behawioralnej, częstość występowania bólów głowy, ich intensywność oraz ilość stosowanych leków przeciwbólowych uległy zmniejszeniu.

Akupunktura

Akupunktura, czyli nakłuwanie ciała igłami w ściśle określonych punktach, jest częścią tradycyjnej medycyny chińskiej. Stanowi ona dobrą alternatywę dla leczenia bólów głowy u pacjentów, u których przeciwwskazane jest leczenie farmakologiczne lub u osób opornych na stosowane leczenie. Ma to potwierdzenie w licznych badaniach klinicznych, które wykazały, ze akupunktura zmniejsza częstość napadów migreny lub napięciowych bólów głowy, zmniejsza intensywność bólu oraz wpływa na poprawę jakości życia.

Masaż

Badania wykazały, że masaż stanowi skuteczną metodę zapobiegania napięciowym bólom głowy. Sprawia, że ból występuje z mniejszą częstotliwością oraz szybciej ustępuje. Bóle napięciowe spowodowane są utrzymującym się skurczem mięśni głowy i szyi. Ma to miejsce w sytuacji narażenia na przewlekły stres, któremu towarzyszy nieświadome napinanie mięśni całego ciała. Może to skutkować powstawaniem w obrębie mięśni tzw. punktów spustowych. Punkty spustowe to włókna mięśniowe o wzmożonym napięciu, wykazujące nadmierną wrażliwość na ucisk, wyczuwalne jako zgrubienia w obrębie mięśnia. Punkty spustowe często prowokują wystąpienie tzw. bólu przeniesionego, np. punkt spustowy umiejscowiony w obrębie mięśni grzbietu  może być przyczyną bólu głowy. W tej sytuacji masaż okolicy punktu spustowego, powodując jego rozluźnienie, spowoduje ustąpienie bólu głowy.

Ból głowy stanowi jedną z częstszych przyczyn, dla których pacjenci sięgają po różnego rodzaju środki przeciwbólowe. W większości przypadków są to bóle napięciowe, związane z nadmiernym napięciem mięśni głowy, szyi i grzbietu. Do ich powstawania przyczynia się stres, ciągły pośpiech, życie w biegu i mała ilość snu. By zwalczyć tego typu ból głowy lub zapobiec jego wystąpieniu, często nie jest konieczne przyjmowanie dużych ilości leków przeciwbólowych, a wystarczy odrobina relaksu. Prowadząc stresujący tryb życia, przy często pojawiających się bólach napięciowych, warto poprawić sposób radzenia sobie ze stresem, np. wykorzystując jedną z przedstawionych wyżej metod. Tak więc, gdy kolejny raz dopadnie nas ból głowy, zamiast od razu sięgać po lek przeciwbólowy, warto w pierwszej kolejności wyjść na spacer, nabrać w płuca świeżego powietrza i po prostu spróbować się zrelaksować.

 

Materiały źródłowe:

  • Alternative Headache Treatments: Nutraceuticals, Behavioral and Physical Treatments. Christina Sun-Edelstein, Alexander Mauskop
  • Review of Alternative Therapies for Migraine, Tension and Cluster Headaches. Anita Rangaswami
  • Changes in Clinical Parameters in Patients with Tension-type Headache Following Massage Therapy. A Pilot Study. Moraska A, Chandler C.
  • Massage Therapy and Frequency of Chronic Tension Headaches. Christopher Quinn, Clint Chandler, Albert Moraska
  • Choroby wewnętrzne. A Szczeklik